Grootste onthulling uit documentaireserie Volendam, dorp in de eredivisie: Jan Smit is 37. Onmogelijk voor mededertigers als ik om bij zo’n leeftijd-persoon-combinatie niet gepanikeerd aan een pijlsnelle levensloopvergelijking te beginnen. Smit scoorde twintig nummer 1-hits, had een realityserie, won een Gouden Televizierring, een Edison, was Topper, becommentarieert al meer dan tien jaar het Songfestival, is nu voorzitter van een voetbalclub – en wat heb jij de afgelopen dertig jaar gedaan? Die ene andere persoon die incidenteel dit soort gevoelens veroorzaakt, legde tenminste nog met 33 het loodje. Jan Smit blijft maar aan de weg timmeren als messias van zijn katholieke vissersdorp.
Volendam heeft 20.000 inwoners, FC Volendam is de kleinste profclub van Nederland. In 2009 degradeerde de club en begon een periode van kaalslag. Tot FC Volendam voorjaar 2022 weer promoveerde, waarna Smit voorzitter werd – de zesdelige documentaireserie volgt zijn eerste jaar. Smit heeft grootse plannen: een nieuw stadion, Europees voetbal. Bij de club moeten ze het allemaal nog even zien. ‘Hij is natuurlijk fan’, zegt trainer Wim Jonk over zijn nieuwe voorzitter. ‘En hij heeft dromen. Maar hij is ook gewoon zanger.’
Over de auteur
Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist. Voor de Volkskrant schrijft ze essays en reportages en doet ze eens in de vijf weken dienst als tv-recensent.
Het eerste deel van aflevering één, maandagavond op NPO 2, gaat alles voor de wind: de spelers kunnen dankzij nieuwe sponsors op trainingskamp, de club wint in de eredivisie. Maar dan moet Volendam uit tegen PSV, en hoewel Jonk nog iets zegt over ‘het niet laten gebeuren’, weet de kijker al: dat wordt niks.
Na 7-1 verlies keert het sentiment in het dorp zich al snel tegen Smit en Jonk, maar vooral tegen de door hen ‘aangetrokken spelers’. Vissersfamilie Schilder vertelt vanaf de palingboot hoe Volendam vroeger enkel ‘eigen teelt’ in het elftal had. ‘Die kwamen gewoon in de Eredivisie.’ Oud-clubvoorzitter Henk Kras – inmiddels hoofd stadionbeheer – vindt dat er sinds zijn vertrek ‘te veel jongens van buiten’ meespelen. Vroeger kende je de spelers persoonlijk, beamen de vrijwilligers die het stadion schoonmaken. ‘Die zag je gewoon elke zaterdag bij de jeugd. Nou komt het maar aanwandelen.’
Niemand benoemt wat precies bedoeld wordt, maar dat hoeft ook niet. Afgelopen week werd in Volendam voor de zoveelste keer verzet geuit tegen de komst van 160 vluchtelingen naar een Van der Valk-hotel. Het Noordhollands Dagblad beschreef hoe bewoners op een raadsvergadering voorspelden dat hun ‘mooie Volendamse dochters door zwarte jongens zullen worden belaagd’.
Volgens Smit komt de stuurse houding van zijn dorpsgenoten door een ‘bepaalde bewijsdrang’, ontstaan doordat Volendam vroeger geen eigen kerk had, en het naburige protestantse Edam wel. Inmiddels heeft Volendam drie kerken, vertelt Smit, en nog altijd doen de inwoners ‘het liefst alles zelf’. Zo’n uitleg kan je naïef noemen, maar verraadt ook Smits enorme drang zijn geboorteplaats goed op de kaart te zetten. Volgende aflevering gaat hij aan de slag met het nieuwe stadion. Een messias met zijn eigen kerk, in een dorp dat ogenschijnlijk niet verlost wil worden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden