Het had een transformatie van wereldformaat moeten worden. Minder geweld op aarde, geen armoede meer, minder ongelijkheid, het tegengaan van klimaatverandering. In 2015 stelden de Verenigde Naties met de Agenda 2030 en zeventien zogenoemde Sustainable Development Goals (Duurzame Ontwikkelingsdoelen) een routekaart op om die toekomst in 2030 te verwezenlijken. Het was een plan van ongekende omvang, maar inmiddels lijkt het vooral een utopie.
De wereld zag zich de afgelopen jaren geconfronteerd met tal van crises die het behalen van de doelen ondermijnden, zoals een pandemie, diverse natuurrampen en een oorlog in Oekraïne met stijgende voedsel- en energieprijzen tot gevolg.
In juli publiceerde een groep van tweehonderd economen en politici een brandbrief aan de VN en de Wereldbank: hoewel het juist de bedoeling was geweest om de ongelijkheid in de wereld terug te dringen, was die aan het toenemen. ‘Het eerlijke verhaal is dat we de controle kwijt zijn geraakt’, zegt Paul van den Berg, politiek adviseur bij Cordaid. ‘Na aanvankelijke vooruitgang op een aantal doelen zijn we nu bij enkele terug bij af of zelfs nog verder teruggevallen.’
In de marge van de jaarlijkse Algemene Vergadering van de VN in New York komen landen maandag en dinsdag bijeen om de voortgang van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen te evalueren. In eigen rapportages komen de VN alvast tot een dramatische tussentijdse conclusie: geen van de zeventien doelen lijkt volledig te gaan worden gehaald.
Zo ligt de wereld op het gebied van het schoon water en sanitair op niet één van de targets op schema. Met betrekking tot het bieden van kwaliteitsonderwijs constateert de VN eerder achteruitgang dan progressie. ‘Als we nu niet in actie komen, zou de Agenda 2030 het trieste verhaal kunnen worden van een gemiste kans voor de wereld’, luidt VN-chef António Guterres de noodklok.
In een poging het tij te keren, heeft Guterres in aanloop naar de top opgeroepen het internationale financiële systeem fundamenteel te herzien. Dat vraagt om schuldsanering en een herverdeling van middelen tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Van den Berg twijfelt echter aan de politieke wil en daadkracht van landen om zich hieraan te committeren. ‘Terwijl minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) in New York zit, zullen dinsdag tijdens Prinsjesdag stukken worden gepubliceerd over hoe het demissionair kabinet het mes in ontwikkelingssamenwerking zet. Nederland en tal van rijke landen nemen hun verantwoordelijkheid niet.’
Dat ziet ook Frank Biermann, hoogleraar global sustainability governance aan de Universiteit Utrecht: ‘We zien dat met name rijke landen doen aan cherrypicking. Ze focussen op doelen die het makkelijkst zijn te behalen. Maar juist de doelen waarmee ze moeite hebben, zoals duurzame consumptie en financiële steun aan armere landen, vragen om meer actie.’
Volgens Biermann is het mogelijk om een ommekeer te bewerkstelligen, maar dan moeten vooral westerse landen er een flinke schep bovenop doen. Daarvoor heeft hij met een groep wetenschappers enkele aanpassingen voorgesteld voor de korte termijn: grotere ambities in rijke landen, doelen aanpassen en aanscherpen in het licht van huidige crises, toewerken naar een juridisch bindend kader voor de doelen en sterkere internationale instituten. Dat vraagt ook om een ander idee van wat nationale overheden en internationale organisaties kunnen en moeten doen. Biermann: ‘De overheid moet een sterkere rol spelen en meer regie nemen.’
Hoe waarschijnlijk is het dat dat gaat gebeuren tijdens de aankomende top? Biermann: ‘Wij hopen een koerswijziging in te zetten die leidt tot verandering in 2024, tijdens de VN Summit of the Future. Ook wij verwachten niet dat er veel gaat gebeuren tijdens deze top.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden