Klimaatminister en zelfbenoemd klimaatdrammer Rob Jetten kan op Prinsjesdag pronken met een degelijk rapportcijfer van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dat komt na een nieuwe doorrekening van Jettens klimaatplannen tot de conclusie dat het staande en geplande klimaatbeleid goed is voor een emissiereductie van 46 tot 57 procent in 2030.
In het regeerakkoord van 2017 sprak het derde kabinet-Rutte af het nationale klimaatdoel vast te leggen in een Klimaatwet. Het was Jettens partij D66 die dit tijdens de formatie afdwong. In eerste instantie zette de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie in op een uitstootvermindering van 49 procent. Rutte IV verhoogde de doelstelling, in lijn met Europese afspraken, naar 55 procent.
Ondanks die goede voornemens bleef het gestelde klimaatdoel tot nu toe steeds uit zicht. De berekeningen van het PBL wezen elk jaar opnieuw uit dat het kabinet qua klimaatmaatregelen een flinke tand bij moest zetten om over de zelf getrokken eindstreep te komen. Het is nu voor het eerst dat die reductiedoelstelling binnen de door het PBL berekende bandbreedte van mogelijke beleidsopbrengsten ligt.
D66-lijsttrekker Jetten kan dit succesje in de verkiezingscampagne goed gebruiken om zijn klimaatgeloofsbrieven uit te venten. Maar hem past enige bescheidenheid, want het rapportcijfer van het PBL is niet meer dan een zuinige voldoende. Het klimaatdoel zit aan de bovenkant van de berekende bandbreedte, dus dicht tegen het maximaal haalbare aan.
Het planbureau wijst erop dat er slechts zeven jaar resteren om de broeikasgasemissies met nog eens 24 procentpunt te verlagen, terwijl Nederland 32 jaar nodig had om tot een daling van 31 procent (eind 2022) te komen.
De onzekerheden over de effecten van het klimaatbeleid blijven groot, benadrukt het PBL. Hoeveel de uitstoot de komende jaren omlaaggaat, is voor een groot deel afhankelijk van factoren waar kabinetten geen invloed op hebben, zoals het weer en de energieprijzen. In 2022 is de landelijke broeikasgasuitstoot bijvoorbeeld hard gedaald met dank aan de hoge gasprijzen. Zowel bedrijven als huishoudens verstookten daardoor veel minder aardgas. Ook de warme winter hielp vorig jaar een handje.
Een groot deel van de beleidsmaatregelen die het PBL in de berekening heeft meegenomen moet het kabinet nog uitwerken en uitvoeren. Het Planbureau waarschuwt dat het 55 procent-doel alleen gehaald wordt als het volgende kabinet hiermee voortvarend aan de slag gaat. Zo doen de rekenaars zorgelijk over de opstoppingen op het elektriciteitsnet. De beperkte capaciteit op het stroomnet zou veel verduurzamingsplannen kunnen vertragen.
De doorrekening is al op één punt achterhaald: de Tweede Kamer heeft de invoering van het rekeningrijden controversieel verklaard, terwijl het PBL in zijn doorrekening 0,5 tot 2,5 megaton heeft meegenomen als opbrengst van die maatregel. Staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscale Zaken) heeft verklaard dat invoering per 2030 niet langer haalbaar is, nu de behandeling van het voorstel tot na de formatie is opgeschort.
Het PBL is kritisch over de bijdrage van de landbouw aan het behalen van de klimaatdoelen. Deze sector komt als enige bij lange na niet in de buurt van de gestelde reductieopgave, stelt het PBL. De belangrijkste oorzaak is de trage uitwerking van de provinciale gebiedsplannen die uiteindelijk moeten leiden tot een daling van de veestapel.
Om dezelfde reden komt Nederland vooralsnog zijn belofte niet na om de uitstoot van het sterke broeikasgas methaan voor eind 2030 met 30 procent te verlagen. Volgens het PBL koerst het kabinet nu af op 17 tot 25 procent. Koeien zijn de grootste bron van methaanemissies, maar het kabinet wil tot nu toe niet rechtstreeks aansturen op een forse krimp van de veestapel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden