In de tweede uitzending van het tweede seizoen van De beste singer-songwriter van Nederland, op maandag 27 mei 2013, verschijnt een schuchtere kandidaat met blond haar ten tonele. Maaike Ouboter, een 21-jarige student aan de Universiteit van Amsterdam, kondigt aan dat ze een liedje zal spelen dat Dat ik je mis heet. Ze heeft een gitaar bij zich met een gedecoreerde klankkast. Ze is nerveus.
De presentator van het liedjesprogramma van BNNVara en radiopartner 3FM, Giel Beelen, tevens een van de leden van de driekoppige jury, vraagt in de Wisseloord Studio’s in Hilversum waarover het liedje gaat. Over gemis, zegt Ouboter, en over het beeld dat beklijft van iemand die weg is, of overleden. Dat is nogal wat, zegt Beelen.
Over de auteur
Paul Onkenhout werkt sinds 1990 voor de Volkskrant. Hij schrijft over media, populaire cultuur en voetbal.
Vier minuten en tien seconden later is hij in tranen. Een ander jurylid, Sanne Hans (zangeres Miss Montreal), stort zich op de bank in zijn armen. Ze kunnen geen woord meer uitbrengen. Het derde jurylid, Eric Corton, merkt het en levert als eerste commentaar. ‘Jij hebt iets heel moois geschreven’, zegt hij tegen Ouboter. ‘Iets heel moois’.
Ruim vierhonderdduizend mensen hebben op tv meegekeken. Ouboter heeft haar publiek volkomen overweldigd. De live-opname van Dat ik je mis raast over het internet en dendert die week in alle hitlijsten naar de eerste plaats, ook in Vlaanderen. Tegen de huisregels van de NPO in plaatst de producent Dat ik je mis het op aandrang van Beelen op YouTube. Binnen een paar dagen bekijken twee miljoen mensen het optreden.
De onbekende singer-songwriter met de gitaar is het gesprek van de dag en wordt door een paar kranten geïnterviewd. ‘Iedereen in tranen door weesmeisje met gitaar’, kopt de grootste krant van België, Het Laatste Nieuws. Ook Het Parool vertolkt het massaal gedeelde gevoel: ‘Huilen om een heel puur liedje.’ Een sensatie, oordeelt de Volkskrant.
Ruim tien jaar na de tv-primeur van Dat ik je mis omarmt Maaike Ouboter, 31 inmiddels, het liedje nog steeds. Met twee concerten, in Utrecht (20 september) en in Leuven (29 september), viert ze deze maand de verjaardag van het atypische nummer, een associatieketen zonder refrein over gemis, rouw en verdriet, dat ver boven het persoonlijke uitsteekt en een universeel gevoel verwoordt. Het staat inmiddels prominent in de canon van begrafenisklassiekers.
De ontstaansgeschiedenis van Dat ik je mis begon in 2011. Met het nummer sloot de student media en cultuur uit Gouda destijds de cursus singer-songwriter af van het Crea, de culturele instelling van de Universiteit van Amsterdam. Ze woonde in Amsterdam en had haar beide ouders verloren. Ze was 14 jaar toen haar vader overleed. Twee jaar later stierf haar moeder.
Je remt me, je temt me
Je roert en beweegt me
Ik mis je, ik mis je
Ik grijp je, ik gris je
Ik wil je, bespeel je
Ik roer en beveel je
Om bij me te blijven
In donkere nachten
Om niet meer te smachten
Naar jou
Laat me los
Ze schreef het nummer in haar hoofd op de fiets in Amsterdam, zegt ze. ‘Als ik het niet meer wist, als ik niet meer met mijn emoties om kon gaan, ging ik vaak fietsen. Lekker trappen op die pedalen, die cadans vond ik fijn. En in die cadans kwamen de woorden, bijna in één flow.’
Dat ik je mis kreeg snel een vaste vorm. Slechts een enkel woord werd geschrapt of vervangen. Grammaticale onjuistheden en de mix van tegenwoordige en verleden tijd in de tekst liet ze ongemoeid. Ze zou er later weleens commentaar op krijgen, maar nam het voor lief.
‘Want dat is nu juist de essentie van het lied; dat een groot gemis een gevoel oproept waarin alles kriskras door elkaar loopt, alsof in een nachtmerrie het ene gezicht verandert in het andere. Na al die jaren vind ik het nog steeds moeilijk om uit te leggen, maar zo voelde het voor me.’
Muziek kreeg ze van huis uit mee. Haar vader speelde piano; liedjes van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink, maar ook Erlkönig van Franz Schubert. Thuis werd veel gezongen en ze was lid van een kinderkoor. Een studie aan het conservatorium en een loopbaan in de muziek waren niet voor haar weggelegd, dacht ze. ‘Het kwam niet eens bij me op. Ik zong graag, meer niet.’
Dat ik je mis, het liedje dat ze voor de cursus aan de UvA had geschreven, kreeg in 2012 een nieuw publiek, in Australië. Voor een minor studeerde ze een semester in Sidney. ‘In cafés waren overal open podia. Je hoefde niet veel te kunnen, iedereen was welkom. Ik heb daar een paar liedjes gespeeld die ik voor de cursus had geschreven. Dat ik je mis ontroerde het publiek, terwijl niemand er een klap van verstond. Wauw, dacht ik, dat dat liedje zoiets doet met mensen, het was wonderbaarlijk.’
Terug in Nederland besloot ze zich op te geven voor een tv-programma dat een jaar eerder, in juni 2012, van start was gegaan. De beste singer-songwriter was bedacht door componist en producer Han Koreneef en bood tegenwicht aan de spijkerharde afvalraces die door de commerciële zender RTL 4 werden uitgezonden, The Voice of Holland en X Factor.
Het eerste seizoen had twee grote talenten voortgebracht, Douwe Bob en Nielson. Maaike Ouboter twijfelde lang over deelname. Podiumambitie had ze niet en over slechts twee van haar liedjes, Dat ik je mis en 23 april, was ze tevreden. Dat ze zich toch opgaf voor het programma, kwam door wat ze ‘een kleine vlaag van verstandsverbijstering’ noemt.
‘Ik vond het een leuk programma, maar alleen voor professionele muzikanten, niet voor mij. Ik zong graag, maar vond optreden eng.’ Een kennis hield haar voor dat ze niks te verliezen had. ‘Dat vond ik een goed argument. En iemand die bij de Vara werkte, zei dat iedereen die door de voorronden zou komen, automatisch goed zou zijn. Ik zou dus nooit afgaan. Nou, dacht ik, vooruit dan maar.’
Met 89 andere kandidaten gaf ze zich op. De producent, Blazhoffski, liet haar weten dat ze op 14 april auditie kon komen doen in het kantoor op IJburg in Amsterdam. Ze werd ingepland voor 17.30 uur, als 87ste kandidaat, en twijfelde lang over het liedje dat ze op haar auditie zou gaan spelen.
‘In Australië had ik ontdekt dat Dat ik je mis best wat losmaakt, maar de meeste vrienden en kennissen zeiden dat 23 april een betere keuze zou zijn. Want dat is vrolijker, en de mensen zitten meer op vrolijk te wachten, hoorde ik vaak. Maar ik koos toch voor Dat ik je mis, met mijn onderbuik. Ik vond dat het mooiste lied.’
De audities vonden plaats in wat bij Blazhoffski de keuken werd genoemd, een lunchplek voor de medewerkers. Het bedrijf maakt sinds 1996 vooral programma’s voor de publieke omroep; Hello Goodbye, Keuringsdienst van waarde, 24 uur met… en Toren C onder meer.
Een van de oprichters, Erik van der Hoff, was als creatief producent nauw betrokken bij De beste singer-songwriter. Samen met Giel Beelen, de presentator die door BNNVara en 3FM naar voren was geschoven, had hij het programmaconcept van een scherpe rand ontdaan. De zeven finalisten zouden tot de laatste uitzending blijven deelnemen aan de show, niemand zou afvallen.
Maaike Ouboter werd uitgenodigd om op die 14de april naar Blazhoffski te komen, waar ze als eerste kennis maakte met Barbara Coronel, de uitvoerend producent die was belast met de juridische en zakelijke aspecten. Coronel vertelde de kandidaten over de procedure en besprak praktische zaken met ze.
‘Ik legde ook altijd even uit wat de consequenties zouden zijn als ze werden geselecteerd, juridisch ook. Het was simpel, ze zaten nergens aan vast. Ze bleven eigenaar van hun muziek. Wij wilden zo een tegengeluid laten horen. Het ging ons niet om de rechten, zoals in andere programma’s, we wilden gewoon dat iedereen meedeed.’
Het was een goede zet, zegt ze. ‘De kwaliteit van de singer-songwriters was zo hoog omdat we ze niet aan banden legden en wilden helpen zonder dat er iets tegenover stond. Dat was het uitgangspunt en dat vond 3FM ook belangrijk.’
Coronel was bij de casting van de kandidaten betrokken; niet bij hun audities in de keuken, maar in het beginstadium. ‘Als ze binnenkwamen hield ik altijd een kletspraatje met ze, samen met een collega. Waren ze leuk, hadden ze een verhaal te vertellen? Dat is op tv altijd fijn, hoewel dat in dit programma ondergeschikt was. Het ging om de muziek.’
De eerste kennismaking met Maaike Ouboter kan ze zich nog levendig herinneren. ‘Ze was leuk en lief, en ingetogen. En ze had een prettig soort energie. Ik vond haar meteen bijzonder.’
Erik van der Hoff van Blazhoffski woonde alle audities bij, met bedenker Han Koreneef en een medewerker van BNNVara en 3FM. Zijn herinnering: ‘Er kwam een innemend meisje binnen, een beetje bedeesd. Ze ging zitten en zei dat ze één liedje ging spelen. Op een rammelende gitaar speelde ze Dat ik je mis en we schoten alle drie vol. Na afloop bleef het een minuut stil.’
Het effect van Dat ik je mis leek Maaike Ouboter volkomen te ontgaan, zegt Van der Hoff. ‘Ik vroeg haar of er misschien nog een liedje was dat ze wilde spelen. Meer kon ik op dat moment niet uitbrengen. O, moet het misschien iets vrolijkers zijn, vroeg ze.’
Maaike Ouboter: ‘Ik was zó zenuwachtig. Ze vonden het mooi, merkte ik, maar de eerste vraag was of ik ook nog andere liedjes had. Shit, dacht ik, zie je wel, niemand zit hier op te wachten.’
Een vriendin wachtte haar na haar auditie op IJburg op. ‘Op een terras hebben we geproost, het was goed gegaan. Erik van der Hoff liep op een gegeven moment langs. Hij zei dat hij het heel mooi vond. O, zei mijn vriendin, dan ging het dus héél goed.’
Met 31 anderen werd Maaike Ouboter na haar auditie geselecteerd voor De beste singer-songwriter. Op 2 mei 2013 was ze in de Wisseloord Studio’s als zesde aan de beurt. Na een vraag van presentator Giel Beelen kondigde ze aan dat ze Dat ik je mis zou gaan spelen. Boven in de studio, bij de regie, stonden Erik van der Hoff en Barbara Coronel van Blazhoffski en medewerkers van BNNVara. De zeven andere kandidaten in de studio keken toe.
‘Met Giel, Eric en Sanne gebeurde precies hetzelfde als met ons tijdens haar eerste auditie’, zegt Van der Hoff. ‘Ze ging zitten, een ontwapenend, beetje giechelig, studentikoos meisje. Ze speelde haar liedje en raakte de juryleden in hun ziel. Ik wist wat er zou komen, maar schoot weer vol.’
Barbara Coronel: ‘Ik vergeet het de rest van mijn leven niet meer. Maaike overdonderde iedereen. Ze begon te spelen en te zingen en iedereen in de studio was muisstil en met stomheid geslagen. Dit moet de hele wereld zien, was mijn eerste gedachte.’
Giel Beelen probeerde tevergeefs zich in te houden. ‘Ik was presentator en jurylid. Ik moest me professioneel opstellen, maar werd diep geraakt. Die tekst, haar blik, haar glimlach, ze nam ons allemaal mee, in mijn geval naar het overlijden van mijn vader. Ik wilde Sanne het woord geven, maar zij begon ook te huilen. Gelukkig nam Eric Corton het over.’
Eric Corton: ‘Ik wist niets van haar, had alleen het smoelenboek van de kandidaten gelezen. Maaike gaat een liedje zingen over verlies en rouw, stond er. Er kwam een meisje met een sympathiek gezicht op, overduidelijk zenuwachtig. Ze leek op een singer-songwriter uit de jaren zeventig.
‘Haar nervositeit verdween toen ze het liedje begon te spelen. Ze vertelde ons op een poëtische manier een verdrietig verhaal. En ze stond boven haar liedje. Als haar eigen verdriet haar nog in de weg had gezeten, had het een heel naar ding kunnen zijn. Door die afstand was het effect zo groot, op ons en op de tv-kijkers. Ik zat met open bek te luisteren. Naast mij brokkelden Giel en Sanne volledig af, dat had ik niet eens in de gaten.’
Het was overleven, zegt Maaike Ouboter. ‘Het is eigenlijk vreselijk, je lichaam doet op zulke momenten rare dingen met je. Ik zou maar geen plannen maken deze zomer, zei Giel, en de anderen zeiden ook mooie dingen, maar toch zat ik de hele dag in spanning. Had ik het wel goed gedaan? Ik had niet in de gaten dat er werd gehuild, ik was in de war, zat nog helemaal in dat lied.
‘Na het optreden voelde ik me betrapt; alsof ik naakt voor een open raam had staan dansen terwijl er een bus toeristen langsreed. Hoe beter het optreden gaat, hoe sterker dat gevoel is. Op tv was het mooi in beeld gebracht, toen zag ik de emoties pas. Hoe kon ik dat nou niet hebben gezien?’
Door een introductiefilmpje kreeg Dat ik je mis voor de tv-kijkers een extra lading die sommigen in de studio, Eric Corton onder meer, was ontgaan. ‘Mijn ouders zijn helaas overleden toen ik op de middelbare school zat’, zegt ze vrijwel aan het begin van het filmpje.
Barbara Coronel van Blazhoffski: ‘Er zat achter Dat ik je mis natuurlijk een ontroerend verhaal, laten we eerlijk zijn. Maaike wilde het overlijden van haar ouders niet noemen, maar wij wisten het.’
Ze had het willen verhullen, zegt Ouboter. ‘Ik wilde er vaag over blijven. Als ik het zou vertellen wist de hele wereld dat mijn ouders waren overleden, dan zou ik dat zielige meisje zijn. Daar zat ik niet op te wachten. De programmamakers drongen er op aan, en tja, uiteindelijk sta je het toch te vertellen. Zo gaat dat met tv.’
Ze had er ook baat bij, zegt ze. ‘Daardoor herkenden zoveel mensen zich in het nummer. Iedereen verliest dierbaren, iedereen voelt gemis. Ik heb het weleens vervloekt hoor, dat iedereen over mijn gemis wilde weten. Maar om te antwoorden had ik gelukkig de muziek.’
In de dagen na haar optreden werd ze bedolven onder aanbiedingen uit de muziekindustrie. Erik van der Hoff en Eric Corton hielden haar uit de wind en brachten haar in contact met een manager, Robert Swarts, met wie ze nog steeds samenwerkt. ‘Daar ben ik ze eeuwig dankbaar voor. Erik en Eric voelden zich verantwoordelijk voor me. Dat had ik nodig. In de muziekindustrie lopen niet alleen maar mensen rond die het beste met je voorhebben, zacht uitgedrukt.’
Ook het Koninklijk Huis meldde zich. Drie maanden na haar tv-debuut zong ze Dat ik je mis tijdens de uitvaartdienst van prins Friso in de Stulpkerk in Lage Vuursche. Ze heeft er nooit iets over gezegd.
‘Dat hou ik zo, uit respect voor de familie. Dat ik je mis is een nummer waar veel mensen steun aan ontlenen. Ik werd vaak gevraagd om het op begrafenissen te spelen, maar daar ben ik mee gestopt. Ik vind het te emotioneel, ik ben daar niet voor gemaakt.’
Stijlvast zette ze haar carrière voort. Tien jaar lang speelde ze Dat ik je mis op dezelfde manier als in de Wisseloord Studio’s. Het was ook die versie die op haar eerste plaat terechtkwam, En hoe het dan ook weer dag wordt. Ze veranderde nooit iets aan het nummer. ‘Dáár was het moment, zo moest het nummer zijn.’ Een verspreking – ze zong ‘mijn liefde, mijn beleven’ in plaats van ‘mijn liefde voor het leven’ – nam ze voor lief.
Dat ik je mis heeft haar leven veranderd, totaal zelfs. ‘Daarom wil ik het na tien jaar ook zo graag vieren. Het heeft zó veel voor me betekend. Ik ontdekte wat ik echt wilde en dat muziek mijn manier is om met het leven om te gaan. Ik had nooit de droom om artiest te worden, maar na Dat ik je mis ben ik er keihard voor gaan werken.’
Het is tijd voor een nieuwe versie, zegt ze. Een componist en muzikant die ze bewondert, Annelie, heeft een nieuw arrangement geschreven. ‘Veel mensen hebben zich Dat ik je mis toegeëigend, soms heb ik het gevoel dat ik het eigenaarschap ben kwijtgeraakt. Dat krijg ik nu misschien weer terug. Het nummer heeft een nieuwe lading gekregen, een emotionele laag die er nog niet in zat. Het voelt als een bevrijding.’
En die rammelende gitaar met de donkere versierselen? ‘Een Luna. Het was de eerste gitaar die ik kocht, ik was nog een puber. Ik vond het patroon met het donkere hout prachtig, maar eigenlijk klonk die gitaar voor geen meter.’
Maaike Ouboter, 10 jaar Dat ik je mis, 20/9, Tivoli/Vredenburg, Utrecht en 29/9, Het Depot, Leuven.
Maaike Ouboter en Eric Corton gaan samen het theater in. In februari 2024 begint hun theatertour Het leven... en andere blessures, met liedjes en gesprekken. Na De beste singer-songwriter in 2013 hebben Ouboter en Corton altijd contact gehouden. Vorig jaar maakten ze samen al een voorstelling, Harnas van Glas.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden