‘Wilders doet flink water bij de wijn’, ‘de scherpe kantjes zijn eraf’, ‘er is ruimte voor compromissen’. Als je de nieuwsmedia van dit weekend mag geloven, heeft de PVV een heuse transformatie ondergaan. Het partijprogramma dat zaterdag verscheen zou aanmerkelijk milder zijn dan vorige edities; de weg naar regeringsdeelname ligt open.
Daarmee wordt hoofdzakelijk gedoeld op een samenwerking met de VVD van Dilan Yesilgöz. Die had bij Op1 als eerste toenadering gezocht door te stellen dat ze de PVV niet bij voorbaat uitsluit. Haar partij deed dat tot nu toe altijd wel, vanwege de minder-minder-minder-uitspraak bijvoorbeeld, maar nu dus niet meer. Waarom niet? Dat vond ze maar een gekke vraag.
Zoals wel meer mensen die geen antwoord paraat hebben, draaide ze de vraag liever om: laat anderen maar uitleggen waarom ze de PVV wél uitsluiten. Zij wil vooruitkijken en je kunt veel van Geert Wilders zeggen, maar in de toekomst heeft hij zich vooralsnog voorbeeldig gedragen.
Maar als je het PVV-partijprogramma leest, vraag je je al snel af wat er eigenlijk zo vernieuwend aan is. Het is nog steeds dezelfde aanval op de rechtsstaat. Wilders wil uit de EU stappen, stoppen met de NPO, stoppen met cultuursubsidie, met ontwikkelingshulp, met alle klimaatmaatregelen én met alle steun aan Oekraïne.
Rechters krijgen door het verplicht opleggen van minimumstraffen en het verbieden van taakstraffen nog steeds gedicteerd wat ze moeten besluiten, kinderen vanaf veertien jaar worden bij gewelds- of zedendelicten al onderworpen aan het volwassenenstrafrecht en in de fors versoberde gevangenis waarin ze dan terechtkomen, moeten ze 40 uur per week arbeid verrichten in een gevangenisuniform.
De samenleving bestaat bij de PVV nog altijd uit de goeden en de kwaden en wie aan de verkeerde kant van die scheidslijn terechtkomt, moet met alle beschikbare middelen worden bestreden, desnoods met inzet van het leger. Het is kortom nog steeds de oude PVV. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen, want Wilders zegt het in een interview met De Telegraaf zelf ook: ‘De kern is niet veranderd, de toon is misschien wat anders.’ Ook zegt hij geen spijt te hebben van eerdere uitspraken, omdat spijt een ‘nutteloze emotie’ is.
Het verschil zit ’m vooral in de manier waarop Wilders met zijn partijprogramma de campagne ingaat. Waar hij eerst de hardliner uithing, gaat hij na de opzichtige VVD-flirt vol voor regeringsdeelname. Er zijn geen taboes of breekpunten meer, alles is voor hem bespreekbaar.
Het hoofdstuk over asiel is zelfs wat milder van toon, hoewel de grenzen wat hem betreft nog steeds op slot moeten. Maar als dat niet mogelijk is – en dat is niet mogelijk tenzij hij een absolute meerderheid behaalt – kan hij nu ook leven met heel weinig asielzoekers. Alsof je met een pyromaan onderhandelt die nog steeds je complete huis in de fik wil zetten, maar bereid is over zijn eigen schaduw heen te stappen door voorlopig genoegen te nemen met alleen de keuken en het tuinhuisje.
Ik heb niet de illusie dat ik PVV-stemmers met een column in de Volkskrant kan overtuigen van hun ongelijk, maar ik vraag me wel af of er geen VVD’ers zijn die hoogst ongemakkelijk worden van deze toenadering. Ik begrijp de strategie best: er moet bezuinigd worden en het gevaar dreigt dat dit ten koste gaat van gevestigde belangen.
Als Wilders afblijft van vermogensbelasting, hypotheekrenteaftrek en belastingvoordelen voor multinationals kan hij in ruil daarvoor een extreem streng asielbeleid krijgen. Maar is dat het echt waard? Misschien is het naïef van me, maar ik hoop nog steeds op een prominente VVD’er die zich uitspreekt tegen een mogelijke samenwerking met de PVV, omdat er soms, heel soms, grotere belangen zijn dan het eigenbelang.
Over de auteur
Thomas Hogeling is schrijver en deze zomer columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden