‘Hoe verder we naar het zuiden reden, hoe meer scheuren in de weg en hoe meer versperringen door rotsblokken. Zeker toen we bij het Atlasgebergte kwamen. In de dorpen daar was de ravage veel groter dan in Marrakech. Veel doden, heel veel gewonden en weinig hulp.
‘In Marrakech, de grootste stad in de buurt van het epicentrum, was wel wat schade te zien, maar eigenlijk viel het mee. In het oude centrum van de stad waren sommige huizen ingestort. Maar over het algemeen draaide de stad alsof er geen ramp was gebeurd.
‘In de zuidelijker gelegen dorpen zijn veel meer gebouwen ingestort. Dat komt natuurlijk doordat deze dorpen dichter bij het epicentrum liggen. Maar ook vanwege de bouwstijl: de huizen zijn vaak van leem gemaakt. Ogenschijnlijk hebben niet veel opzichters zich met deze huizen bemoeid: de meeste lijken provisorisch te zijn gebouwd.’
‘Omdat dorpen in dit deel van Marokko enkel via kronkelende zandweggetjes te bereiken zijn, heb je een behoorlijk goede auto nodig. Nu was dat zelfs essentieel, want op veel bergwegen lagen rotsblokken, soms met een diameter van wel 3 meter. Die rotsblokken zijn door de aardbeving van vrijdagavond gaan rollen. Op sommige plaatsen konden we er maar net omheen rijden.
‘Wij reisden zondag over een regionale weg. Ik begreep dat zaterdag veertien van dat soort wegen waren afgesloten, evenals de snelweg naar Agadir. Hulpdiensten hebben de afgelopen dagen eerst die belangrijke verkeersaorta’s van het land veilig gemaakt. Hoe kleiner de wegen, hoe langer het duurt voordat de bulldozers er naartoe gestuurd worden.
‘De weg tussen Marrakech en Moulay Brahim voerde al door serieuze bergen, maar in het dorp zelf werd het nog bergachtiger. In het asfalt daar zaten grote scheuren, waarvoor je moest afremmen om geen lekke band te krijgen. Om de andere kant van het dorp moesten we over onverharde wegen die deels waren ingestort.
‘Over de heenweg hebben we zondag anderhalf uur gedaan. Om te werken moesten we ‘s avonds terug naar een hotel in Marrakech met wifi en stroom, zonder scheuren in de muren. Over die terugweg deden we wel twee uur, omdat er toen meer files stonden. Nu, maandagochtend, zitten we weer in de auto op weg naar het zuiden.’
‘Voor vrachtwagens die bulldozers of flessen water en eten vervoeren, was het onmogelijk om sommige rotsblokken op de weg te passeren. Dat is een van de redenen waarom de noodhulp slecht op gang komt. Op de heenweg zondag was het niet druk, maar op de terugweg zag ik graafmachines die steenblokken weghalen. Daardoor kon meer materieel erlangs. Her en der werden toen ook tentenkampen opgezet.
‘Ik moet wel zeggen: wij zijn zondag tot de voet van het Atlasgebergte gekomen, ongeveer 20 kilometer van het epicentrum van de beving. Vanuit Marrakech waren dit de eerste dorpen die bereikbaar waren. Ik kan me voorstellen dat de situatie in de hogere bergdorpen nog slechter is.’
‘In Moulay Brahim klonk zondag al best wat kritiek. Daar moet je bij bedenken: Marokko is een land waar kritiek op de overheid moeilijker ligt dan in Europese landen. Omdat ik me kenbaar had gemaakt als journalist, waren mensen een beetje terughoudend met hun kritiek hardop uiten.
‘Toch waren sommige mensen behoorlijk uitgesproken. Een man die zaterdagnacht met zijn blote handen het lichaam van zijn 14-jarige dochter onder het puin vandaan haalde, zei bijvoorbeeld dat hij spijt had dat hij op deze regering had gestemd. Hij dankte God dat hijzelf de kracht had gekregen om te graven, want van de regering hoefde hij niets te verwachten, zei hij.
‘In de dorpen buiten Marrakech zijn sowieso de laatste jaren al de nodige wenkbrauwen gerezen over de geringe hulp van de overheid. De stad zelf is redelijk ontwikkeld, maar daarbuiten zijn de dorpen arm. De mensen daar hebben veel last gehad van de economische crisis en de coronajaren.
‘Nu er berichten doorsijpelen dat reddingsteams uit de rest van de wereld het land niet in mogen, beginnen mensen weer te zuchten. In Moulay Brahim kwam zondag aan het eind van de dag een Spaans reddingsteam aan. Maar omdat lokale agenten niet wisten of zij hun toegang mochten verlenen, konden zij hun werk niet doen. Je kunt je voorstellen wat voor wrevel en onbegrip dat bij bewoners veroorzaakt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden