Noem het presteren van Ajax in de komende tijd gerust een groots en meeslepend experiment met onbekende afloop. Met alle schakeringen tussen euforie tot totale mislukking. Inspirerend, spannend en opwindend zijn de komende weken sowieso, nu alle twaalf nieuwe spelers beschikbaar zijn, in een nauwelijks ingespeelde selectie, met drie topduels op rij in wat in zekere zin de derde start van de eredivisie is, na het officiële begin en de herstart na het einde van de transferperiode: Twente-uit, Marseille- en Feyenoord-thuis. Drie wedstrijden die je zomaar kunt verliezen, zelfs als je bent ingespeeld.
Trainer Maurice Steijn brengt een sterke persoonlijkheid mee, opgegroeid als hij is met de wetten van de straat in Den Haag. Gezegend met de kennis van het neerzetten van een elftal en een sterk verbaal vermogen. Stan Valckx, jarenlang technisch directeur met Steijn als trainer bij VVV: ‘Maurice voelt zich sterk als de druk groot is. Hij kan zich goed uitdrukken. Ook in felle, harde discussies blijft hij overeind. Je kon alles tegen hem zeggen, en hij zei ook alles wat hij wilde. Ook hier, in het zogenoemd softe zuiden.’
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Alleen: bij Ajax is alles anders. Groter, met stromingen en een bonte brij aan opinies. Valckx: ‘Ajax is tien keer erger dan PSV. Iedereen heeft een mening over Ajax.’ Ajax is dit seizoen een opzienbarende realityshow met directeur voetbalzaken Sven Mislintat en trainer Maurice Steijn als hoofdrolspelers in een stuk met open einde. Spanning verzekerd.
In de metafoor reed opzichter Mislintat deze zomer met een kruiwagen vol nieuwe stenen naar de werkplaats. Onderweg zag hij veel moois op de bouwmarkt, maar hij hield zich in, omdat de baas had gevraagd eerst de oude stenen te verkopen. Uiteindelijk arriveerde hij met volle lading bij metselaar Steijn, die al een tijdje cement stond te draaien. De metselaar had zelf ook adresjes doorgegeven voor bouwmateriaal, maar Mislintat wilde alleen naar zijn winkels. Het gemeenschappelijke probleem is gebleven: er is nauwelijks tijd om te bouwen. Het dak moet erop voor de herfstbuien. Wie is schuldig als dat mislukt: de leverancier of de metselaar?
Mislintat gaf aan dat het proces maanden, misschien jaren kan duren, terwijl weken van stagnatie bij Ajax al voelen als te lang. Steijn zorgde voor enige ophef toen hij twee weken geleden in Sittard, nadat Fortuna met enige moeite op 0-0 was gehouden, over de nieuwelingen zei: ‘Sutalo, daarmee kan ik goed leven. Wij als coaches hebben ideeën neergelegd. Sven heeft andere keuzes gemaakt.’ Verdediger Josip Sutalo was aanvoerder in zijn eerste duel.
Steijn wist niet precies wat hij kon verwachten van de andere nieuwelingen, luidde de samenvatting van zijn woorden. Dat is uitgelegd als negatief jegens nieuwe werknemers. Zo is het niet bedoeld. Het is zijn eerlijkheid. Hij weet het echt niet, hij is aan het ontdekken of de stenen sterk genoeg zijn voor de dragende muren. Sutalo had hij bekeken, als international van Kroatië. Maar de anderen?
De situatie is totaal onvergelijkbaar met de laatste bloeiperiode van Ajax. Trainer Erik ten Hag vormde een innig duo met directeur voetbalzaken Marc Overmars. Ze waren al bevriend toen Ten Hag naar Ajax kwam. Ze gingen meer uitgeven aan duurdere voetballers. Als de een zijn veto uitsprak over een voetballer, kwam die niet. Nu deed Ajax dure krachten de deur uit en begon min of meer opnieuw.
Rodger Linse, zaakwaarnemer van Steijn: ‘Het is nu echt anders. Dat is een beleidskeuze van de club. Als de spelers die de trainer aandraagt om welke reden dan ook niet haalbaar zijn, verandert het scenario. Het is ook logisch om spelers te laten kopen door iemand die daarin is gespecialiseerd. Het samenstellen van een selectie is een puzzel. Alle posities dubbel bezetten, met verschillende types. Dat heeft Mislintat gedaan.’
Steijn was tot op de laatste dag van de play-offs in de eredivisie met Sparta actief. Hij vierde zijn verrassende aanstelling bij Ajax en nam vakantie. Bij Ajax vielen tientallen namen van mogelijke nieuwelingen, als alternatieven voor de uittocht. De nieuwe trainer en de afdeling scouting brachten namen in, maar hun daadwerkelijke invloed is minimaal geweest. Mislintat, die in Duitsland de bijnaam Diamantenauge (diamantenogen) verwierf, had al duidelijk gemaakt dat hij het aankoopbeleid zou vormgeven en verwees met een sneer naar vorig seizoen, toen trainer Alfred Schreuder zijn zaakwaarnemer inschakelde om spelers aan te trekken. ‘We weten hoe dat is afgelopen.’
De baan als trainer van Steijn is derhalve totaal veranderd, van werken bij maakbare clubs in de relatieve marge als ADO Den Haag, VVV, NAC en zelfs Sparta, tot leven onder de glazen stolp bij de grootste club van Nederland. Linse: ‘NAC was te groot voor de eerste divisie en te klein voor de eredivisie. VVV promoveerde met Maurice en handhaafde zich in de eredivisie. Ajax is totaal anders. De vijver om in te vissen is ook veel groter. Het hoeft niet erg te zijn hoe het nu is gegaan. Riemer van der Velde haalde spelers bij Heerenveen, zonder bemoeienis van de trainer. Meestal met succes.’
Toch is het alsof Ajax tot proeftuin is gemaakt, met ‘overperforming’ als sleutelwoord; beter presteren dan verwacht. Van Mislintat was bij zijn komst bekend dat hij eigenzinnig is, als overlevering uit vorige banen bij Borussia Dortmund, Arsenal en Stuttgart. Proberen beter te presteren dan verwacht is het adagium voor hemzelf, Steijn en de spelers.
Tot nog toe valt Mislintat vooral te beoordelen op één kant van zijn werk: verkopen. Daarin is hij met lof geslaagd. Hij verkocht uitstekend, voor meer dan 150 miljoen euro. Zelfs Mohamed Daramy, een aankoop uit de geprezen periode Overmars, leverde meer op dan hij kostte, terwijl vrijwel niemand zich ook maar één actie herinnert van de Deen.
Wat de aankopen betreft, valt nog weinig te zeggen, afgezien van de discussie of Mislintats beleid een inbreuk is op de kern van Ajax als club van opleiders. Heeft hij overperformers gevonden? Steijn was als trainer zo iemand bij Sparta. De spelers? Neem linksachter Borna Sosa uit Kroatië. Hij speelde vijf seizoenen bij VfB Stuttgart, geen uitzonderlijke club in Duitsland. Waarom bleef hij daar vijf jaar ‘hangen’? Heeft hij een stap hogerop nodig om werkelijk te floreren?
Middenvelder Branco van den Boomen, eens niet goed genoeg voor Ajax, functioneerde uitstekend in Frankrijk, maar wel een jaar op het tweede niveau en na de promotie van Toulouse bij een middenmoter. Georges Mikautadze is een potentiële publiekslieveling. Alleen: hij is afkomstig van Metz in Ligue 2.
Steijn is anders gewend. Bij voorgaande clubs zat hij aan het raam van de etalage en koos hij zelf. Valckx, over hun gezamenlijke tijd bij VVV: ‘We hadden geen scouting. Ik kwam met beelden van mogelijke spelers die we samen bekeken. Hij droeg ook zelf voetballers aan.’
Bij NAC was hij gedurende een seizoen trainer en technisch directeur. Steijn haalde onder andere Dion Malone, met wie hij eerder bij ADO Den Haag werkte. Malone, nu voetballer op Cyprus: ‘Ik liep in Den Haag uit mijn contract. We wilden samen kampioen worden. Hoewel dat mislukte, heb ik mijn tijd bij NAC als prettig ervaren. Critici spraken over de Haagse kliek, met ook Lex Immers. Maurice is heel direct. Het is zwart of wit. Hij zei altijd dat hij geen regels had, maar normaal gedrag verwachtte. Ik voelde me prettig en veilig bij hem. Voor hem wilde ik naar NAC.’
Zo’n persoonlijke basis van verstandhouding heeft hij bij Ajax nauwelijks kunnen leggen, omdat er vrijwel geen tijd was om de door Mislintat aangetrokken spelers te leren kennen, die ook nog eens afkomstig zijn uit verre buitenlanden. Steijn moet vertrouwen op zijn capaciteiten als mens en trainer, om in korte tijd een mooi gebouwtje neer te zetten in Amsterdam. Dat kan lukken. ‘Maurice is een karaktervol ventje dat niet om de pot heen draait. Hij is het type dat luistert en toch zijn zin doet, altijd zichzelf blijft en een elftal kan neerzetten’, zo omschrijft Lex Schoenmaker hem. De oud-topvoetballer werkte met Steijn bij ADO Den Haag.
‘Jij moet je papieren halen’, zei Cock Jol ruim twintig jaar geleden tegen Steijn, toen die na zijn loopbaan als prof nog een paar jaar bij de amateurs van Kranenburg voetbalde, met de broer van Martin Jol als trainer. Jol: ‘Maurice is streetwise, op straat opgegroeid. Een echte Haagse jongen die zich de kaas niet van het brood laat eten. Kijk naar Dick Advocaat, Aad de Mos, mijn broer Martin. Die hebben dat ook. Haagse humor is hard. Hij weet wel met lastige jongens om te gaan.’
Maar de symbiose bij Ajax is zo pril, dat zelfs de tijd ontbrak om te ontdekken of bepaalde spelers lastig zijn. Het is al met al een melange vol onzekerheid. Schoenmaker: ‘Ze kijken bij resultaten toch het eerst naar de trainer, niet naar wie de spelers heeft aangedragen. Maar als hij tijd krijgt, net zoals Erik ten Hag destijds, ben ik ervan overtuigd dat het goedkomt.’
Cock Jol heeft ook twijfels: ‘Misschien heeft Maurice te snel ja gezegd en niet lang genoeg nagedacht wat Mislintat van plan was, al zegt geen Nederlandse trainer nee tegen Ajax. Maar, althans dat is mijn indruk: vooralsnog geniet hij de sympathie van de Amsterdammers.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden