Nee, COA-bestuurder Joeri Kapteijns zou nooit zeggen dat ongewenst gedrag nu eenmaal bij het werk hoort. ‘We mogen het niet accepteren’, zegt hij. Toch blijkt uit een intern onderzoek dat het COA-personeel veel last heeft van wangedrag door bewoners. Drie op de vier werknemers van asielzoekerscentra kregen het afgelopen jaar te maken met gescheld, intimidatie of bedreigingen.
‘We nemen strenge maatregelen tegen bewoners die zich misdragen’, zegt Kapteijns. ‘Tegelijkertijd kun je het niet helemaal voorkomen. We werken met mensen die veel hebben meegemaakt. Een asielzoekerscentrum is eigenlijk een kleine wijk. Daar gebeuren mooie dingen: verliefdheid, geboorten, noem maar op. En minder mooie dingen.’
Over de auteur
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie.
‘Een heel grote rol. De mensen die wij nu opvangen, zitten er veel langer dan goed voor ze is. De procedure bij de IND duurt lang. Als asielzoekers eenmaal een verblijfsvergunning hebben, moeten ze lang wachten op een huis én lang wachten voordat ze hun gezin kunnen laten overkomen. Dat leidt tot veel onzekerheid, en onzekerheid leidt tot stress.
‘Daarnaast wonen veel mensen in noodopvanglocaties of zelfs crisisnoodopvanglocaties – niet ideaal. Asielzoekers moeten vaak verhuizen, doordat de ene locatie sluit en de andere opengaat. Ten slotte zijn we als organisatie gegroeid van 3.500 medewerkers naar 6.000, ook nogal een stretch. Dat alles maakt dat er meer stress ontstaat op locaties. Dan is de kans op ongewenst gedrag ook groter.’
‘Dat snap ik goed. We hebben al veel gedaan, maar we zijn een grote organisatie, met veel nieuwe medewerkers. Het is zoeken naar hoe we de juiste informatie bij de juiste mensen op de werkvloer krijgen. Uiteindelijk moet het daar gebeuren. Als er dan iets spannends gebeurt, kan ik me voorstellen dat je meer van de organisatie verwacht.’
‘We schakelen de politie in en dan gaat het strafrechtelijk traject lopen. Wij regelen nazorg voor bewoners en werknemers. Voor het personeel hebben we 24 uur per dag, zeven dagen per week, traumabegeleiders beschikbaar. Die geven psychologische hulp.
‘We hebben best stoere medewerkers. Die zeggen al snel: voor mij hoeft dat niet. De laatste tijd stellen we het daarom meer verplicht. Ze moeten minimaal één gesprek voeren, omdat het misschien toch meer impact heeft dan ze willen.’
‘Op basis van onze incidentencijfers kun je zeggen dat bepaalde nationaliteiten meer overlast veroorzaken dan andere: Marokkanen en Algerijnen. Die worden vaak samengepakt onder het kopje ‘veiligelanders’. Ik wil daar voorzichtig mee zijn, omdat het merendeel van de asielzoekers uit veilige landen geen overlast geeft en niet alle overlastgevers veiligelanders zijn.
‘Ook een belangrijke nuance: slechts 3 procent van onze bewoners komt uit landen die te boek staan als veilig. Als je bedenkt dat daarvan één op de drie – ik neem het hoogste percentage – overlast veroorzaakt, houd je maar 1 procent van alle bewoners over. Maar ja, dat is wel de 1 procent die het leven voor veel mensen ingewikkeld maakt.
‘Sinds een jaar hebben we op elf locaties een pilot voor deze lastige groep, waarin we ze zo veel mogelijk bij de dagelijkse bezigheden betrekken. Die jongens hebben vaak al meerdere landen gehad. Nergens zijn ze welkom, overal worden ze uitgespuugd. De neiging is: o, daar heb je zo’n lastpak, die gaan we negeren. Maar dat moet je dus niet doen.
‘Als ze aankomen op een locatie, drinken we een kop koffie met ze en voeren een stevig gesprek over dat ze zich moeten gedragen. Tegelijkertijd laten we zien wat ze allemaal kunnen doen: sport, vrijwilligerswerk. We nemen ze serieus. En dan merk je dat de overlast ook afneemt.’
‘Dat is echt te veel, daar moeten we wat mee. Tegelijkertijd zegt 84 procent van de medewerkers tevreden tot zeer tevreden te zijn over het werk bij het COA. Kennelijk weten teams elkaar toch goed te ondersteunen. Er is veel afwisseling en autonomie. Dat is positief. We zijn een warme, sociale organisatie.’
‘Bij ons is er veel aandacht voor grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer, net als bij andere organisaties de afgelopen tijd. Dat maakt dat mensen het wellicht eerder rapporteren. Ook zijn we een heel diverse organisatie: bij ons werken veel culturele achtergronden, de leeftijdsopbouw is gevarieerd, we hebben een gelijke man-vrouwverhouding. Daar zijn we trots op, maar ik kan me wel voorstellen dat het een rol speelt. In homogene organisaties loop je misschien minder vaak tegen dit soort zaken aan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden