Een satelliet zoomt in op een gebouw in het centrum van Warschau. Plaats van handeling: de Duitse ambassade. Wagner speelt op de achtergrond. De ambassadeur belt. Aan de andere kant van de lijn zit niemand minder dan Jarosław Kaczyński, leider van regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).
‘Hallo?’ De ambassadeur spreekt Pools met een zwaar Duits accent en begint over de pensioenleeftijd. ‘Wij denken dat het zou moeten zijn zoals onder premier Tusk’, zegt hij, verwijzend naar de oud-premier (2007-2014) en oppositieleider Donald Tusk. Maar Kaczyński zegt dat de Polen zich over de pensioenleeftijd hebben uitgesproken in een referendum en dat ‘er nu geen Tusk is’. Gedecideerd drukt hij de oproep weg en legt – baf – de telefoon op tafel.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het is een van de campagnefilmpjes van PiS die deze weken over het Poolse internet gaat. De boodschap is voor buitenstaanders wat cryptisch, maar voor de achterban glashelder: Duitsers willen de dienst uitmaken in Polen. Onder Tusk kon dat – en zal dat opnieuw gebeuren als hij de verkiezingen wint. Maar geen zorgen, PiS pikt dit niet. De ideeën in het filmpje zijn weinig origineel. PiS typeert Tusk doorgaans als slippendrager van Berlijn en Moskou, als iemand die tegen het landelijk belang werkt – een doodzonde in Polen.
☎ Dzwoni Kanclerz Niemiec…#PodmiotowaPolska pic.twitter.com/ll70lWTSIm
Maar nu het verkiezingstijd is, worden deze boodschappen geserveerd in hapklare absurdistische brokken. Een ander nieuwtje, voor de fijnproevers: Jarosław Kaczyński heeft kennelijk een mobiele telefoon. Het is in Polen algemeen bekend dat de hoogbejaarde partijleider zonder mobieltje door het leven gaat.
Dit filmpje is nog een gematigd voorbeeld. Een van de dominante thema’s van deze verkiezingen is migratie. PiS hamert op een ‘veilig’ Polen, oftewel: een Polen zonder migranten. Voor wie die boodschap niet duidelijk is, zijn er filmpjes, zoals premier Mateusz Morawiecki begin september op X deelde.
We zien Polen op 4 september. Een vredig land, kinderen gaan naar school en maken hun huiswerk. Een vrouw houdt haar dochtertje vast in een weide. Dan Zweden op dezelfde dag: brandende auto’s, gemaskerde mannen gooien stenen. De strekking: onder Donald Tusk wordt Polen gedwongen akkoorden te sluiten met Brussel en Berlijn, met Zweedse scenario’s in de Poolse straten tot gevolg.
De grootschalige komst van migranten op Lampedusa is het nieuwste onderwerp van de filmpjes. Het Italiaanse eiland komt in beeld. We zien beelden van zwarte mannen op een boot, mannen die over een hek klimmen. Dramatische muziek. De verteller: ‘Een invasie waar zelfs het leger problemen mee heeft. Duizenden jonge sterke mannen.’ Als het aan de EU ligt, zien we deze taferelen straks ook in Polen, zegt PiS.
🔴 Stop Tuskowi. Stop przymusowej relokacji!#StopPrzymusowejRelokacji #BezpiecznaPolska pic.twitter.com/zyGUO0lCWI
Subtiliteit is nooit het sterke punt van deze regering geweest. Dit zijn dan ook geen hondenfluitjes meer, maar misthoorns. Die beperken zich niet tot het internet. Ook de publieke omroep TVP, een spreekbuis van de regering, zond deze maandag beelden van migranten met horrormuziek op de achtergrond uit, vlak voor een ‘nieuwsitem’ over Lampedusa.
De oppositie komt ondertussen met haar eigen filmpjes. Afgelopen week was Polen in de ban van de zogenoemde ‘visumaffaire’. Afgelopen jaren gingen Poolse visa voor migranten uit Azië en Afrika voor duizenden euro’s over de toonbank, onder toeziend oog van de overheid. De oppositie beticht de regering van hypocrisie.
Een filmpje van Burgerplatform toont het grenshek bij Belarus en migranten uit het Midden-Oosten – wie goed luistert hoort aan het begin Arabisch gezang voor wat ‘couleur locale’. PiS houdt mensen tegen bij de Belarussische grens, maar laat ze aan de andere kant gewoon binnen, zegt de oppositie.
Wie goed kijkt, ziet hier iets interessants: de kernboodschap van PiS over migratie wordt niet bestreden. De oppositie haast zich bijna om te zeggen: maak je maar geen zorgen, wij zijn óók tegen migratie. Koele politieke berekening wellicht, met de spannende stembusgang in het vooruitzicht. Maar het toont hoe PiS de thema’s én de taal van deze verkiezingen bepaalt. Dat de oppositie – die buiten Polen als haar progressieve tegenpool wordt gezien – daarin meegaat, geeft te denken.
"Wszyscy w MSZ wiedzieli". Mafia szmuglerów PiS. #AferaWizowa pic.twitter.com/fACg1xkdbE
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden