Het begon met rozen. Elke week legde John Washington (59) een bloem op de werkbank van Kathy, zijn collega in de autofabriek. ‘We begonnen tegelijk bij Ford’, zegt Kathy. ‘De oriëntatietraining was onze eerste ontmoeting. Hij deed alles om mijn aandacht te vangen.’ Ze lacht. ‘Dat duurde even.’ Maar uiteindelijk viel Kathy als een blok voor John, haar gespierde collega verderop aan de assemblageband. ‘Dat is deze maand 36 jaar geleden.’
Kathy en John Washington vergroeiden met hun werkgever zoals slechts weinigen ooit doen. Nog altijd werken ze bij Ford, elke dag, samen – niet langer aan de band, maar aan het interieur van de iconische Bronco-truck. ‘Wij houden van Ford’, zegt Kathy. ‘Zielsveel.’ En toch hebben ze hun werk neergelegd.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Het echtpaar trotseert de snijdende wind voor hun fabriek in Detroit, in de noordelijke staat Michigan, pal aan de Canadese grens. Met bordjes en knalrode T-shirts (‘No deal, no wheels’) uiten ze hun ongenoegen over Ford. Het industrieterrein achter hen, normaal een gedrang van vrachtwagens, oogt verlaten.
Ze nemen deel aan een historische staking. Zo’n 13 duizend medewerkers hebben sinds vrijdag het werk neergelegd bij autofabrikanten Ford, General Motors en Stellantis (het moederbedrijf van Chrysler). Deze zogenoemde ‘Big Three’ produceren samen de helft van de Amerikaanse auto’s.
‘Wij staan aan de rand van ons pensioen’, zegt John voor de fabriek. ‘We staken niet voor onszelf.’ Kathy gebaart dat hij zijn protestbord hoger moet heffen. ‘Zo is het!’ roept ze. ‘Dit gaat om de nieuwe generatie.’
Nooit eerder in de Amerikaanse geschiedenis vond een gelijktijdige staking plaats bij elk van de Grote Drie. De machtige vakbond United Auto Workers (UAW), in totaal 150.000 leden, besloot daar vrijdag toe na het verstrijken van een deadline voor nieuwe arbeidsvoorwaarden. De staking treft fabrieken in de staten Michigan, Ohio en Missouri. Verdere escalatie ligt op de loer.
Auto’s vormen de grootste productiesector van de Verenigde Staten. De lonen stokten daar afgelopen jaren echter vergeleken met andere industrieën. Volgens het Bureau of Labor Statistics verdient een arbeider in de auto-industrie gemiddeld 27,99 dollar per uur; elders is dat 33,82 dollar. De vakbond eist een loonstijging van 40 procent, betere pensioenvoorzieningen en een kortere werkweek.
De huidige arbeidsvoorwaarden zijn een uitwas van de financiële crisis van 2008. De vakbond deed destijds zware concessies om noodlijdende fabrikanten boven water te houden. De auto-industrie, ooit garant voor een comfortabel bestaan in de Amerikaanse middenklasse, werd in één klap meer spartaans.
De sector herstelde. In 2015 en 2016 boekten de Grote Drie weer recordwinsten. De ceo’s zagen hun beloning de lucht in schieten. De arbeiders in de fabrieken niet. ‘Ik werk hier al 28 jaar’, zegt Ron Franklink (62) voor de fabrieksingang. Hij installeert de dashboards in nieuwe pick-ups. ‘Mijn eerste paar maanden sprokkelde ik al genoeg bijeen om zelf een truck te kopen. Een Ford 150, zo’n grote. Nu kan ik de auto’s die ik bouw bij lange na niet betalen.’
De staking dreigt een flinke proeve te worden voor de Amerikaanse president. Joe Biden schermt graag met zijn reputatie als de (in zijn woorden) ‘meest pro-vakbond president ooit’. Afgelopen weekend sprak Biden dan ook zijn onversneden steun uit voor de stakers: ‘Recordwinsten voor bedrijven behoren samen te gaan met recordcontracten.’
Hier, voor de fabriek, wordt de positie van de president gewaardeerd. In Washington D.C. is de staking gevaarlijker. De kwestie begeeft zich precies op het snijvlak van zijn twee belangrijkste speerpunten: een sterkere middenklasse én een groenere economie. Die twee dreigen nu met elkaar te botsen.
De autofabrikanten moeten miljarden investeren in nieuwe groene technologieën, zoals elektrische batterijen. Zij claimen juist daardoor niet aan de eisen te kunnen voldoen. ‘De toekomst van onze industrie staat op het spel’, waarschuwde Ford in een persbericht. Zij wijzen naar de concurrentie van elektrische autofabrikanten als Tesla, die zonder vakbond opereren.
Biden heeft twee vertegenwoordigers naar Detroit gezonden om de onderhandelingen te bespoedigen. Vooralsnog lijkt een akkoord ver weg. Een tegenbod om de salarissen met 20 procent te verhogen werd door de UAW keihard afgewezen. Vakbondsleider Shawn Fain noemde dat aanbod ‘beledigend’.
Intussen gebruikt oud-president Donald Trump de staking gretig als campagnemiddel. ‘De elektrische auto is een ramp voor (...) de Amerikaanse consument’, stelde hij op zijn eigen platform Truth Social.
‘Hebben jullie genoeg hout?’ Met een witte Ford-truck patrouilleren medewerkers van de vakbond langs het grenshek van de fabriek. Ze distribueren blokken brandhout. In de vroege ochtendkou van Michigan wrijven de stakers zich warm rond vuurkorven. Ze draaien diensten van zo’n zes uur.
‘Nee, staken is niet leuk’, kleumt fabriekswerker Amanda Robbins (38). Afgelopen dagen heeft ze ‘kotsmisselijk en huilend’ doorgebracht. De stakers ontvangen geen salaris, slechts een wekelijkse vergoeding van vijfhonderd dollar. Robbins kan zich dat niet veroorloven, zegt ze. ‘Ik heb een zoontje van 3,5 jaar. Ik kom normaal al nauwelijks rond.’
Toch ziet zij deze staking als haar plicht. Voor zichzelf, maar nog het meest voor haar recentere collega’s. Dwars door de Ford-fabriek loopt een onzichtbare scheidslijn tussen de nieuwe aanwas en zogenoemde ‘legacy employees’, die hier al werkten vóór de financiële crisis. Die eerste groep ontvangt soms de helft van het oude loon.
‘Voor precies hetzelfde werk’, zegt Robbins, die bij Ford trekhaken monteert op de achterzijde van trucks. ‘Weet je hoe dat voelt? Het is hoog tijd dat er iets verandert.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden