Als biografe van de schrijfster van Krankzinnigen, het boek waarover Sylvia Witteman schreef in haar (overigens mooie) column, wil ik graag iets rechtzetten.
In de tweede druk schrijft Fré Dommisse dat haar boek allerminst bedoeld was als ‘waarschuwing tegen krankzinnigengestichten’ of, in de woorden van Witteman, ‘aanklacht tegen de psychiatrie’. Dommisse wilde slechts begrip kweken voor mensen met een geestesziekte. Zelf had ze ervaren hoe lastig het was om na haar opname de draad weer op te pakken. Door reacties van ‘gewone’ mensen kreeg ze het gevoel dat ze had ‘gefaald’. Op een dag besloot ze daar een roman over te schrijven. Met Krankzinnigen wilde ze vooral laten zien dat zelfs de ziekste patiënten in hun psychose nog altijd snakken naar liefde en begrip.
Dat Krankzinnigen vandaag de dag als een aanklacht tegen de toenmalige psychiatrie kan worden gelezen, komt doordat er inmiddels wel het een en ander veranderd is in de geestelijke gezondheidszorg – in latere herdrukken wees Dommisse daar zelf ook op.
Catharina Th. Bakker, Haarlem
Dit jaar is de teneur dat het ‘meevalt’, want topmensen maken pas op de plaats en bonussen zijn minder exorbitant. Toch raak ik toch weer totaal overstuur van het overzicht topinkomens in Nederland, uitgedrukt in idioot hoge bedragen, maal duizelingwekkende loonkloven, geplaatst bij vrolijke snuiten. En we worden al gewaarschuwd voor het lijstje van volgend jaar: er is namelijk al een transitiebonus van 100 miljoen uitgedeeld aan ene Lucian Grainge, nog voordat hij is begonnen en alle boze aandeelhouders ten spijt. Hoe dan?
Nanette Haze, Nijmegen
In artikelen over de blokkades door Extinction Rebellion schrijft de Volkskrant consequent over ‘de snelweg’. Dit is niet juist. De XR-activisten demonstreren binnen de stadsgrenzen op een straat. De A12 verandert net voor het bruggebouw van Nationale Nederlanden van snelweg in een gewone stadsstraat, aangeduid door ‘einde autosnelweg’ en een plaatsnaambord. Een snelweg blokkeren om te demonstreren is levensgevaarlijk en onsympathiek. Een straat in de stad gebruiken is ongevaarlijk.
Ben Vloon, Goutum
Veel Cees Nooteboom in de boekenbijlage van de Volkskrant afgelopen zaterdag. En terecht, want zijn 90ste verjaardag (31 juli) ging in mijn lijfblad ongemerkt voorbij. Terwijl juist de Volkskrant jubilea altijd uitvoerig viert, waaronder het eigen 100-jarig bestaan. Maar goed, 90 is nog geen 100.
Echt onverklaarbaar vind ik de recensie van Elma Drayer over het eerste deel (1970-1995) van Nootebooms schrijversdagboeken (De danser en de monnik). Geen moment vraagt ze zich af waarom het in 1970 begint en niet in de jaren ’50, toen zijn literaire carrière met Philip en de anderen vliegend van start ging en hij parallel een grote naam verwierf als journalist. Denk aan zijn roemruchte verslagen rond de Hongaarse opstand van 1956 in Het Parool. In de jaren ’60 werkte hij tot en met 1967 als Volkskrant-redacteur (sic) om in 1968 nog even voor diezelfde krant een briljante serie over de Mei-revolte in Parijs te schrijven.
Hield Cees geen dagboek bij in die jaren? Het lijkt me sterk. Alles is mogelijk, maar dan wil ik het als lezer en voormalig journalist graag weten.
Toevallig zat ik tijdens die Mei-revolte ook in Frankrijk op het Cannes-festival en hield ik een dagboek bij om al die gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde te plaatsen. Toen studenten en arbeiders met hun rode vlaggen de Cannes-boulevard bereikten en de ‘bezetting’ van Frankrijk ongeveer voltooid was, begon het spannend te worden. De laatste twee A4’tjes hadden Den Haag nog niet bereikt of de telexen vielen stil. Een dag eerder waren de telefoons al dood. Geen treinen, geen vliegverkeer, geen taxi’s. Je had pen, papier en een typemachine.
Ga me niet vertellen dat je als schrijver/journalist dan geen dagboekvorm gaat gebruiken. Zeker een schrijver als Cees Nooteboom. Zijn proza is doordrenkt van de journalistieke honger en nieuwsgierigheid: de motor van zijn schrijversleven.
Misschien wil Elma Drayer het alsnog uitzoeken. Graag.
Reg ten Zijthoff, Dongen
Geregeld duiken berichten op over de AOW-uitkering aan rijke mensen. Ook ik (71 jaar) heb ervaren een AOW-uitkering helemaal niet nodig te hebben. Wel weet ik dat ik er zo’n
50 procent belasting over betaal. Van overheidswege is er stilte in dezen. Hoe kan dat?
Ik denk een verklaring te hebben: de AOW wordt betaald door de werkende bevolking van Nederland en kost de Nederlandse overheid niets. Uitkering van AOW aan rijke gepensioneerden levert belastinggeld op dat ten goede komt aan de Nederlandse overheid. Die overheid doet of zijn neus bloedt. Maar rechtvaardig is het niet tegenover het werkende deel van de bevolking.
Marcel van der Poel, Bleiswijk
Ondernemersorganisaties en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zouden het klimaatbeleid ondermijnen, las ik in een opiniestuk van Guus Dix en Martijn Duineveld. Wat er in lang vervlogen tijden is gebeurd kan ik moeilijk beoordelen. Wat ik wel weet, is dat ondernemend Nederland de klimaatdoelen heeft omarmd en niet pas gisteren.
We stonden ruim tien jaar geleden met onze leden aan de basis van het Energieakkoord (samen met de milieubeweging). Én in 2019 hetzelfde bij het Klimaatakkoord. Het bedrijfsleven heeft zich massaal achter de doelen van Parijs en de EU geschaard, vanuit eigenbelang: niemand is immers gebaat bij ingrijpende klimaatverandering.
Wij nemen daarbij als betrokken sociale partner volop deel aan het klimaatdebat om te zorgen dat plannen effectief tot uitvoering komen en doen wat ze moeten doen. Het Nederlands bedrijfsleven werkt ondertussen hard aan meer transparantie over de impact op de leefomgeving en, belangrijker nog, aan nieuwe fabrieken en productieprocessen. Met het systeem van emissiehandel en de energiebesparingsplicht staan alle seinen de goede kant op én bedrijven zijn druk bezig. Nog sterker, er is een wachtlijst op veel plekken om over te stappen van gas naar elektra en de klimaatdoelen voor 2030 zijn binnen bereik.
Iedereen mag ons aanspreken op onze lobby, maar dan het liefst wel zonder dit soort karikaturen uit lang vervlogen tijden. Want dit zet partijen onnodig tegenover elkaar, die hetzelfde doel delen: klimaatneutraal worden.
Erik te Brake, manager Fysieke Omgeving VNO-NCW en MKB-Nederland, Den Haag
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden