Hoe leefde Caesar? Hoe verliep zijn politieke carrière? Hoe zag hij eruit? Was zijn relatie met Cleopatra - met wie hij zoon Caesarion kreeg - puur strategisch of was het echte liefde? Deze en andere vragen staan centraal in een nieuwe tentoonstelling over de beroemde keizer waar bijna 150 historische objecten te zien zijn.
Het leven van de beroemde Romein wordt in het Amsterdamse H'ART Museum (voorheen Hermitage) voor het eerst omvangrijk in beeld gebracht. Het museum leende hiervoor objecten uit onder meer Italië en Duitsland. "Julius Caesar is de grote bekende onbekende", zegt conservator Birgit Boelens in gesprek met NU.nl. "Iedereen weet wel wie hij is, maar wat weten we nou echt over hem?"
Een belangrijke informatiebron voor het museum is Caesar zelf. Hij schreef namelijk verslagen over de strijden die hij voerde. "Die verslagen vertellen ons wie hij was en hoe hij de dingen zag. Al waren ze wel aangedikt", zegt Boelens.
Dat talent voor overdrijven herkent Tom Buijtendorp, auteur van het boek De Caesarroute dat tegelijk met de tentoonstelling verschijnt. "Hij schreef bijvoorbeeld over de 430.000 Germanen die hij had uitgeroeid." Maar archeologen stellen dat Caesars verslagen met een korreltje zout genomen mogen worden. "De aantallen die Caesar noemde, waren niet realistisch met de toen beschikbare middelen en mankracht", zegt Buijtendorp.
De oorlogsverslagen vertellen ons nog meer over Caesar. Zo komt ook naar voren dat hij een moderne leider was. "Hij droeg zijn soldaten niet op wat ze moesten doen, maar hij wist ze te overtuigen van het doel van de strijd", vertelt Buijtendorp. "Dat zijn soldaten op parades een lied zongen waarin ze hun leider een 'kale vrouwendief' noemden, vertelt ons dat Caesar het kennelijk prima vond dat zijn soldaten af en toe de spot met hem dreven."
Er zijn aanwijzingen dat de Romein niet alleen bij zijn soldaten geliefd was, maar ook bij het volk. "Dat heeft voor een deel te maken met de wetten die hij doorvoerde. Die waren gunstig voor het volk", zegt Buijtendorp. "Dat Caesar geliefd was, bleek ook nadat hij onverwachts werd vermoord door een groep samenzweerders. Een woedende menigte ging achter de daders aan. Maar voor zijn tegenstanders was Caesar wreed. Dat maakt hem zo ongrijpbaar."
Als het gaat om zijn uiterlijk hebben we een bepaald beeld van de Romeinse generaal. We zien hem vaak afgebeeld als stoere, gespierde man met een goede haardos. Maar in hoeverre komt dat overeen met de werkelijkheid?
Buijtendorp concludeerde dat een vergeten geraakt Romeins beeld van een kalende Caesar in het Rijksmuseum van Oudheden zijn echte kapsel toont. Dat beeld is nu te zien in Amsterdam en geeft een totaal andere indruk van de generaal. "Caesars kapsel had meer weg van dat van een professor of ambtenaar, dan een stoere veldheer", zegt de auteur.
Er bestaan verschillende theorieën die verklaren waarom de Romeinse generaal een ander uiterlijk kreeg aangemeten. De opvolger én adoptiezoon van Caesar, Gaius Octavius (later bekend als keizer Augustus), was enorm ijdel. Hij maakte een einde aan de realistische beeldhouwkunst waarin rimpels, pukkels en grote oren gewoon waren. Augustus liet zichzelf en Caesar afbeelden als god - dus zonder inhammen en mét spieren. Een andere theorie is dat Caesar een perfect goddelijk kapsel kreeg omdat de Romeinen geloofden dat hij na zijn dood een god was geworden.
Caesar was een man met verschillende gezichten, letterlijk en figuurlijk. Maar is hij nou een held of schurk? Hij heeft immers de dood van honderdduizenden Galliërs op zijn geweten. Allebei, vindt conservator Boelens. "En veel meer dan dat: hij was bloeddorstig, ijdel, fascinerend, getalenteerd, trouw aan vrienden, een uitstekend leider en briljant staatsman. Caesar was een gecompliceerd figuur met veel kanten en eigenschappen. Dat maakt hem juist zo interessant als onderwerp voor een tentoonstelling."
De tentoonstelling Julius Caesar. Ik kwam, ik zag en ging ten onder loopt van zaterdag 16 september tot en met maandag 20 mei 2024 in het H'ART Museum in Amsterdam.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen