‘Mensen die vier dagen doen met een theezakje of in hun plastic zakje geen sneetje brood meer hebben, laat staan er margarine op kunnen smeren. Ik noem dat armoedeporno’, schreef een lezer naar aanleiding van enkele columns en ingezonden brieven in deze krant. Hij vond dat armoede overgedramatiseerd wordt, alsof er een nieuwe Hongerwinter wacht.
Armoede is een relatief begrip. Met de Nederlandse bijstandsuitkering van netto 1.200 euro per maand voor een alleenstaande kan iemand in Darfur (een gebied zo groot als Spanje) in ongekende welstand leven. Wie deze zomer door Italië en Oostenrijk – landen die geen minimumloon kennen – reisde en iets verder is doorgelopen dan de geijkte toeristische attracties, kon met eigen ogen zien dat de armoede daar groter is dan in Nederland.
Wereldwijd ligt de armoedegrens op een inkomen van 57 euro per maand. De bijstandsuitkering is hier twintig keer zo hoog. Maar Nederlanders staren zich nu eenmaal blind op het eigen land.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Vandaag op Prinsjesdag zal armoedebestrijding centraal staan. Het Centraal Planbureau berekende eerder dat er 830 duizend Nederlanders in armoede leven en dat dit aantal in 2024 oploopt tot 1 miljoen. Voedselbanken floreren. Maar het is andere armoede dan die in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. In de arbeiderswoninkjes van kinderrijke gezinnen lagen de matrassen vaak op een lange rij – één kamertje voor de jongens en één voor de meisjes. Bij het wakker worden in de winter waren de dekens vochtig en stonden de ijsbloemen op de ruiten. De haren werden door moeder gekortwiekt. En de kinderen droegen de kleding, zo niet het ondergoed, van hun oudere broertjes of zusjes.
Er was nog geen toeslagencircus. Toen het kabinet een jaar geleden de begroting voor 2023 presenteerde, becommentarieerde deze krant die met de kop ‘ongekende nivellering’. Rutte IV was tegelijkertijd Sinterklaas en Robin Hood met de tijdelijke verhoging van de zorgtoeslag, een verhoging van het minimumloon en de uitkeringen met 10,15 procent en een nettostijging van de aow van 570 euro voor een alleenstaande. Daarbij kwamen ook de stijging van de huurtoeslag en het kindgebonden budget voor ouders met een laag inkomen. De huur van corporatiewoningen zou voor inkomens tot 120 procent van het sociaal minimum worden verlaagd met 57 euro per maand.
De bijstandsuitkering is ook daadwerkelijk gestegen van 1.092 naar 1.195 netto per maand. Inclusief energie- en zorgtoeslag is dat 3.000 euro netto erbij zonder rekening te houden met andere toeslagen of huurreductie.
Over het begrip armoede wordt nog steeds gesteggeld. Armoede is er ook als er geen vakantie mogelijk is, of het kopen van een verjaardagscadeautje of het ontbreken van een smartphone voor een middelbare scholier.
Armoede is helaas geen objectief begrip waar een bedrag aan kan worden opgehangen. Het hangt samen met tijdgeest en bestedingspatroon. Schulden en verslavingsproblemen zijn van invloed. En vaak kunnen juist de laagste inkomens hun weg niet vinden in de jungle van toeslagen en regelingen.
Overdramatisering van armoede is gevaarlijk. Relativering nog meer.
Source: Volkskrant