Op papier klinkt Von der Leyens tienpuntenplan daadkrachtig. ‘Wij zullen beslissen wie naar de Europese Unie komt en onder welke omstandigheden, en niet de smokkelaars en mensenhandelaren’, zei de Commissievoorzitter tijdens een toelichting op haar plan op het Italiaanse eilandje Lampedusa, dat de afgelopen week werd overspoeld door ruim twaalfduizend bootmigranten. ‘Maar deze ambitieuze woorden kunnen niet verhullen dat de Europese Unie de afgelopen jaren geen echte, aanhoudende inspanningen heeft geleverd om legale routes voor migranten en asielzoekers te creëren’, schrijven Kathy James en Fellipe Lopes in een opiniestuk in het Ierse maandblad Hot Press.
‘De Middellandse Zee blijft de dodelijkste zeeroute ter wereld. Dit jaar nog werden op deze route 2.375 mensen als dood of vermist geregistreerd, waarbij de werkelijke cijfers vrijwel zeker veel hoger liggen, immers niet alle scheepswrakken zijn gevonden. Asiel aanvragen is een mensenrecht’, stellen James en Lopes.
‘Maar onder het huidige systeem hebben mensen pas het recht asiel aan te vragen als ze in een veilig land zijn aangekomen. Door niet te voorzien in legale routes en veilige doorgangen worden mensen dus gedwongen de gevaarlijke oversteek over de Middellandse Zee te maken. De vraag die de Europese Unie dus moet beantwoorden is van fundamenteel belang: hoe moeten mensen die politieke en persoonlijke onderdrukking ontvluchten asiel aanvragen in Europa als ze hier niet legaal kunnen komen – en als ze dat ‘illegaal’ doen, worden gecriminaliseerd en gestraft op een manier die tegelijkertijd vijandig en genadeloos lijkt?’
Ook Rafael Vilasanjuan meent in een column in de Spaanse krant El Periódico de Catalunya dat het ‘ongelooflijk’ is dat de EU nog altijd geen beleid heeft dat immigratievergunningen afgeeft op de plaats van herkomst en legale arbeidscontracten aanbiedt op de plaats van bestemming. ‘Migranten en vluchtelingen behandelen alsof het barbaren zijn, zal niet helpen de toestroom tegen te houden. Wat misschien wel helpt, is ze te behandelen als mensen. Dan hebben we geen probleem meer, maar juist veel kansen.’
Commentator Ross Clark is in de Britse krant The Daily Telegraph echter somber: ‘Als de EU geen overeenstemming kan bereiken over iets fundamenteels als hoe om te gaan met migranten, wat heeft het dan überhaupt voor zin? Migratie heeft het vermogen om de EU uiteen te drijven. Als landen die voorheen migrantvriendelijk waren, zoals Duitsland en Zweden, hun handen beginnen af te trekken van migranten die op de zuidelijke kusten van Europa aankomen, zal het snel ieder voor zich worden (...) Verwed daarom vooral niet je laatste euro dat de EU de migratiecrisis zal overleven’.
Toch houdt de Franse Europarlementariër Nathalie Loiseau hoop. In een opiniestuk voor de Franse krant Les Echos schrijft ze: ‘De huidige crisis op Lampedusa is niet meer dan een herinnering aan het dilemma waarin we ons sinds 2015 bevinden: de armzaligen redden uit een noodsituatie of effectief strijden tegen illegale immigratie. Maar wat er gebeurt is ook nieuw: Lampedusa is in veel opzichten een begraafplaats van simplistische ideeën. Het laat zien hoe ineffectief nationale oplossingen voor terugtrekking zijn. Alleen een Europese en gecoördineerde oplossing kan nieuwe tragedies waarschijnlijk voorkomen.’
Commentator Jean-Dominique Merchet herinnert ons in de Franse krant L’Opinion aan de beroemde quote van Tancredi uit de klassieker De Tijgerkat van Giuseppe Tomasi di Lampedusa: ‘Als we willen dat alles hetzelfde blijft, zal alles moeten veranderen’. ‘Allereerst komt dit erop neer op het accepteren van het feit dat er niet langer louter nationale oplossingen voor migratie bestaan, en dat elke effectieve oplossing op Europees niveau zal moeten plaatsvinden’, aldus Merchet. ‘Ten tweede erkent dit Lampedusa-principe dat het Europese volk het laatste woord heeft, via de leiders die het zelf democratisch heeft gekozen. En dat deze mensen momenteel steeds meer rechts en extreemrechts stemmen.’
Op het gebied van migratie, klimaat of Europa kan niemand ontsnappen aan het Lampedusa-principe, meent Merchet. ‘Weigeren zou betekenen dat je jezelf tot uitsterven verdoemt, net als de prins van Salina uit De Tijgerkat.’
Wilt u reageren? Stuur een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (max 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden