Terwijl ongeveer tweehonderd klimaatdemonstranten van Extinction Rebellion donderdagmiddag al op het asfalt van de A12 zijn neergestreken, kijkt Robert Nederhoed (47) slechts toe. Hoewel hij er zaterdag zelf nog zat, slaat hij het protest doordeweeks bewust over. ‘De urgentie is er wel’, vindt hij. ‘Maar de omstanders worden me een beetje agressief.’ Om hem heen wordt luid geclaxonneerd door de automobilisten die vanwege de actie worden opgehouden, achter hun raampjes gaan bijna evenveel duimen als middelvingers omhoog. ‘Ik vind het actievoeren daardoor nu iets te spannend’, zegt Nederhoed.
Het is de eerste week van de kettingactie van Extinction Rebellion (XR), waarin de klimaatactiegroep dagelijks de A12 bezet om een stop op fossiele subsidies, zoals de belastingvrijstelling van kerosine, af te dwingen. Hoewel de organisatie heeft aangekondigd pas te stoppen wanneer ze hun doel hebben bereikt, dringt zich door de eerste tekenen van verzet de vraag op hoe lang een dagelijkse actie vol te houden is, zowel voor de demonstranten zelf, als voor de stad Den Haag.
Dat de actie tot irritatie op straat leidt, bleek woensdag al. Toen kreeg een journalist van Omroep West een klap in zijn gezicht van een boze automobilist, die dacht dat hij een klimaatactivist was. Het Openbaar Ministerie is ook niet blij met de acties, die veel politie-inzet uit het hele land vergen. Om de demonstranten af te schrikken, zullen diegenen die de snelweg blokkeren voortaan weer worden geregistreerd door de politie, kondigde het OM woensdag aan.
Toch zijn de meeste klimaatactivisten die eerder op donderdag naar Den Haag zijn gekomen vooral strijdbaar. Vlak voor de demonstratie moet beginnen, hebben zich enkele honderden van hen verzameld in de berm langs de snelweg.
Henk Kouijzer (67), die vanochtend voor de vierde keer deze week uit Amsterdam is komen treinen, is een van hen. Hij oogt ontspannen op zijn teenslippers, met een koffietje in zijn hand, maar hij weet nog niet of hij zich donderdag op de snelweg wil begeven, vertelt hij. Dat ligt deels aan zijn strakke planning: ‘Ik heb vanmiddag een afspraak, dus ik kan uiterlijk om 13.00 uur worden opgepakt.’ En Kouijzer heeft nog een ander twijfelpunt. ‘We zijn doordeweeks met een kleiner groepje, waardoor het spannender is om tussen het verkeer te gaan staan.’
Inderdaad valt op dat de aantallen demonstranten van de afgelopen dagen niet in de buurt komen van de duizenden die dit weekend naar de hofstad kwamen. Toch is de organisatie niet van plan om meer mensen op te trommelen, zegt woordvoerder Berthe van Soest, die vanmiddag een grote verbandtrommel om haar middel heeft geknoopt, omdat ze ook als ehbo’er dienstdoet. ‘Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat actievoerders iedere dag komen’, zegt ze. ‘We willen waken voor burn-outs bij onze activisten, dus we vragen mensen om zichzelf en elkaar goed in de gaten te houden en echt voldoende rust te nemen.’
Maar waar de demonstranten hun rust kunnen pakken, kunnen de politie en de stad dat niet, zegt de woordvoerder van de Haagse burgemeester Jan van Zanen. Vanwege de dagelijkse demonstraties heeft de gemeente bijvoorbeeld nieuwe standplaatsen voor ambulances moeten zoeken. En de planning voor alle feestelijkheden rondom Prinsjesdag, dat volgende week dinsdag plaatsvindt, is een stuk lastiger nu zoveel agenten al verlof nodig hebben.
Tegelijkertijd lijken de demonstranten en de politie donderdag al helemaal gewend aan hun dagelijkse rituele dans. Zowel het kruispunt, als de rest van de A12, worden eerst netjes afgezet voordat de demonstranten die betreden. De rest van de sympathisanten klapt en zingt hen ondertussen van achter het eerder gespannen rode politielint toe.
Chris van Vliet (57) slaat het vanaf een afstandje gade terwijl hij zijn sjekkie rolt. De Hagenaar is zelf geen activist, maar hij komt wel iedere dag even naar het spektakel kijken. Hij heeft de strategie van de politie gedurende de week zien veranderen, zegt hij. Maandag gebruikten de agenten nog een waterkanon, vertelt hij, maar sinds een paar dagen wippen ze de demonstranten gemakkelijk met een brancard op wielen van het wegdek af. ‘En waar ze eerst nog acht keer omriepen voor ze ingrepen, doen ze dat nu al na drie keer. Het is een soort kat-en-muisspel waarbij de kat steeds iets eerder ingrijpt.’
Zodra de politie een halfuurtje later een stadsbus voorrijdt en de snelweg leegruimt, stapt Lola de Wit (24) de weg af, de berm in. Ze is deze week al drie keer eerder opgepakt en afgevoerd en het hakt erin, zegt ze. ‘Je moet continu gefocust zijn en vandaag voelde ik me gewoon niet helemaal fit, dus ik wilde niet opgepakt worden.’
De Wit heeft inmiddels haar twijfels bij de strategie om dagelijks te demonstreren, vertelt ze. Het is een geluid dat, volgens haar, breder bij de actiegroep leeft en waar ook over na wordt gedacht. ‘Ik denk soms: jagen we mensen niet tegen ons in het harnas door deze dagelijkse acties. Is een klimaatmars waarbij iedereen kan aansluiten niet veel beter?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden