Als Barbie en Ken in de Barbiefilm afdalen naar de echte wereld, blijkt die heel anders dan hun fictieve, matriarchale Barbieland. Ken wordt ineens aangesproken met ‘meneer’ en gehighfived. Barbie krijgt geile blikken en een klap op haar kont. Direct verandert hun gemoedstoestand: Ken denkt zonder enige ervaring chirurg te kunnen worden, terwijl Barbie zich voor het eerst bang en onzeker voelt.
Wat deze scène goed laat zien, is hoe het patriarchaat niet één situatie is, maar een gevoelstemperatuur met zo oneindig veel dimensies dat de concrete oorzaak van geïnternaliseerde minderwaardigheid óf zelfoverschatting doorgaans niet aan te wijzen is.
Over de auteur
Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist. Voor de Volkskrant schrijft ze essays en reportages en doet ze eens in de vijf weken dienst als tv-recensent.
Maar dan zet je Renze op zondag aan, waar omroepbaas Jan Slagter en politiek verslaggevers Frits Wester en Floor Bremer afgelopen week praatten over Matthijs van Nieuwkerk. Wester vond het onderzoek naar Van Nieuwkerk, maar ook naar bijvoorbeeld Marco Borsato en Tom Egbers, veel te lang duren. ‘In de tussentijd worden carrières afgebroken.’ Waarom moet de hele bedrijfscultuur onderzocht, vroeg hij zich af. ‘Het gaat om geïsoleerde gevallen.’
Het patriarchaat is: je afvragen hoe je zo iemand uitlegt dat ‘geïsoleerde gevallen’ niet bestaan. Of, zoals Bremer probeerde, hoe je iemand aan z’n verstand krijgt dat een paar ‘beschadigde’ presentatoren misschien niet opwegen tegen de tientallen mensen die zij beschadigden. Hoe je op een aardige manier – want je moet wel aardig blijven – uitlegt dat, nou ja, het feit dat dit soort presentatoren zich zo denken te kunnen gedragen onderdeel is van een millennia oud systeem. Dat zo’n onderzoek een heel klein stapje weg is van dat systeem, en het daarom misschien goed is er de tijd voor te nemen, in plaats van te zorgen dat de systemische winnaars zo snel mogelijk weer op tv kunnen.
Wester was te gast bij Renze om te vertellen over zijn deelname aan Expeditie Robinson. Wat hij raar vond, waren de reacties toen twee vrouwen van kleur als eersten waren weggestuurd. Racisme, seksisme, hadden mensen gezegd. Bizar, zei Wester. ‘Daar had niemand zo over nagedacht, daar wil ik niet eens over nadenken.’ Slagter was het met hem eens. Oké, we zijn ‘als mensheid’ niet altijd ‘helemaal netjes’ met elkaar omgegaan, maar we hebben nu wel ‘een samenleving waarin we met elkaar dingen voor elkaar krijgen’.
Maar het is ook een samenleving, zei Bremer, gevormd door oudere witte mannen.
‘Ach hou toch op Floor’, zei Wester.
Slagter: ‘Schei toch uit.’
Wester: ‘Echt dat is onzin.’
Bremer: ‘Laat me…’
Wester: ‘Hoeveel vrouwen hebben niet bijgedragen aan deze samenleving. In veel gezinnen waren vrouwen de baas.’
Bremer: ‘Als je me even mijn punt laat maken…’
Wester: ‘Vrouwen hebben heel belangrijke dingen gedaan. Jullie onderschatten jullie eigen soort.’
Bremer probeerde het nog eens. ‘Soms moet je met een stormram door een bepaalde muur heen. Ik weet niet of dit aankomt?’
Wester en Slagter: ‘Nee.’
Het patriarchaat is: Wester, die ongetwijfeld denkt dat het applaus hierna voor hem is.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden