Ook bij de hevige regen elders in het mediterrane gebied speelde klimaatverandering volgens de wetenschappers een belangrijke rol. De buien van deze maand in Griekenland, Turkije en Bulgarije zijn tegenwoordig tot tien keer zo waarschijnlijk als in de 19de eeuw.
Het betekent dat de stortbuien van afgelopen zomer geen uitzondering zijn: ze zullen in de toekomst vaker voorkomen. Meer dan ooit is het dus van belang om dammen en waterkeringen goed te onderhouden en waarschuwingssystemen op te zetten. De overstromingen in Libië, waarbij meer dan 10 duizend mensen omkwamen, laten zien wat de gevolgen kunnen zijn als dit niet gebeurt.
Over de auteur
Maartje Bakker is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en won voor haar werk een AAAS Kavli Science Journalism Award, een grote internationale competitie voor wetenschapsjournalisten. Eerder werkte ze op de politieke redactie en was ze correspondent in Spanje, Portugal en Marokko.
De intense regen hangt samen met de hogere temperaturen op aarde, die weer het gevolg zijn van de uitstoot van broeikasgassen. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten, en dat water klettert bij afkoeling met grotere hoeveelheden naar beneden.
Rond de Middellandse Zee gaat de opwarming nog sneller dan elders. Dat bleek deze zomer nog eens uit de talloze plaatselijke temperatuurrecords die sneuvelden. Veelzeggend was ook de temperatuur die de zee zelf bereikte: 28,71 graden, hoger dan ooit gemeten. ‘Het Middellandse Zeegebied is een hotspot voor rampen die worden aangesticht door klimaatverandering’, aldus Friederike Otto, hoofdauteur van de studie.
De regen in Libië was zo buitenproportioneel dat Otto en haar co-auteurs verwachten dat die bij het huidige klimaat in hetzelfde gebied slechts eens in de 300 tot 600 jaar voorkomt. Maar aan die exacte getallen moet je niet te veel waarde hechten, vertelt Sjoukje Philip, die zelf ook studies verricht naar het verband tussen klimaatverandering en extreme weersgebeurtenissen. ‘Het belangrijkste is dat de kans op dit soort neerslag groter wordt.’
Volgens Philip, die als klimaatwetenschapper werkt bij het KNMI, is het berekenen van een kans op een extreme weersgebeurtenis met veel onzekerheden omgeven. Extremen komen nu eenmaal weinig voor, in elk geval tot nu toe. De frequentie is dus per definitie lastig in te schatten. Daarnaast maakt het uit welke schaal je kiest: wil je weten of een extreem zich op één bepaald meetstation opnieuw voordoet? Of in een heel land? Voor de kansberekening maakt dat uit.
Bovendien: de berekeningen gelden voor het huidige klimaat. Maar dat blijft niet zoals het is. De crux is nu juist dat het verandert, en snel ook. Om een idee te geven: nu, in 2023, is de wereldwijde temperatuur met 1,2 graad gestegen sinds het begin van de industrialisatie. Maar de verwachting is dat de 1,5 graad al in 2034 wordt overschreden. De kans op extreme regenval neemt op veel plekken in de wereld navenant toe, en zeker ook rond de Middellandse Zee.
Volgens de studie van Otto en haar collega’s komen de buien die deze maand in Griekenland, Turkije en Bulgarije vielen in het huidige klimaat eens in de 10 jaar terug. Ook daar vielen doden door overstromingen: 4 in Bulgarije, 5 in Spanje, 7 in Turkije en 17 in Griekenland. Let wel: bij een gebeurtenis die vanaf nu dus redelijk normaal is.
‘Steeds meer mensen, bezittingen en infrastructuur worden blootgesteld aan een overstromingsrisico’, benadrukt Julie Arrighi, directeur van het Red Cross Red Crescent Climate Center in Den Haag, een organisatie die ook betrokken is bij de studie. Maar, zegt Arrighi: ‘Er zijn praktische oplossingen om te voorkomen dat dit soort rampen routine wordt: betere noodhulp, verbeterde weersvoorspellingen en waarschuwingssystemen, en infrastructuur die is berekend op het toekomstige klimaat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden