Het conflict binnen de Partij voor de Dieren, dat zaterdag aan de oppervlakte kwam, escaleert. Campagneleider Daan de Neef, een voormalig VVD-Kamerlid dat vorig jaar overstapte naar de PvdD, legt nu ook zijn functie neer, zo maakte hij maandag bekend op X. Hij zou de verkiezingscampagne de komende maanden managen, maar ziet daar nu vanaf. ‘Ik kan niet voor een bestuur werken dat Esther (Ouwehand. red.) zo behandelt. Ik vind het hoogst oncollegiaal en onverkwikkelijk hoe er met Esther wordt omgesprongen’, schrijft De Neef. Zijn levenspartner, het Haagse gemeenteraadslid Leonie Gerritsen, liet zaterdag al blijken dat zij de kant van Ouwehand kiest in het conflict binnen de partijtop.
Het partijbestuur maakte zaterdag bekend Ouwehand van de kandidatenlijst te schrappen, terwijl zij in juli nog opnieuw werd voorgedragen als lijsttrekker (in 2021 was ze dat ook). Volgens partijvoorzitter Ruud van der Velden heeft het bestuur geen andere keus, omdat er in augustus een aantal meldingen van integriteitsschendingen tegen Ouwehand gedaan zou zijn.
Ouwehand zegt van niets te weten. Volgens haar wil het bestuur van haar af omdat ze veel kritiek heeft op datzelfde bestuur. Vrijdag stuurde ze een brief vol harde verwijten aan de zeven bestuursleden. De in ongenade gevallen partijleider suggereert dat dit de aanleiding was om haar van de kandidatenlijst te schrappen, en dat de integriteitsmeldingen verzonnen zijn.
Een ingewijde zegt dat er in de partij een kampenstrijd woedt tussen principiële dierenactivisten die te allen tijde aan de harde lijn (geen politieke compromissen) willen vasthouden en een groep die denkt uiteindelijk meer voor dieren te kunnen betekenen als de PvdD deelname aan bestuurscoalities niet op voorhand uitsluit. De oude garde binnen de partij heeft een tamelijk autocratische bestuursstijl, waar veel jongere leden zich niet senang bij voelen. Zij staan voor democratisering en willen meer zeggenschap over de partijkoers.
Het eerste kamp wordt geleid door drie partijoprichters: senator Niko Koffeman, directeur van het partijbureau Lieke Keller en de secretaris van het partijbestuur, Elze Boshart. Partijleider Ouwehand behoort tot het democratiseringskamp. In de boze brief die ze vrijdag aan het partijbestuur mailde haalt Ouwehand hard uit naar een vrouwelijk bestuurslid en eist zij haar aftreden. Het bestuurslid zou ‘flagrante leugens’ over haar hebben verspreid en ‘grote onrust binnen de partij veroorzaken’.
Ouwehand bekritiseert het partijbestuur onder andere, omdat dit na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 van haar verlangde dat ze ‘alle fractievoorzitters naar de oppositie zou begeleiden’. Het partijbestuur zou niet gewild hebben dat de nieuw gekozen PvdD’ers in een gemeentelijke coalitie zouden plaatsnemen. De PvdD-fractievoorzitter in Groningen, Wesley Pechler, bevestigde dit weekeinde dat hij destijds onder druk werd gezet om de oppositie in te gaan.
Eén fractiegenoot in de Tweede Kamer, Christine Teunissen, nam zaterdag al in krachtige bewoordingen afstand van het partijbestuur. De andere vier Kamerleden van de PvdD hielden zich in eerste instantie stil. Maandagochtend plaatsten zij alsnog persoonlijke reacties op X. Daarin verklaren zij op dit moment nog geen partij te willen kiezen. De vier zeggen door de ontwikkelingen overvallen te zijn en met veel vragen te zitten.
De vier verklaringen verschillen echter subtiel van toon. Die van Frank Wassenberg is het vriendelijkst voor Ouwehand. ‘In Nederland is iemand onschuldig tot het tegendeel bewezen is’, schrijft hij. ‘Daarom kan ik het besluit van het bestuur om Esther het lijsttrekkerschap te ontnemen op grond van (onbewezen) meldingen echt niet plaatsen.’ Eva van Esch zegt min of meer hetzelfde. Leonie Vestering en Lammert van Raan zetten geen expliciete vraagtekens bij het bestuursbesluit. Zij houden zich meer op de vlakte. Beiden schrijven dat meldingen van integriteitsschendingen zorgvuldig onderzoek verdienen.
Lammert van Raan is getrouwd met Lieke Keller, een van de partijoprichters die volgens Ouwehand te veel invloed hebben op het partijbestuur. Ouwehand maakt in haar brief duidelijk dat ze zeggenschap wil over de kandidatenlijst voor de verkiezingen, omdat ze bepaalde mensen niet in haar ‘team’ wil hebben. Ze heeft het over ‘mensen die zich bewezen onbetrouwbaar en onveilig hebben getoond’. Mogelijk doelt ze op Van Raan en/of Vestering, maar dat blijft onduidelijk.
Desgevraagd herhaalt Van Raan ‘nu geen partij te kiezen’ in het conflict en verzoekt hij ‘nog niet in een hokje te worden geplaatst’. Vestering blijft bij haar verklaring op X, maar wil daar na enig nadenken wel iets aan toevoegen. Ze neemt het Ouwehand erg kwalijk dat zij haar vernietigende brief aan het partijbestuur niet met de andere vijf Tweede Kamerleden wilde delen, terwijl zij die wel naar de provinciale fractievoorzitters en een aantal andere partijprominenten doorstuurde. ‘Welke fractievoorzitter stuurt een brief met zoveel kwetsbare informatie naar zo veel mensen, en verwacht dan dat die níet openbaar wordt? Dit is zeer beschadigend voor de partij. Je kunt dingen ook oplossen door een kopje koffie met elkaar te gaan drinken.’
Ouwehand legt zich niet neer bij haar afzetting als partijleider. Op het sociale medium X krijgt Ouwehand veel steun. Een aantal provinciale partijafdelingen, waaronder Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland blijft achter haar staan. De partijleden kunnen het bestuursbesluit op het partijcongres van 24 september terugdraaien. Ouwehands medestanders overwegen dan een motie van wantrouwen in te dienen om het partijbestuur tot aftreden te dwingen. Die motie moet op het congres tweederde van de stemmen halen om te worden aangenomen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden