Er werd nog net niet gejuicht op de Indiase nationalistische zenders nadat een prominente sikh-leider half juni op Canadese bodem door twee gemaskerde mannen was doodgeschoten. Zat Delhi hierachter, vroegen zij zichzelf bijna trots af. ‘Is onze geheime dienst de nieuwe Mossad?’, suggereerde de zender Times Now.
Dat de Canadese premier Justin Trudeau nu hetzelfde beweert – dat India wellicht een Canadese staatsburger in Canada heeft laten vermoorden – slaat in als een bom. Dit soort aanvallen wordt geassocieerd met landen als Israël, Rusland, de VS of Saoedi-Arabië, maar de arm van India heeft nooit zo ver gereikt.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
De RAW, de Research and Analysis Wing, zoals de geheime dienst van India heet, wordt zeker verdacht van gerichte moorden in buurlanden, zoals aartsvijand Pakistan. Maar als deze veiligheidsdienst ook achter de actie in Canada zit, zou dat de eerste bekende aanval van India zijn op westerse bodem, en daarmee een uiterst brutale nieuwe wending inhouden.
Volgens Trudeau is er sprake van ‘geloofwaardige aanwijzingen’ dat de Indiase staat daadwerkelijk opdracht heeft gegeven tot de moord, zo liet hij maandag weten tijdens een persconferentie. Hij heeft zijn zorgen ‘persoonlijk en direct’ overgebracht aan de Indiase premier Narendra Modi tijdens een bezoek eerder deze maand aan India tijdens de G20-top. ‘Elke betrokkenheid van een buitenlandse regering bij de moord op een Canadese staatsburger op Canadees grondgebied, is een onaanvaardbare schending van onze soevereiniteit’, aldus Trudeau.
Direct nadat Trudeau de beschuldiging op maandag had geuit, barstte er een diplomatieke oorlog los. Canada zette een Indiase diplomaat op het vliegtuig, en drong er bij bondgenoten op aan om India onder druk te zetten. India stuurde op zijn beurt een Canadese topdiplomaat naar huis terwijl Delhi woedend zijn grieven uitte over de ‘absurde’ beschuldiging.
De vermoorde sikh-leider, Hardeep Singh Nijjar, werd in 2020 door de Indiase veiligheidsdiensten als terrorist bestempeld. In 2022 werd om zijn uitlevering gevraagd. Delhi verdenkt hem ervan aanslagen in Punjab te steunen, een Indiase deelstaat waar ongeveer zestien miljoen sikhs wonen. Dit zijn aanhangers van een monotheïstische religie waarbij voor buitenstaanders vooral opvalt dat mannen, die hun haren niet mogen knippen, meestal een tulband dragen.
Nijjar steunde openlijk een beweging die in Punjab een eigen staat wil stichten, en die zowel in India als in de mondiale sikh-diaspora veel aanhangers heeft. Deze wens is niet nieuw: in 1984 bezette een groep militanten de Gouden Tempel, de heiligste plek op aarde voor sikhs, in de hoop een eigen staat af te dwingen. De toenmalige premier Indira Gandhi stuurde er commando’s op af en er vielen honderden doden.
Hierna werd de premier vermoord door twee van haar bodyguards, die zelf sikh waren. Bij de pogroms die volgden, kwamen duizenden onschuldige sikhs om het leven. In 1985 lieten sikh-separatisten een bom afgaan op een vliegtuig van Air India dat van Londen naar Toronto vloog. Hierbij kwamen meer dan driehonderd mensen om.
Voor India is afscheiding van welk gebied dan ook altijd onbespreekbaar geweest, of het nu gaat om het gedroomde Khalistan van de sikhs, of de omstreden deelstaat Kashmir waar islamitische strijders voor onafhankelijkheid vechten. De hang naar een eigen sikh-staat leeft momenteel echter vooral buiten India, onder sikhs die in westerse landen wonen, wat door Delhi als een grote bedreiging wordt ervaren. Eerder dit jaar bijvoorbeeld bestormden demonstranten in Londen en San Francisco een Indiase ambassade en een consulaat om daar de vlag van de beweging te hijsen.
Het irriteert Delhi mateloos dat het Westen werkloos toekijkt bij dergelijke acties en weigert om verdachten uit te leveren. Al maanden voordat Nijjar werd neergeschoten, voerde India de druk op landen als Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten op (landen waar een aanzienlijke sikh-gemeenschap leeft) om de Khalistan-beweging harder aan te pakken. Nadat Nijjar in juni was vermoord, verslechterde de relatie met Canada verder. Er vonden grote demonstraties plaats waarbij sikhs India ervan beschuldigden achter deze aanslag te zitten. Ondertussen schortte Ottawa onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord met India op.
Terwijl India hoopt dat het Westen de separatisten harder aanpakt, vraagt Canada aan bondgenoten om India onder druk te zetten vanwege deze moord. Deze zijn echter terughoudend, zeker de Verenigde Staten. Zij zitten er niet op te wachten om India tegen zich in het harnas te jagen op een moment dat zij het land juist het hof willen maken als een Aziatisch strategisch tegenwicht tegen China.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden