In het voorjaar van 2023 verschijnt een groot onderzoek van De Groene Amsterdammer en Investico naar het demonstratierecht in Nederland. Onder meer tientallen draaiboeken van de politie die zijn gebruikt bij demonstraties worden opgevraagd. Wanneer de onderzoekers de draaiboeken ontvangen, is de meeste tekst zwart gelakt. Uit wat leesbaar gelaten is, stijgt ‘een spookbeeld op van de hedendaagse demonstrant’. De politie lijkt weinig onderscheid te maken tussen risicowedstrijden uit de Eredivisie en demonstraties.
Nederland is een demonstratieland geworden. Het aantal demonstraties is tussen 2013 en 2022 vervijfvoudigd – voetbalwedstrijden niet meegerekend. En het lijkt me sterk dat die trend dit jaar naar beneden wordt bijgesteld. De A12 wordt inmiddels elke dag bezet door klimaatactivisten. Het afgelopen weekend werden tientallen kinderen die bij dat klimaatprotest waren opgepakt, aangemeld bij Veilig Thuis.
Over de auteur
Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Standaardprocedure, beweerde een politiewoordvoerder in NRC.
Reactie Veilig Thuis, meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling: doe maar liever niet.
Er bestaat denk ik zoiets als beroepsmatige argwaan, zoals er ook wijsheid door schade en schande bestaat. Onmisbare gereedschappen voor een agent, onmisbaar in ieder beroep trouwens. Maar als die argwaan maar lang genoeg wordt gemarineerd in ongeduld, persoonlijke ergernis, herhalingen van zetten en de inertie van een minister die zich in woord achter je schaart – en daarmee in feite: achter zichzelf, een lenigheid die je in Den Haag snel onder de knie krijgt – maar in daad weinig bereidheid toont om iets aan de aanleiding voor de betogingen te doen, kan die beroepsmatige argwaan zomaar omslaan in wantrouwen en onredelijkheid.
Daarover zou minister Yesilgöz zich kunnen uitspreken, maar in plaats daarvan spreekt ze over de politiecapaciteit die wordt aangetast, over wijkagenten die niet in hun wijk kunnen zijn omdat ze alweer een klimaatdemonstratie moeten faciliteren. Agenten weten dat vreedzame demonstranten zelden veroordeeld worden, ook wanneer ze een strafbaar feit begaan. Hierover bestaat frustratie, een emotie die geregeld het nieuws haalt. In een land waarin al jaren vol overgave aan recht en wetten wordt gemorreld ten behoeve van de veiligheid, kan de verwarring ontstaan dat die veiligheid boven het recht gaat.
Dat is, vooralsnog, niet zo.
Het is lastig die berichten over frustratie – of je je daar nu in kunt inleven of niet – los te zien van wat op sommige momenten op intimidatie lijkt: nu de meldingen bij Veilig Thuis, vorige keer het arresteren van mensen voorafgaand aan een betoging. In het stuk in De Groene Amsterdammer ging het over het voortdurend vragen om identiteitsbewijzen en over een demonstrerende clown die werd opgepakt omdat zijn ballonnen de politiepaarden zouden laten schrikken. Ook kwam een pianolerares voorbij die vaak aan Extinction Rebellion-acties deelnam en zodoende geregeld onverwacht bezoek kreeg van een huispsycholoog of een agent van de deradicaliseringseenheid.
Nu kunnen ook pianoleraren radicaliseren – hoed je voor geradicaliseerde pianoleraren – en de politie blijft natuurlijk je beste vriend, maar ook die heb je liefst niet om de haverklap onaangekondigd aan je deur. Er zit iets afschrikwekkends in die bezoekjes, iets buitensporigs ook. Zo vaak staan ze op de stoep en zo indringend is de bezorgdheid over de kinderen dat het bijna beklemmend aanvoelt, onvriendschappelijk, onwenselijk. Of is dat die beroepsmatige argwaan die daar langzaam maar zeker overgaat in onredelijk wantrouwen?
Source: Volkskrant