Gewoon een natuurramp die kan gebeuren. Zo omschrijft aardwetenschapper Rob Govers (Universiteit Utrecht) de aardbeving in Marokko. Het heeft allemaal te maken met ‘pech, kans, waarschijnlijkheid’. Een ramp evenwel die aardbevingsexperts als Govers verrast. ‘We noemen dit een intraplaataardbeving, een beving die niet op een bekende zone zit tussen aardplaten, maar op een aardplaat zelf plaatsvindt. Die zijn zeldzaam. Maar ze komen voor. De grote verrassing is dat deze zo zwaar is.’
Het getroffen gebied ligt op de Afrikaanse plaat, die in zijn geheel richting Spanje beweegt, met zo’n 3 tot 4 millimeter per jaar. En net als met het verschuiven van een tafelkleed, wil het dan wel eens gebeuren dat er ergens verderop een vouw ontstaat.
Dat is wat er gisteravond gebeurde op 75 kilometer ten zuidoosten van Marrakech. Op 18,5 kilometer diepte scheurde een stuk gesteente over een gebied van zo’n 30 kilometer los en schoof over een ander stuk gesteente heen. Een centimeter of 30 slechts, becijferen geologen. Genoeg om een enorme schokgolf door de aardkorst te sturen.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Die schokgolf kwam hard aan, vooral in Marrakech. Govers: ‘Die stad ligt in een bekken, anders dan bijvoorbeeld Agadir, dat op stevig gesteente ligt. De grond onder Marrakech is slapper. Daardoor wordt er meer geschud.’ Een beetje zoals golven meer uitslag geven aan een touw dan aan een ijzeren staaf.
Wat ook meespeelt: de bouwstijl is er ‘bijzonder slecht’, zegt Govers. ‘Niet zo gek in een gebied waar dit soort aardbevingen maar weinig voorkomen. Het verklaart denk ik voor een deel het grote aantal slachtoffers dat valt te betreuren.’
Het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse zaken heeft inmiddels 820 doden geteld, maakte het aan het einde van de ochtend bekend. Dat aantal loopt echter hard op. Ook zijn er honderden gewonden.
Veel naschokken verwacht Govers niet. ‘De ervaring bij dit type aardbeving is dat het in één keer klaar is. Een beving, en dan is het stil. Dat zou hier ook het geval kunnen zijn, al weet je het nooit helemaal zeker.’
Aardwetenschappers hebben de ogen vooral gericht op minder stabiele gebieden, zoals de overgangszone tussen de Afrikaanse en de Europese aardplaat. Mede daardoor is de informatie over het nu getroffen gebied beperkt. Er lopen onder het Atlasgebergte weliswaar enkele oude breuklijnen, maar die zijn al tientallen miljoenen jaren niet meer actief, vertelt Govers.
Niettemin zijn aardbevingen rond Marrakech ook weer niet compleet onmogelijk. Zo wijst Govers op een Marokkaanse studie die in de ondergrond aanwijzingen vond voor een aardbeving met kracht 4 tot 5 die ergens tussen 1900 en 2007 moet hebben plaatsgevonden. Die beving richtte kennelijk zo weinig schade aan dat hij onopgemerkt is gebleven.
In de vakliteratuur trof Govers één onderzoek dat wel degelijk opmaakt dat er een beving in de buurt zou kunnen plaatsvinden – al zou dat meer naar het oosten zijn en een veel minder krachtige beving opleveren. ‘De laatste vijftig tot honderd jaar is het in elk geval heel rustig geweest.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden