N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Erfenis dictatuur De Chileense strijdkrachten blijven weigeren om hun rol bij de coup en de dictatuur van generaal Augusto Pinochet te erkennen. Die houding bemoeilijkt de waarheidsvinding, waar nabestaanden van vermisten naar smachten.
Een halve eeuw na de coup die Chili vanaf 11 september 1973 ruim zestien jaar lang met een rechtse militaire dictatuur zou opzadelen, blijven de misdaden uit die periode het land achtervolgen. Nadat het Hooggerechtshof eind jaren negentig een omstreden amnestiewet vernietigde, konden enkele van de grootste criminelen worden vastgezet en nog steeds worden oud-militairen vervolgd en veroordeeld. Van verzoening is echter nooit sprake geweest.
De blijvende maatschappelijke verdeeldheid wordt dezer dagen blootgelegd bij de herdenkingen én vieringen van de staatsgreep. Maar ze laait ook op andere momenten op. Vorige maand nog toen zes ex-officieren, allemaal in de tachtig, veroordeeld werden voor de moord op Victor Jara. De folkzanger werd in de dagen na de staatsgreep opgepakt, gemarteld en vermoord en geldt als een van de bekendste slachtoffers van het regime.
De afloop van het proces tegen zijn moordenaars bood echter weinig gerechtigdheid. Twee van de zes veroordeelden sloegen op de vlucht en zijn tot op heden niet opgepakt. Een derde besloot een einde aan zijn leven te maken om niet naar de gevangenis te hoeven. Zijn begrafenis werd opgeluisterd met een bezoek van de commandant der strijdkrachten in Chili.
Het illustreerde hoe de strijdkrachten hun rol bij de coup en in de dictatuur blijven weigeren te erkennen. Tot woede van nabestaanden van slachtoffers uit de dictatuur hanteren de militairen een geheimhoudingsplicht over wie wanneer en waar welke misdaden heeft gepleegd.
Een ander twistpunt is Punta Peuco, de speciale gevangenis die is ingericht om de belangrijkste misdadigers uit de dictatuur op te sluiten. Anders dan in de reguliere overvolle, slechte gevangenissen in Chili hebben de gedetineerden hier de beschikking over televisies, een tennisbaan, luxe sofa’s en barbecues. Terwijl links de ‘genocidas’ wil overbrengen naar gewone gevangenissen, bepleit de ultra-conservatieve Republikeinse Partij juist een pardon en hun vrijlating.
Ondertussen staat één van de vliegtuigen waarmee het presidentiële paleis in de vroege ochtend van 11 september werd gebombardeerd, tentoongesteld op een belangrijke luchtmachtbasis. Een helikopter waarmee het leger beruchte ‘dodenvluchten’ uitvoerde, is verkocht aan het VK, waar hij in een paintballpark in de bossen van Sussex staat.
De houding van de strijdkrachten bemoeilijkt de waarheidsvinding, waar nabestaanden van vermisten naar smachten. De linkse regering van president Gabriel Boric lanceerde dit jaar een nieuw plan om het lot van de ruim 1.100 ‘verdwenenen’ te achterhalen. Het doorploegen van documenten, het analyseren van data, zoekacties: de staat is verantwoordelijk en moet de waarheid boven water halen, kondigde Boric aan.
In Amerikaanse archieven hopen linkse Chilenen nog veel antwoorden te vinden
Waarheidsvinding is niet mogelijk zonder de VS. Onlangs maakten die twee presidential daily briefings openbaar, waaruit bleek dat toenmalig president Richard Nixon en diens buitenlandminister Henry Kissinger op de hoogte waren van de coupdreiging. Een bevestiging van wat archiefstukken in handen van het National Security Archive al langer aantoonden: Kissinger, Nixon en de CIA waren vanaf de verkiezing van Salvador Allende in 1970 bezig het land te destabiliseren. Socialistische parlementariërs hebben de Amerikaanse ambassadeur in Chili onlangs het verzoek gedaan om Washington alle stukken over Chili uit de periode van 1970 tot 1994 openbaar te laten maken.
Een halve eeuw wachten op gerechtigdheid heeft veel nabestaanden sceptisch gemaakt. Zolang de strijdkrachten en de VS niet meewerken, zullen veel vragen onbeantwoord blijven: bijvoorbeeld hoe de CIA de gevreesde inlichtingendienst van Pinochet heeft getraind. En een nieuwe, rechtse regering kan Boric’ plan van tafel vegen. Volgens de president blijft ‘Nunca más’ (‘Nooit meer’) een les voor de toekomst, maar over het verleden wordt Chili het niet meer eens.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC