Samenvatting gemaakt met behulp van AI. Deel je mening hier.
"Het zijn spannende tijden", schrijft Extinction Rebellion in de Telegram-groep verbonden aan het A12-protest. "We bevinden ons op een kantelpunt. Welke richting het opgaat, hebben we in eigen hand. Zolang we groeien en niet opgeven, winnen we."
Vandaag willen naar verwachting enkele duizenden klimaatactivisten de A12 in Den Haag bezetten. Niet één dag, maar iedere dag. Net zo lang tot ze krijgen waar ze al maanden campagne voor voeren: een einde aan overheidssteun voor de fossiele sector. Het demissionaire kabinet heeft eerder al gezegd de fossiele subsidies te willen afbouwen, maar dat gaat volgens de activisten niet snel genoeg.
Iedereen is inmiddels wel bekend met de snelwegblokkades en bezettingen van Extinction Rebellion. Vandaag is de achtste keer dat de groep zo'n actie organiseert. De opkomst lijkt iedere keer groter te worden. Bij het protest in mei kwamen er duizenden demonstranten naar de snelweg. Meer dan vijftienhonderd mensen werden gearresteerd. Zeven activisten kregen een taakstraf opgelegd voor opruiing.
Feministen, de provo's, milieugroepen, krakers, studenten, boeren: protest is van alle tijden. Maar de laatste jaren zijn er meer demonstraties in Nederland. Hoewel dit niet landelijk wordt bijgehouden, laten de cijfers van gemeenten een duidelijke groei zien. Data van negen Nederlandse steden, opgevraagd door BNR, tonen aan dat het aantal protesten met name sinds 2014 explosief toeneemt.
Werden er in 2017 in Amsterdam nog 674 demonstraties georganiseerd, in 2021 waren dat er al 1.566. Eindhoven ging van 48 naar 318. En zo maakte elke grote stad de afgelopen jaren een groei door.
"Eigenlijk zien we sinds de financiële crisis van 2008 al een flinke opleving in het aantal demonstraties", zegt Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar Sociale verandering en conflict aan de Vrije Universiteit. "Toen ontstonden er met name protesten rond bezuinigingen, pensioenen en cultuur."
Die stijgende trend zet nog altijd door. Volgens Van Stekelenburg hebben sociale media daar een belangrijke rol in gespeeld. "In plaats van via de krant of de televisie, worden we nu van álle kanten op de hoogte gehouden van onrecht", zegt ze. "Daardoor voelen we ook meer sociale druk om actie te ondernemen." Een voorbeeld is hoe het zwarte vierkant Instagram domineerde in 2020. Op Blackout Tuesday wilden gebruikers een vuist maken tegen politiegeweld en institutioneel racisme.
"Sociale media raken eerder een gevoelige snaar dan een krantenartikel", zegt de hoogleraar. "Wie kan zich niet het beeld van George Floyd herinneren, toen hij onder de knie van een agent lag?"
Demonstreren is als een ventiel, een uitlaatklep voor frustratie. "Er is de laatste tijd veel om ontevreden over te zijn", zegt Vatan Hüzeir. Hij doet promotieonderzoek naar klimaatactivisme aan de Erasmus Universiteit. Die onvrede is een voedingsbodem voor protest. "Denk alleen al aan het toeslagenschandaal, klimaatverandering, stikstof, de macht van multinationals, Israël-Palestina."
Volgens Hüzeir hebben veel progressieven sinds de zwartepietendiscussie kennisgemaakt met activisme en zijn burgers over het algemeen kritischer geworden. Daar komt nog bij dat bekende Nederlanders zich openlijk zijn gaan uitspreken. Zo werd Carice van Houten bij de vorige snelwegblokkade van Extinction Rebellion gearresteerd. Hüzeir: "Het is tegenwoordig gangbaarder, bijna hip om activistisch te zijn."
Hoewel het in eerste instantie vooral positief lijkt dat burgers vaker opkomen tegen onrecht, is er ook een keerzijde. Groepen komen vaker tegenover elkaar te staan. "Demonstraties zijn zichtbaarder en daardoor roepen ze tegendemonstraties op", zegt Van Stekelenburg. Ze verwijst naar de gewelddadige confrontatie tussen Kick Out Zwarte Piet en hun tegenstanders in Staphorst. Daarbij vielen relschoppers KOZP-demonstranten aan.
Daarnaast ziet de hoogleraar dat demonstraties minder vaak worden aangemeld bij de gemeente. Daar speelt een toenemend wantrouwen tegenover de overheid een rol in. Het maakt het voor de politie lastig om protestacties goed te begeleiden.
Hüzeir ziet oplopende spanning niet automatisch als iets negatiefs. "Historisch gezien zijn spanningen vaak een onderdeel van maatschappelijke verandering en uiteindelijk vooruitgang", zegt de promovendus.
Denk aan het vrouwenkiesrecht, de veertigurige werkweek en zelfs de invoering van de autogordel. "Alle zaken die wij nu normaal vinden, zijn voortgekomen uit protest", zegt hij. "Hoe groter de groep burgers die verzet pleegt, des te meer kans dat hun eis op de politieke agenda verschijnt."
Ook Extinction Rebellion begon nog maar een paar jaar geleden in Nederland als klein groepje activisten. Inmiddels weet de beweging duizenden mensen te mobiliseren en volop de aandacht van de media te trekken. Dat laatste is een belangrijke oorzaak van hun succes, denkt zowel Hüzeir als Van Stekelenburg.
"Met hun ontregelende en ludieke acties maken zij het klimaatprobleem zichtbaar", zegt Hüzeir. "Ze zijn ook niet bang om daar ver in te gaan."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch