39,7 tot 46,4 miljard euro per jaar. Dat is volgens het kabinet voor hoeveel geld jaarlijks wordt geprofiteerd van belastingvoordelen bij het gebruik van fossiele brandstoffen. Oftewel: de fossiele subsidies waar actievoerders op de A12 inmiddels dagelijks aandacht voor vragen. Met name grote bedrijven hebben voordeel bij allerlei belastingkortingen op hun energieverbruik.
De berekening die het kabinet hierover op Prinsjesdag presenteert, bevestigt het beeld dat actiegroepen en onafhankelijke onderzoekers al hadden geschetst. De rekenmethode verschilt een klein beetje, maar de miljoenennota hanteert ongeveer dezelfde brede definitie van subsidies als de actievoerders.
Wel wijst het kabinet erop dat de fossiele subsidies soms (deels) teniet worden gedaan door andere heffingen. De industrie betaalt bijvoorbeeld wel minder energiebelasting, maar moet ook de Europese CO2-heffing betalen. Die heffing geldt dan weer niet voor het aardgas in de cv-ketel van huishoudens.
Ook betekent het niet dat de staatskas met 40 miljard euro extra gevuld zou zijn als alle fossiele subsidies worden opgeheven. Bedrijven die ineens veel meer moeten betalen voor hun olie en gas zouden naar het buitenland kunnen vertrekken. Of er gebeurt wat de actievoerders tegen fossiele subsidies het liefst zouden zien: burgers en bedrijven gaan verduurzamen, waardoor er ook geen belasting meer wordt betaald over de fossiele brandstoffen.
Duidelijk is in ieder geval dat de 'officiële' berekening van de fossiele subsidies voor Jetten op een prima moment komt. Het bedrag van 40 miljard euro vormt in verkiezingstijd een mooi doelwit voor de zelfbenoemde 'klimaatdrammer'. Niet voor niets nam hij een voorschot op Prinsjesdag en leverde hij op verschillende plekken al commentaar op de cijfers, die nog niet eens officieel gepubliceerd waren.
Met het subsidieoverzicht in de hand moeten alle partijen nu "kleur bekennen", zei Jetten maandag in de podcast Betrouwbare Bronnen. "Wanneer stop je met welke fossiele subsidie en wat doe je dan met de opbrengsten?", wil hij van zijn politieke concurrenten weten.
Juist het ontbreken van een afbouwplan is klimaatactivisten een doorn in het oog. Het kabinet zegt daar niet mee te komen vanwege zijn demissionaire status. Ook zijn veel subsidies het gevolg van Europees beleid en internationale afspraken.
Maar volgens Hiske Arts van Fossielvrij NL had Jetten zelf al veel meer kunnen doen om de subsidies te verminderen. "Ik vind het raar dat je na anderhalf jaar klimaatministerschap niet in staat bent geweest om met een afbouwplan te komen."
Wel pronkt Jetten in Betrouwbare Bronnen met de claim dat hij als minister al ruim 6 miljard euro aan fossiele subsidies heeft afgebouwd. Maar op dat cijfer valt op zijn zachtst gezegd wel wat af te dingen. Zo doelt het bijna volledig op belastingkortingen die tussen 2025 en 2030 worden afgeschaft. Voorlopig zijn de subsidies er dus nog.
Bovendien blijkt het cijfer uit de miljoenennota niet te kloppen. Op Prinsjesdag is haastig een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin het bedrag naar beneden is bijgesteld: 4,8 miljard euro.
Maar ook op die "zuiverdere" berekening valt nog wel wat aan te merken. Volgens het ministerie van Jetten komt 3,8 miljard euro van dat totaalbedrag uit een verandering in de elektriciteitsbelasting. Dat is volgens de gangbaarste berekening meer dan de volledige subsidie in 2023. Door gegoochel met cijfers wordt volgens het ministerie dus meer dan 100 procent van de subsidie afgebouwd in 2030.
"Jetten pronkt met iets waar hij niet mee kan pronken", concludeert Arts. "Er ligt een gigabedrag aan fossiele subsidies en hij is maar bij heel weinig regelingen wat aan het doen."
Wat haar betreft komt er voorlopig dus geen einde aan de dagelijkse A12-blokkades. "De eis is fossiele subsidies afschaffen. Als groepen die oproepen om daar een einde aan te maken, staan we nog volledig met lege handen."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch