Nu het stof van de zware aardbeving in Marokko langzaam begint neer te dalen en buitenlandse camera's de verwoeste dorpjes bereiken, wordt ineens helder hoezeer het getroffen gebied al achtergesteld was. Volgens Intissar Fakir, senior medewerker bij het Middle East Institute, is dat geen toeval. Er zijn altijd ‘twee Marokko's’ geweest, schrijft ze op haar blog, wijzend op de prekoloniale geschiedenis van Marokko. ‘De Bilad al-Makhzen, het stedelijke gebied, en de rest: Bilad al-Siba, de regio van anarchie.’ Dit laatste gebied werd van oudsher verwaarloosd, terwijl steden als Marrakesh konden rekenen op overheidsinvesteringen. ‘Dat patroon heeft zich tot op de dag van vandaag voortgezet. (...) Er zijn nooit echte inspanningen geweest om de sociaal-economische kloof aan te pakken.’
‘Het stilzwijgen en de traagheid waarmee de regering op de aardbeving heeft gereageerd, heeft inmiddels tot lokale woede en toenemende internationale bezorgdheid geleid.’ De trage reactie van de overheid is volgens Fakir deels het gevolg van het politieke systeem in Marokko, waarin de monarchie de besluitvorming domineert. ‘Iedereen moet zich aan de koning onderwerpen en zijn richtlijnen afwachten.’
Columnist Alexandra Schwartzbrod schrijft in de Franse krant Libération dat niettemin vroeg of laat de tijd zal aanbreken om, ‘met een deel van de verantwoordelijken’, de balans op te maken over de trage hulpverlening. Schwartzbrod wijst er bovendien op dat Marokko slechts heeft ingestemd met de hulp van Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, het Verenigd Koninkrijk en vooral Spanje. Waarom, vraagt de columnist zich af.
‘Heeft Marokko zich laten overweldigen door de omvang van zijn humanitaire taak, omdat de Marokkaanse koning afwezig was toen de tragedie plaatsvond? Of heeft de koning er bewust voor gekozen om degenen met wie hij diplomatieke meningsverschillen heeft, zoals Frankrijk, weg te houden? Het zijn vragen die gesteld moeten worden.’
In de Franse krant L’Opinion hekelt columnist Raphaël Legendre de opgelaaide politieke spanningen tussen Marokko en Frankrijk rond de hulpverlening. ‘Terwijl honderden lichamen nog steeds onder het puin liggen, accepteert het Marokkaanse koninkrijk slechts mondjesmaat de uitgestoken hand van bijvoorbeeld de Franse Republiek. Een onbegrijpelijk wachten, dat Parijs als een belediging ervaart.’ Het lijdt geen twijfel, schrijft Legendre, dat er uiteindelijk hulp van Frankrijk aan Marokko zal komen en dat Franse bedrijven zullen deelnemen aan de wederopbouw van het land. ‘Maar laten we ervoor waken dat er politieke spanningen worden toegevoegd aan een toch al gecompliceerde situatie.’
Maar zo makkelijk is dat niet, merkt commentator Sonja Zekri in de Duitse krant Süddeutsche Zeitung. ‘De reactie op natuurrampen legt nu eenmaal politieke spanningen bloot. In het geval van Marokko draait veel om de Westelijke Sahara, de voormalige kolonie van Spanje, die sinds 1975 onder Marokkaanse controle staat. Buurland Spanje, dat pas onlangs de kant van Marokko heeft gekozen in de kwestie rond de Westelijke Sahara, mag wel reddingswerkers sturen. Maar Marokko’s andere buurland, Algerije, steunt het Sahrawi-volk, de inwoners van de Westelijke Sahara, in zijn strijd om soevereiniteit. Algerije aarzelde zelfs om een condoleancebericht te sturen na de aardbeving. Intussen heeft het land in ieder geval wel zijn luchtruim opengesteld voor hulpvluchten. In het beste geval kan een ramp als deze beide vijandige staten weer dichterbij brengen.’
De Spaanse krant El Mundo bekritiseert in een hoofdredactioneel commentaar vooral de houding van de Marokkaanse koning Mohammed VI: ‘De eerste woorden die de koninklijke familie tot de bevolking richtte, kwamen pas 18 uur na de aardbeving, en ook nog eens in de vorm van een communiqué waarvan de kilheid scherp contrasteerde met de warme uitingen van medeleven van leiders uit alle delen van de wereld. Mohammed VI, 60 jaar oud en in slechte gezondheid, brengt bijna meer tijd buiten Marokko door dan in zijn eigen land. Door de aardbeving lijkt hij op een staatshoofd die met zijn rug naar het volk is gekeerd, wat de crisis van de Alawi-monarchie alleen maar verdiept en vragen oproept over haar toekomst.’
Ook in Le Monde Afrique, de op Afrika gerichte versie van de Franse krant Le Monde, wordt stilgestaan bij de verwarring en woede om de haast onzichtbare Mohammed VI. In een spotprent is te zien hoe de Marokkaanse vorst kijkt uit een raam in Parijs (waar hij verbleef ten tijde van de ramp) als zijn butler hem vertelt dat Marokko is getroffen door een aardbeving. Hierop antwoordt Mohammed VI: ‘Ik heb niets gevoeld.’
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden