‘Gymnasia willen een open schooltype zijn dat toegankelijk en inclusief is voor een diverse groep leerlingen. We werken aan het thuisgevoel van álle leerlingen op onze scholen, nemen waar nodig financiële drempels weg en versterken de verbinding met de samenleving om ons heen.’ Zo luidt de collectieve ambitie van de zelfstandige gymnasia, waar de rectoren afgelopen voorjaar unaniem mee hebben ingestemd tijdens een bijeenkomst van de SHZG, de koepelorganisatie van zelfstandige gymnasia.
Dat er aan diversiteit nog een wereld te winnen valt, zoals oud-gymnasiast Sarah de Gruijter constateerde, realiseren gymnasia zich goed. Wegkijken is juist niet wat er gebeurt, in tegenstelling tot wat Diederik Burgersdijk veronderstelt. Kansengelijkheid en inclusie staan hoger dan ooit op de agenda van de zelfstandige gymnasia. De wens voor verandering holt misschien harder dan de praktijk, maar besef en actie zijn er wel degelijk.
Over de auteurs
Pauline Scheltema is directeur van SHZG (Stichting Het Zelfstandig Gymnasium, gymnasia.nl).
Frank Dost is rector van het Gymnasium Celeanum in Zwolle en bestuursvoorzitter van SHZG.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Gymnasia zijn reguliere vo-scholen met een eigen plek op het kleurrijke palet van schoolsoorten. De kracht van gymnasia zit in de kleinschalige, veilige omgeving die ze bieden waar leren leuk én moeilijk mag zijn. De scholen hebben een uitgebreide ondersteuningsstructuur en breed curriculum waarvan klassieke talen een kenmerkend onderdeel zijn.
Leerlingen roemen tijdens en zeker ook na hun schooltijd de prettige sfeer, de bevlogen docenten, de vele culturele activiteiten en de enorme kennis die ze hebben meegekregen. Het is een plek waar slimme kinderen worden uitgedaagd. Waar bovendien een vorm van passend onderwijs wordt gerealiseerd voor leerlingen met bijzondere eigenschappen die anders vaak tussen wal en schip belanden, zoals hoogbegaafden en leerlingen met autisme.
Waarom dit alles overboord gooien wanneer je ook ervoor kan kiezen om het goede te behouden en te verbeteren waar nodig? Hoewel op enkele gymnasia zeker de helft van de leerlingen een migratieachtergrond heeft, is op de meeste gymnasia de leerlingpopulatie inderdaad geen afspiegeling van de bevolking, zeker niet wat betreft sociaal-economische achtergrond. Gymnasia hebben daarom de handen ineengeslagen om niet alleen ieder voor zich, maar ook als collectief te kijken hoe het beter kan. Leerlingen met vwo-potentie zijn immers in álle bevolkingsgroepen te vinden.
Er valt veel te zeggen over zaken als onderadvisering, opwaartse druk en andere maatschappelijke factoren; voor gymnasia ligt er in de eerste plaats de taak om te werken aan wat binnen de eigen invloedssfeer ligt.
Daarom is de SHZG in 2020 gestart met een actieonderzoek Kansengelijkheid op gymnasia onder begeleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam. We hebben daarin drie focusgebieden: diversiteit van de instroom vergroten, voortijdige uitstroom voorkomen en het thuisgevoel (feelings of belonging) van álle leerlingen vergroten. Vooral dit laatste is cruciaal. De 25 deelnemende gymnasia ontwikkelen interventies, proberen die uit en delen ervaringen met elkaar.
Een greep uit deze interventies: een nieuwe leerlingvereniging gericht op culturele diversiteit, thema-avonden om ouders die minder vertrouwd zijn met het gymnasium te leren kennen en wegwijs te maken, verbetering van het taalbeleid, docenten trainen in meer cultuursensitief lesgeven, laagdrempelige huiswerkbegeleiding, leerlingpanels organiseren om beter te horen waar het schuurt, de vrijwillige ouderbijdrage verlagen en activiteiten vervangen die een gevoel van uitsluiting kunnen geven.
Dit actieonderzoek is niet het enige. Meer dan de helft van de gymnasia laat leerlingen met een gemengd havo-vwo advies toe, in het volste vertrouwen dat deze leerlingen op het gymnasium hun diploma kunnen halen. Één gymnasium heeft een programma ontwikkeld om ook in leerjaar 3 goed te kunnen instromen. Sommige scholen richten Talentklassen in voor basisschoolleerlingen die minder bekend zijn met het gymnasium, maar er wel geschikt voor lijken. Veel gymnasia werken aan het bewustzijn over de verschillende vormen van cultureel en sociaal kapitaal onder de leerlingen.
Een aantal gymnasia heeft in dat kader meegedaan met het programma De Transformatieve School. De lijst kan ongetwijfeld worden aangevuld. Niet alles is meteen een succes en er is nog een weg te gaan, maar er is onmiskenbaar beweging. Tegelijkertijd zijn de gymnasia ervan overtuigd dat zij júíst goed kunnen bijdragen aan meer kansengelijkheid als het lukt om voor een diverse groep leerlingen de toegankelijkheid en het thuisgevoel te vergroten. Om hen het mooie onderwijs te bieden dat de gymnasia in huis hebben én met hen dit onderwijs verder te verrijken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden