Na de aardbeving in Marokko komt de internationale hulpverlening maar moeizaam op gang. In Nederland staat onder het Urban Search and Rescue (USAR) team klaar om overlevenden onder het puin te zoeken en redden, maar vooralsnog heeft Marokko slechts van een handjevol landen een hulpverzoek geaccepteerd. Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten worden toegelaten, terwijl hulpteams uit andere landen blijven wachten.
Volgens de officiële lezing is daar een goede reden voor. Momenteel ligt namelijk de prioriteit bij het uitvoeren van een precieze inventarisatie van de situatie om uit te vinden welke hulp nodig is. Op deze manier wil de Marokkaanse overheid voorkomen dat er ongecoördineerd wordt opgetreden en de hulpverlening inefficiënt verloopt.
Dat klinkt aannemelijk, maar het is gebaseerd op twee verkeerde aannames over rampenbestrijding.
Over de auteur
Jori Kalkman is universitair hoofddocent bij de Nederlandse Defensie Academie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ten eerste is een precieze inventarisatie van de situatie in het aardbevingsgebied gedoemd te mislukken. Het idee achter deze aanpak is dat een goed beeld van de situatie nodig is voor efficiënte hulpverlening. Direct na een ramp proberen hulpverleners inderdaad de situatie zo goed mogelijk te duiden. Tijdens een ramp is er namelijk een tekort aan allerlei basisbehoeften, zoals water, voedsel, medicijnen en onderdak.
In de ideale situatie zou een goed beeld van de situatie ertoe kunnen leiden dat schaarse goederen van hulpdiensten efficiënt worden ingezet. Anders is er bijvoorbeeld een risico dat slachtoffers in het ene dorp heel veel flesjes water ontvangen, terwijl er een dorp verderop niets wordt geleverd.
Het probleem is echter dat een compleet beeld van de schade en het aantal slachtoffers van de aardbeving weken of maanden op zich laat wachten. Elke ramp is vol onzekerheden en informatie druppelt slecht langzaamaan binnen, dus kost het veel tijd om een goed beeld van de situatie te krijgen. Maar slachtoffers kunnen daar niet op wachten.
De meeste mensen worden na een aardbeving gered binnen een dag. In deze gouden uren is de kans op overleving het grootst. Na 72 uur wordt het erg lastig om nog overlevenden te vinden, omdat uitdroging en uitputting toeslaan.
Een volledig beeld is niet alleen onrealistisch na een ramp, maar kostbare tijd gaat bovendien verloren als overheden gefixeerd zijn op het verkrijgen en analyseren van de beperkte informatie uit het rampgebied.
De tweede misvatting in de opstelling van de Marokkaanse overheid is dat coördinatie tussen organisaties een vereiste is voor het optreden van internationale hulporganisaties. In de ideale situatie kunnen crisisorganisaties inderdaad hun activiteiten nauwkeurig afstemmen, zodat er geen dubbel of inefficiënt werk wordt verricht. Maar coördinatie tussen organisaties vraagt veel tijd en aandacht. Dat is vooral lastig tijdens rampen, omdat er doorgaans ontzettend veel organisaties betrokken zijn en veel organisaties ook nooit eerder hebben samengewerkt.
In de praktijk is het daarom verstandiger om hulporganisaties direct uit te nodigen en het getroffen gebied in te sturen. Op het moment dat zij tegen problemen aanlopen of de ergste nood geledigd is, kan de afstemming tussen organisaties in het veld plaatsvinden.
In de nasleep van een ramp is een pragmatische instelling vereist. Een perfecte manier van optreden is onmogelijk, vanwege de schaal en onvoorspelbaarheid van de situatie. Hulpverleners van het Nederlandse reddingsteam USAR en andere hulporganisaties zijn dan ook experts in adaptief en creatief optreden om zo goed mogelijk hulp te leveren onder de moeilijkste omstandigheden. Er is geen reden om ze niet direct in te zetten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden