Oekraïne kan weer landbouwproducten via EU-landen exporteren, besloot de Europese Commissie vrijdag. In mei werd een tijdelijke invoerban voor graan en andere voedselproducten ingevoerd nadat vijf buurlanden van Oekraïne zich hadden beklaagd. De toevoer van met name graan uit Oekraïne had een ontwrichtend effect op de binnenlandse markten van Polen, Slowakije, Hongarije, Roemenië en Bulgarije.
Brussel zag na onderzoek naar de markten in die vijf landen geen aanleiding om invoer verder te blokkeren en liet de ban aflopen. Oekraïne belooft de export bovendien zo te reguleren dat de economieën van de buurlanden niet ontwricht raken. President Zelensky sprak zijn dank uit naar Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. ‘Dit is een voorbeeld van samenwerking tussen de EU en Oekraïne op basis van ware eenheid en vertrouwen’, schreef hij op X.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Onmiddellijk trok er een Poolse wolk voor de zon. Premier Morawiecki sprak van ‘een slechte beslissing voor Poolse boeren’. Afgelopen week liet het land al doorschemeren dat het op eigen houtje landbouwproducten zou tegenhouden als de Europese ban niet werd verlengd. Ook dit voorjaar voerde Polen het verzet tegen Oekraïense landbouwproducten aan.
Vrijdagavond voegde Warschau de daad bij het woord: met een spoedwet blokkeert Polen nu zelf landbouwproducten uit het buurland, zelfs al is dit in strijd met Europese regelgeving. Ook Slowakije kondigde een zelfstandig embargo aan, net als Hongarije, dat van de situatie gebruikmaakt om de invoer van meer dan twintig producten stil te leggen. Roemenië wacht de Oekraïense plannen om de export te reguleren af. Alleen Bulgarije is akkoord met het hervatten van de handel: afgelopen donderdag stemde het parlement daarmee in.
Voor de regering in Warschau, normaal gesproken een bondgenoot van Kyiv, staat er meer op het spel dan het ‘beschermen van het Poolse platteland’, zoals ze het handelsembargo kenschetst. Over minder dan een maand zijn er parlementsverkiezingen in Polen. Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid staat weliswaar voor in de peilingen, maar een verkiezingszege is geen zekerheid.
Dat de Europese importban vlak voor de verkiezingen zou aflopen, leidt al langer tot onrust in regeringskringen. Ongeveer 40 procent van de Polen woont buiten de stad, het platteland is een bepalende factor in de verkiezingen. Politieke steun voor deze streken gaat niet enkel om de stem van de boeren, maar is ook symbolisch van belang: wie komt op voor het Poolse platteland? De Oekraïense premier Denys Sjmyhal verwijt de Poolse regering dan ook ‘politiek populisme’ voor de verkiezingen te bedrijven.
Oekraïense landbouwproducten zijn een heikel thema in de directe buurlanden in de Europese Unie. Oekraïne is dankzij zijn grootschalige, relatief goedkope productie een agrarische reus die met één hand op de rug kan concurreren met de landbouweconomie van de buren. Doordat het land geen EU-lid is, golden altijd handelsbeperkingen op het goedkopere Oekraïense graan. Maar sinds Rusland de havens in de Zwarte Zee blokkeert, is Oekraïne naarstig op zoek naar alternatieven om graan te exporteren – en de wereld te voeden.
De doorvoer van landbouwproducten via buurlanden, via zogenoemde solidarity lanes, moest dit oplossen. Desondanks kwamen sinds vorig jaar producten als graan ook op de binnenlandse markt van buurlanden terecht, waardoor Poolse boeren opeens hun graan niet meer kwijt konden.
Overigens heeft de Poolse regering destijds weinig gedaan om de doorvoer goed te reguleren en te voorkomen dat het graan ook op de eigen markt belandde, tot het te laat was. Sommige Poolse boeren, verleid door de aanvankelijke stijgende prijzen, hebben gespeculeerd met hun graanvoorraad.
Hoe de nieuwe Poolse invoerban verder vorm krijgt, is nog onduidelijk. Toen Polen eerder dit jaar graan tegenhield, ontstonden er lange files aan de andere kant van de grens. Oekraïne kondigde eerder deze week aan een Poolse ban te zullen aanvechten bij de Wereldhandelsorganisatie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden