Welvarende witte mensen kunnen zich een arrestatie tijdens een demonstratie van Extinction Rebellion (XR) permitteren, terwijl dat voor mensen van kleur tot problemen leidt bij sollicitaties en in hun verdere levensloop. Dit betogen actrice en schrijver Maryam Hassouni en sociaal wetenschapper Karen Bell in het artikel van Anneke Stoffelen in de krant van zaterdag 9 september. Met de term ‘wit privilege’ in de kop boven het artikel wordt het klimaatprotest van XR verdacht gemaakt, want ‘niet inclusief’. In het artikel wordt met een beschuldigende vinger naar de verkeerde groep gewezen.
De demonstratie tegen financiële steun voor klimaatvervuiling is een actie die beoogt de leefbaarheid van de aarde te bewaren voor iedereen – niet alleen wit nageslacht. Inderdaad is in de samenleving verschil in kansen tussen mensen van kleur en witten. Waar de laatste groep zelfverzekerd de confrontatie met de politie aangaat, weten we sinds Mitch Henriquez en George Floyd dat die confrontatie voor mensen van kleur heel anders kan aflopen. Die verdeeldheid in de samenleving is schrijnend en moet op veel manieren zichtbaar worden gemaakt. Op een belerende manier wijzen naar XR helpt daarbij niet.
Het lijkt of niet wordt begrepen dat XR een actiebeweging is waar mensen zich bij kunnen aansluiten en dat ze door deel te nemen of door zelf iets te organiseren hun stempel op de beweging kunnen drukken – met of zonder risico van arrestatie. Los daarvan: de klimaatacties zijn er om een doorbraak te forceren in de aanpak van een wereldwijd probleem. Mocht de utopie van klimaatrechtvaardigheid worden bereikt, dan kan dat niet zonder sociale rechtvaardigheid. Het is contraproductief om de voorvechters van een beweging in de richting van die rechtvaardige samenleving nu te verwijten dat die rechtvaardigheid nog niet is aangebroken.
Het zijn de politie, de personeelsafdelingen van grote bedrijven, uitzendbureaus en niet in de laatste plaats de overheid die mensen van kleur een achtergestelde positie bezorgen. Sluit je liever aan bij XR en strijd mee voor klimaat- en sociale rechtvaardigheid.
Hans Buitelaar, Olterterp
Moet elke uiting van puur idealisme in dit land gesmoord worden door ellenlange discussies over diversiteit, inclusiviteit en genderneutraliteit?
Margriet Bisschop, Haarlem
Helaas is, of voelt het, voor sommige Nederlanders dat de politie een bedreiging is in plaats van een beveiliging. Als persoon met een witte huidskleur kan ik me natuurlijk niet inleven hoe dit voelt. De beweging van XR (dat is het, het is geen organisatie) moet werken in de kaders van dit huidige sociale systeem. Het ‘je laten arresteren voor het klimaat’ is dan misschien wel een wit ‘privilege’, maar daarom voelt het voor mij bijna ook als een plicht. Juist omdat sommigen dit niet kunnen, doe ik dit wel.
Het blokkeren van een snelweg ís vergaand. Het gaat tegen de wet in, is dus illegaal. Ik doe ook liever wat anders met mijn dag. Maar op de A12 staan, voelt als de enige optie, het is een noodkreet. Enkel op een disruptieve manier demonstreren lijkt de aandacht te krijgen.
We zullen doorgaan totdat de politiek stopt met elk jaar 37,5 miljard euro van ons belastinggeld in fossiele subsidies te investeren. Deze subsidies belemmeren groene innovaties en zetten onze wereld letterlijk in brand. We hebben vaak genoeg lieflijk op het Malieveld, op de Dam, of een rondje door Utrecht gelopen. We zijn er klaar mee. Wij willen leven. Sorry voor de overlast.
Marthe Wittkamp, Amsterdam
Het witte privilege van Extinction Rebellion zegt meer over de Nederlandse samenleving dan over XR zelf en valt ook meer die samenleving te verwijten dan XR. Het geeft te denken dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse samenleving de facto van het recht op demonstreren wordt afgehouden.
Het is niet aan XR om dit witte privilege weg te werken, het op een slimme manier gebruiken (zolang het bestaat) wel.
Het gelijkheidsbeginsel van artikel 1 van de Grondwet heeft nog een lange weg te gaan, of de doelstellingen van XR daar op kunnen wachten...
Ewoud Kortenhoff, Rochemaure (Frankrijk)
Het artikel ‘Kritiek op gebrek aan kleur Extinction Rebellion’ toont hoe de weerstanden tegen drie misstanden, die in essentie dezelfde bron hebben, en elkaar in protest juist zouden moeten versterken, effectief verzwakt worden.
Klimaatmisdaden, institutioneel racisme en een brede angst om buiten het stemhokje een ander geluid te laten horen. Alle drie komen ze voort uit een overheid die geen verantwoordelijkheid neemt en repressieve maatregelen tegen ongewenste geluiden niet schuwt.
Door deze op één hoop te gooien, vervagen oorzaak, gevolg en correlatie. Door klimaatprotest als blanke-elite-activiteit te benoemen, nemen verstrooiing en apathie alleen maar toe en wordt verandering de wind uit de zeilen genomen.
Juist nu is het een goed moment om de overheid aan te spreken en de vraag te stellen waarom zo een groot deel van de bevolking zich niet veilig genoeg voelt, niet genoeg bewegingsvrijheid voelt om te demonstreren – een basisrecht in een democratie. Het is een schokkende constatering, een noodklok.
Is het niet juist een grimmig teken wanneer klimaatprotest iets is dat een blanke elite doet? Een groep die over het algemeen juist is gebaat bij behoud van de status quo, demonstreert juist tegen de status quo.
Floris Janssens-Andrejew, Den Haag
Actrice en schrijver Maryam Hassouni vindt dat de protesten van XR niet inclusief genoeg zijn, omdat een confrontatie met de politie voor mensen van kleur zwaardere gevolgen zou hebben. Echter bij de vreedzame klimaatmarsen in Amsterdam en Rotterdam was ook bijna iedereen wit. Ik denk dat dus iets anders, bijvoorbeeld culturele achtergronden, een grotere rol speelt.
Mathijs Romans, Nieuwegein
Ik heb twee dagen gedemonstreerd op de A12 met alle leeftijden, met haar, hem en hen, met man en vrouw en alles daar tussen in. Weet u waar de kloof in zit? Tussen theoretisch en praktisch c.q. niet-opgeleiden om het eens in jargon te zeggen.
Ton Jan van Osnabrugge, Heemstede
Leuk bedacht van de communicatiestrateeg van BV Laat-Alles-Bij-Het-Oude om twee maatschappelijke actiegroepen tegen elkaar op te zetten. Ik zie de duimen er bij de powerpointpresentatie in een hoog kantoorgebouw al voor omhoog gaan. Maar natuurlijk is de strijd van Extinction Rebellion geen zaak van actievoerders met een wit privilege. Het is strijd van ons allen voor ons allen. Dat daarnaast bevolkingsgroepen op grond van hun achtergrond anders behandeld worden in het maatschappelijk verkeer is een zaak waar we ons voor moeten schamen. Het is een maatschappelijk probleem. Het vermengen van deze motieven is onjuist en het is jammer dat de Volkskrant zich voor deze suggestie laat lenen.
Sander van de Sande, Rijswijk
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden