Dat de energietransitie een hightech-aangelegenheid is, is waar. En toch bestaat de omschakeling naar duurzame energie in de praktijk opvallend vaak uit ouderwets sleuven graven en met je poten in de modder staan. Ook hier, in een zonovergoten weiland aan de rand van Breda, manifesteert de groene toekomst zich in een plas blubber waar een reusachtige machine meterslange tunnelbuizen in duwt. De installatie boort een tunnel van bijna 800 meter voor de aanleg van ondergrondse hoogspanningskabels.
Nu hangen die kabels nog hoog in de lucht. ‘Spuuglelijk’, aldus de Bredase wethouder voor Klimaat en Energie Peter Bakker. Dus dat ze ondergronds gaan, is prettig voor bewoners van de woonwijken Haagse Beemden en Wisselaar, waar ze nu nog vlak langs lopen. Een ander belangrijk motief om ze ondergronds te leggen, is preventie, zegt een woordvoerder van de gemeente, ‘omdat niet is uit te sluiten dat mensen leukemie kunnen krijgen doordat ze in de nabijheid van hoogspanningsleidingen wonen.’
Bewoners stellen het project dan ook zeer op prijs, zegt ze, met name in de Haagse Beemden leefde de wens al lang. Maar hoe helpt dit de energietransitie?
De nieuwe verbinding is niet zwaarder dan de bestaande, zegt projectleider Ruud Meuwissen van Tennet. Er kunnen straks dus niet meer bedrijven op het overvolle Brabantse elektriciteitsnet worden aangesloten en evenmin kunnen bewoners van Breda hun zonnestroom makkelijker kwijt op het stroomnet. Verzwaren van alleen dit ondergrondse deel is zinloos, omdat de kabels verderop ook niet dikker worden, zegt Meuwissen.
Toch helpt dit project de energietransitie vooruit, zegt hij. Dit komt doordat de boorinstallatie volledig elektrisch is en draait op enorme accu’s die worden gevuld met groene stroom. Vroeger zou in het weiland een vervuilend en lawaaiig dieselaggregaat staan.
Dankzij de elektrificatie is de stikstofuitstoot bij de bouw de helft lager en is er geen stikstofvergunning nodig. De aanvraag daarvan had zomaar jaren vertraging opgeleverd, stelt Jeroen Boelsma, van aannemer Van Gelder.
En vertraging is er al genoeg in de energietransitie. Die verloopt onder meer stroperig doordat het Nederlandse elektriciteitsnet ramvol zit. Bedrijven en burgers die willen elektrificeren, moeten soms jaren wachten op een aansluiting. Daarom zijn er nieuwe verbindingen nodig om de boel vlot te trekken. Maar die vergen vaak jaren tijd, juist vanwege de benodigde vergunningen.
Door volledig elektrisch te werken, ontstaan groene geitenpaadjes. ‘Emissievrij bouwen is een oplossing voor honderden projecten die nog op stapel staan’, zegt operationeel directeur Maarten Abbenhuis van Tennet. ‘Als je stikstofreductie goed toepast, kan dit jaren tijdwinst opleveren.’
Dat beaamt demissionair minister Rob Jetten voor Klimaat en Energie, die maandag naar Breda is afgereisd om het project te aanschouwen. Hij zegt dat de recente uitspraak van de Raad van State in de Porthos-zaak (het Rotterdamse project voor de onderzeese opslag van CO2) perspectief biedt. De hoogste rechter bepaalde dat projecten die tijdens de bouw enige stikstof uitstoten, maar daarna tot grote reducties leiden, mogen doorgaan, mits goed onderbouwd. En laat dit nou gelden voor veel projecten in de energietransitie, zegt Jetten.
Er gebeurde alleen te weinig. ‘Er werd tot nu toe veel gepraat over stikstofreductie, maar de schaal waarop het hier gebeurt, is uniek’, zegt de minister. ‘Door de ervaring van hier te delen met andere projecten, helpen we die ook op gang te krijgen.’
Eenvoudig is het niet. Vaak wordt gewerkt bij kwetsbare natuur, en het gebeurt maar zelden dat midden in het bos een zware stroomaansluiting is. En die is wel nodig, want de boorinstallatie die hier staat, verbruikt op piekmomenten net zo veel elektriciteit als zeshonderd huishoudens.
Aangezien een dieselaggregaat geen optie is (het gebruik daarvan zou de stikstofuitstoot boven de norm duwen), zijn er accu’s nodig om de boor op te laten draaien. Enorme accu’s van 4 megawattuur (zeg maar veertig Tesla’s Model S) en 8 duizend kilogram per stuk, die worden aangevoerd op trailers. Ze worden elders in het land gevuld met groene stroom.
Helaas rijden de trucks waarmee de pakketten worden aangevoerd nog op diesel, zij het in biovariant en voorzien van de modernste technieken om de uitlaatgassen te ontdoen van NOx. Een minpuntje, erkent de aannemer, die het niet aandurfde elektrische trucks in te zetten. Want de aan- en afvoer van de volle en lege accu’s is zo’n complexe logistieke puzzel, zegt de algemeen directeur van Van Gelder, dat je niet wilt dat het proces stilvalt omdat de e-truck ergens staat te laden. Dus worden voor dit deel van de operatie nog even oldskool dieseltrucks gebruikt, maar dat gaat veranderen, belooft het bedrijf.
Goedkoop is het evenmin. Volgens de gemeente Breda bedragen de kosten ruim 30 miljoen euro, waarvan de stad ruim 3 miljoen voor zijn rekening neemt. Tennet noch Van Gelder willen iets kwijt over de kosten, behalve dat ‘volledig elektrisch’ twee keer zo duur is dan normaal. Maar het vlottrekken van de transitie mag iets kosten. Volgens Jetten waren er veel zorgen in het land dat veel projecten door alle stikstofperikelen niet meer van de tekentafel zouden komen. Het boorproject in Breda biedt volgens hem hoop dat het beter wordt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden