Dat blijkt uit de bijlage van de Miljoenennota, die in bezit is van deze krant. Dit weekend lekte al uit dat het kabinet het totaal aan fossiele subsidies in Nederland daarin raamt op een bedrag tussen de 39,7 en 46,4 miljard euro. Dat is enkele miljarden hoger dan het bedrag van 37,5 miljard dat milieuorganisaties deze maand naar buiten brachten. Het kabinet komt op een aantal punten wat lager uit dan de organisaties. Maar door de post van 14 miljard euro voor de vrijstelling van accijns op olie die wordt gebruikt voor plastics, komt het kabinet uiteindelijk toch hoger uit.
De discussie over fossiele subsidies heeft de afgelopen tijd snel aan gewicht gewonnen. Het gaat daarbij niet om directe bedragen die worden overgemaakt naar bedrijven die fossiele energie verstoken, maar om belastingvoordelen die zij genieten. Nadat het kabinet in 2019 was gekomen met een onvolledige raming van 4,2 miljard euro aan zulke voordelen, volgden verschillende studies waarin steeds meer posten nader werden uitgeplozen. Met elke studie groeide het bedrag aan fossiele subsidies.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Somo, Milieudefensie en Oil Change International kwamen begin deze maand uit op een bedrag van 37,5 miljard euro. In hun studie keken de onderzoekers ook al naar de subsidie op zogenoemde ‘fossiele grondstof’. Het gaat dan onder meer om aardgas dat wordt verwerkt tot kunstmest en dus ook om olie die wordt verwerkt tot plastic.
Dit soort fiscale voordelen voor fossiele grondstoffen valt dan ook onder de internationaal geaccepteerde definitie van fossiele subsidies. Het is zeker voor olie die tot plastic wordt verwerkt ook logisch. De bulk van alle plastics in Nederland komt uiteindelijk immers in in vuilverbrandingsovens terecht. De energie wordt gebruikt als warmte en stroom, en de CO2 vliegt de lucht in. Het is zogezegd een fossiele brandstof met een tussenstop.
Bedrijven als Shell, Dow en Sabic, die in Nederland op grote schaal uit lichte olie basisproducten voor plastic maken, krijgen op twee manieren een fossiele subsidie. Zij hoeven geen belasting te betalen over de energie die zij uit de olie halen om hun eigen bedrijf draaiende te houden. Daarnaast hoeven ze geen belasting te betalen over de olie die uiteindelijk tot producten wordt verwerkt.
‘Wij hadden die kosten allemaal ook wel meegerekend, maar kwamen dus veel lager uit’, zegt Boris Schellekens, die namens Somo betrokken was bij het onderzoek dat begin deze maand werd uitgebracht. ‘Ik kan dat niet verklaren, mogelijk heeft het ermee te maken dat wij een veel lager tarief hebben gerekend, of mogelijk hadden we niet niet de juiste data over de omvang van deze industrie.’
Schellekens hoopt daarom dat de regering vandaag alle data naar buiten brengt op basis waarvan het de fossiele subsidies heeft berekend. ‘Aan zulke transparantie heeft het de afgelopen jaren vaak ontbroken, en dat vergroot de verwarring over dit onderwerp.’
Het kabinet had al bij het aantreden aangekondigd de omvang van de subsidies in kaart te laten brengen. Het resultaat van dat onderzoek wordt dus vandaag gepubliceerd. Daarnaast verschijnt een uitgebreide impact-analyse over wat er zou gebeuren als het kabinet deze subsidies zou afschaffen.
Die analyse is nog niet uitgelekt, maar uit de bijlage van de Miljoenennota zijn al wel de getallen bekend. Behalve het bedrag van maximaal 46,5 miljard aan fossiele subsidies staat er ook in dat Nederland zo’n 17 miljard aan subsidies niet zomaar kan afschaffen, omdat daarvoor een aanpassing van internationale afspraken en verdragen nodig is.
Ook de fossiele subsidie op de plasticindustrie is niet heel eenvoudig af te schaffen, schrijft het kabinet. Internationale afspraken maken dat ‘non-energetisch verbruik van minerale oliën niet belast(baar) is met accijns’. Maar de opstellers van de bijlage voegen er wel aan toe dat het wel mogelijk is hier een speciale belasting voor in te stellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden