Met pijn in het hart laten de ouders van Meike hun dochter in 2021 opnemen in de gesloten jeugdzorginstelling Woodbrookers, waar ze hard achteruitgaat. Een explosief rapport beschrijft het leven voor de jongeren die er wonen als een aaneenschakeling van escalaties en geweld.
Het is al avond als de moeder van Meike in februari 2022 een telefoontje krijgt van Woodbrookers, de Friese jeugdzorginstelling waar haar dochter zit. Een medewerker vertelt dat het 14-jarige meisje met de ambulance is afgevoerd naar de Spoedeisende Hulp.
‘Ze zijn al in het ziekenhuis’, zegt de medewerker. Verder weigert hij volgens Meike’s moeder te vertellen wat er aan de hand is. Daarop besluit ze zelf met het ziekenhuis te bellen. ‘Goddank kreeg ik de kinderarts aan de lijn’, zegt ze. ‘We zijn meteen in de auto gestapt.’
Eenmaal in het ziekenhuis treft ze haar dochter schuimbekkend aan. Meike heeft die middag een knoopcelbatterij ingeslikt die is blijven steken in haar slokdarm. Op foto’s is te zien dat de batterij er nog zit: het zuur uit de batterij brandt in het slijmvlies. ‘Ze kon niet meer praten, ze was alleen nog maar aan het kwijlen’, vertelt haar moeder.
Over de auteurs
Maud Effting is onderzoeksjournalist van de Volkskrant en schreef onder meer over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door en NOS Sport. Ook volgt ze alle ontwikkelingen rondom het vrijwillig levenseinde, euthanasie, zelfdoding en Middel X. Ze won de journalistieke prijs De Tegel voor haar werk en werd in 2017 genomineerd voor Journalist van het Jaar.
Haro Kraak is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over cultureel maatschappelijke onderwerpen als identiteit, gender, polarisatie, extremisme en levenseinde.
Om het bed staat een team van artsen. Haar dochter moet met spoed worden geopereerd. Vlak voordat ze naar de operatiekamer wordt gereden, kijkt de kinderarts haar moeder aan. ‘Ik weet niet of ze hier nog wel uitkomt’, zegt hij.
Een paar uur later komt de arts naar haar toe. ‘Ik heb geen goed nieuws’, zegt hij, en hij vertelt dat de batterij meerdere gaten in haar slokdarm heeft gebrand. Haar dochter moet kunstmatig in coma worden gehouden op de kinder-intensive care. Het is niet duidelijk of ze dit zal overleven.
Achteraf vertelt Meike’s moeder dat ze nog precies weet hoe ze zich toen voelde. ‘Ik was bang dat ze dood zou gaan’, zegt ze. ‘En tegelijkertijd was ik heel erg blij dat ze even uit de klauwen van die instelling was. Dat ik haar weer dicht bij me had.’
‘Het klinkt waarschijnlijk vreemd’, zegt ze, ‘maar zo ziek was het gewoon.’
Tussen de bomen bij het dorpje Kortehemmen ligt behandelcentrum Woodbrookers, een instelling van Jeugdhulp Friesland waarin ‘hoogspecialistische jeugdzorg’ wordt verleend aan jongeren tussen de 12 en 18 die kampen met ernstige ontwikkelings- en gedragsproblemen. Een deel van hen zit in de gesloten jeugdzorg, wat betekent dat hun vrijheid sterk wordt ingeperkt. Ze kunnen er alleen terechtkomen als de kinderrechter dit beslist. In totaal zijn er vijf groepen met elk zes bedden.
Eind augustus lekte een explosief rapport over Woodbrookers uit dat al een jaar op de plank lag. Het rapport werd opgesteld door onderzoeksbureau Move Professionals, nadat Woodbrookers de calamiteit met de knoopcelbatterij had gemeld bij de inspectie. Al die tijd hield de instelling de inhoud ervan echter verborgen voor ouders en betrokkenen. Zij kregen alleen een samenvatting te lezen die door de organisatie zelf was geschreven. Alleen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd was volledig op de hoogte. Het is niet duidelijk wat zij na het verschijnen van het rapport hebben gedaan.
Nu kennen ook anderen de inhoud. ‘Ik heb in mijn hele carrière nog nooit zulke ernstige problematiek gezien in de gesloten jeugdzorg’, zegt Bart Tromp, kinderrechter en docent-onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Hier zijn fundamentele rechten van kinderen geschonden.’
Uit het rapport, waarin twee casussen grondig worden uitgediept, blijkt dat medewerkers van Woodbrookers fysiek geweld toepassen. Een jongere wordt ‘zo nodig vastgepakt en naar de grond gebracht’, schrijven de onderzoekers. ‘Soms gaat dit gepaard met het toedienen van een pijnprikkel.’ Bij incidenten wordt geregeld ‘assistentie’ van andere groepsleiders ingeroepen.
Het leven voor jongeren in Woodbrookers wordt beschreven als een aaneenschakeling van escalaties, geweld en agressie. Het rapport schetst een beeld van medewerkers die zo overvraagd zijn, dat ze niet toekomen aan behandelen of nadenken over de oorzaken van probleemgedrag. Hulp van buiten roepen ze niet graag in. ‘Als wij het niet kunnen, wie dan wel?’, stellen ze tegen de onderzoekers. Er is geen behandelvisie, geen analyse van incidenten, geen regie. Ze richten zich vooral op beheersing. Bij incidenten, die bijna dagelijks plaatsvinden, grijpen ze in veel gevallen naar de isoleercel. Terwijl het sinds 2022 de afspraak in de sector is om jongeren niet meer op te sluiten.
En dat zijn niet de enige problemen. Half augustus onthulde Follow the Money dat Woodbrookers ook te maken heeft met zware criminaliteit. De instelling, die door het uitzonderlijk hoge verloop en verzuim veel invalkrachten nodig heeft, bleek te werken met zzp’ers van Ultracare. Dit zorgbureau werd opgericht door Laid E., een man die deze zomer werd veroordeeld tot 8 jaar cel wegens het opzetten van twee enorme drugslabs. Een van deze labs werd omschreven als het grootste van België. Woodbrookers beëindigde in augustus de samenwerking met Ultracare.
De afgelopen twee weken sprak de Volkskrant met ouders, betrokkenen en deskundigen over de gesloten jeugdzorg en over Woodbrookers. Want hoe kon dit zo misgaan? Hun verhalen worden op vele punten ondersteund door rapporten, mails, documenten en foto’s.
Kinderrechter Tromp, werkzaam in Noord-Nederland, stelt tegenover de Volkskrant dat dit rapport over Woodbrookers een signaal moet zijn. ‘We moeten per direct stoppen met de gesloten jeugdzorg’, zegt hij.
‘We gaan in Nederland nu al jaren door met een stelsel waarin dit soort excessen kunnen voorkomen. Een jeugdzorginstelling mag geen geweld gebruiken tegen kinderen. We zijn het kennelijk normaal gaan vinden. Maar het ís niet normaal. Het mag gewoon niet.’
Het is juli 2021 als de ouders van de 14-jarige Meike – niet haar echte naam – de moeilijkste beslissing uit hun leven nemen: ze laten hun dochter opnemen in de gesloten jeugdzorg. ‘We moesten haar beschermen’, zegt haar moeder. ‘Ze was niet opgewassen tegen de rest van de wereld.’
In het half jaar daarvoor is Meike, die als kind wordt gepest op school, veranderd van een meisje in fleurige jurkjes naar een meisje gehuld in zwarte trainingspakken en hoodies. Haar moeder beschrijft haar als lief, zorgzaam, wilskrachtig en onbevangen. ‘Ze geloofde soms wel makkelijk wat mensen haar vertelden, maar dat zag ik nooit als probleem. Ik dacht: dat leer je nog wel.’
Maar in die tijd slaat alles om.
Meike – haar verblijf bij Woodbrookers wordt later beschreven als casus in het rapport – zou ‘gratis drugs’ hebben gekregen van oudere jongens en daarna out zijn gegaan. Ze wordt op straat gevonden. Volgens het rapport zijn er sterke vermoedens dat ze in die periode seksueel wordt misbruikt en dat ze ‘betrokken raakt bij een risicovol netwerk’. Nadien wordt ze extreem angstig en heeft ze paniekaanvallen.
Haar ouders zijn bang dat ze met de verkeerde mensen mee zal gaan. Meike gaat steeds minder naar school en zegt dat ze doet wat ze wil. Ze wordt meermaals in de crisisopvang geplaatst, maar ook dat helpt niet. ‘We verloren de grip op haar’, zegt haar moeder. ‘Maar telkens als ze wegliep, zochten we haar, al was het midden in de nacht. We hebben haar van de gekste plaatsen weggevist. Soms vonden we haar terug tussen de drugsverslaafden. Ze zat in circuits waarin we haar echt niet wilden hebben.’
Als haar ouders op een dag horen dat Meike opgehaald zal worden door een ‘man met een Mercedes’ die haar mee zal nemen naar Spanje, weten ze dat het zo niet langer kan. Uiteindelijk stemmen ze in met de gesloten plaatsing van hun dochter.
‘Ze werd onder politiebegeleiding bij Woodbrookers binnengebracht’, vertelt haar moeder. ‘Ik moest verschrikkelijk huilen toen ik dat zag.’
Als ze binnenkomen bij Woodbrookers is er nauwelijks tijd voor hen, vertelt ze. ‘Er zat een medewerker met een kladblokje, maar eigenlijk hadden ze verder geen vragen. Ik zei: wil je mijn telefoonnummer ook hebben? O ja, zei die. Daarna kregen we te horen dat Meike ons niet wilde zien. Ik ben gewoon naar haar kamer gelopen en ik heb afscheid genomen. Ze was blij dat ik er was. In haar tas stopte ik een briefje: ‘Wat je ook zegt, wat je ook doet, waar je ook bent – ik zal altijd van jou houden.’
De onderzoekers van het rapport constateren dat vrijwel niemand iets wil weten over Meike. ‘Bij opname is er geen beeld van de gezinssituatie’, schrijven ze. ‘Geen nadere probleemanalyse, systeemanalyse of gezinsanamnese. Geen psychiatrische screening.’ Ook de melding van haar ouders over mogelijk seksueel misbruik wordt ‘niet nader onderzocht, besproken of geanalyseerd’.
Het gevolg is dat er geen diagnose wordt gesteld. Sterker nog: tijdens haar hele opname op Woodbrookers zal niemand daar een diagnose stellen. ‘Zicht op achtergrond en oorzaken van gedrag ontbreekt, evenals een daarop afgestemde begeleidingslijn.’
De eerste maand wordt ze opgesloten op haar kamer, zegt haar moeder. ‘Wekenlang heeft ze daar gezeten, terwijl er verder niets gebeurde. Ze kreeg geen behandeling, geen psychiater, niks. De medewerkers deden haar deur van de buitenkant op slot. Het was vakantietijd, dus ze wilden graag dingen ondernemen. Maar zij mocht niet mee. Dat moest ze volgens hen eerst ‘verdienen’.’
‘Soms klampte ze zich helemaal aan me vast, als ik op bezoek kwam’, zegt haar moeder. ‘Dan moesten ze haar met drie hulpverleners van me af trekken.’
Dat blijft niet zonder gevolgen. Ze is meerdere keren per week en soms meerdere keren per dag betrokken bij ‘agressie- en zelfbeschadigingsincidenten’. Dit komt doordat Meike behoefte heeft aan structuur en nabijheid, aldus het rapport, en heftig reageert als dat er allemaal niet is. Haar moeder: ‘Ze werd alleen gelaten en ze voelde zich niet veilig. Als we vroegen wanneer ze haar gingen behandelen, zeiden ze: ja ja, geduld, dat komt wel. Maar ondertussen begon mijn dochter zichzelf te snijden – iets wat ze daarvoor nooit had gedaan.’ Ook begint ze AA- en AAA-batterijen te slikken. Haar moeder zit meermaals met haar op de Spoedeisende Hulp.
De kinderarts, die gealarmeerd raakt, belt in die tijd herhaaldelijk met het team van Woodbrookers, zo schrijft hij in een brief die in bezit is van de Volkskrant. Het team verzekert hem ervan dat ze eraan werken, maar de arts constateert dat er al die tijd niets verbetert en dat zich ‘meerdere levensbedreigende situaties’ voordoen, zoals het ‘slikken van een overdosis, slikken van meerdere batterijen, snijden van diepe wonden op de onderarmen’.
In negen maanden tijd worden in totaal 87 incidenten rond Meike gemeld, zoals ‘zelfbeschadiging, verbale en fysieke agressie naar mede-cliënten en medewerkers (gooien met spullen, vernielen), weglopen, verdenking drugsgebruik’, aldus het rapport. Ook wordt ze ten minste 44 keer opgesloten in een isoleercel. Uit documenten blijkt dat ze daar meermaals de nacht doorbrengt.
Meike’s moeder beschrijft hoe deze afzonderingen in zijn werk gingen. ‘De groepsleiders droegen allemaal grote portofoons’, zegt ze. ‘Bij een incident werd er ‘assistentie, assistentie’ geroepen, en kwamen medewerkers aangesneld. Soms werd ze door zes of acht man vastgepakt en met haar gezicht naar beneden op de grond gewerkt. Haar armen werden op haar rug gedraaid, en dan werd er een bokkenpootje toegediend. Het betekent dat je duim tegen je pols wordt gedrukt. Volgens mijn dochter gebeurde dit altijd bij een ingreep. Als ze zich dan nog verzette, werden haar benen gekruist. Daarna werd ze afgevoerd naar de isoleercel.’
‘Die kinderen’, zegt Meike’s moeder, ‘hadden geen idee meer of dit normaal was of niet.’
Kinderrechter Bart Tromp vindt dat hij maar één conclusie kan trekken over het handelen van Woodbrookers: ‘Ze deden daar maar wat.’
Als hij eind vorig jaar van de zorgen hoort, is Tromp zo verontwaardigd dat hij als rechter een radicaal besluit neemt: hij plaatst geen kinderen meer bij Woodbrookers.
‘Het was de eerste keer in mijn carrière dat ik zo’n beslissing nam’, zegt hij. ‘Een ongelooflijk heftige stap. Maar ik wist: dit is niet goed. Ik móést iets doen, want ik had grote zorgen over de veiligheid van de kinderen die daar werden geplaatst. Het middel mag niet erger worden dan de kwaal.’
Hij vertelt dat hij weet dat het niet goed gaat in de jeugdzorg. Toch gaat het hier verder dan hij ooit gezien heeft, zegt hij. Hij omschrijft het handelen van Woodbrookers als ‘stuitend’. ‘Het is onbegrijpelijk en onacceptabel dat in de jeugdzorg geweld wordt toegepast’, zegt hij. ‘In dit land ligt het geweldsmonopolie bij de politie en het leger. Waarom denken begeleiders dat ze een kind met geweld naar de grond toe mogen werken? Ik wil het misverstand dat je in een instelling aan kinderen mag komen, wegnemen. Dat mag niet.’
Over de ‘pijnprikkels’ is hij duidelijk. ‘Uit het rapport blijkt dat de pijnprikkels worden toegepast om tot een correctie van ongewenst gedrag te komen. Als in de jeugdzorg pijnprikkels worden toegediend met geen enkel ander doel dan iemand tot iets te bewegen of ergens vanaf te houden, dan noemen we dat folteren. En dat is in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.’
Hoe medewerkers in de jeugdzorg dan moeten reageren op agressieve jongeren? ‘Bij acuut gevaar voor het kind of de medewerkers mag je passend geweld toepassen’, zegt hij. ‘Maar dat moet proportioneel zijn. Ik heb in het rapport geen enkel incident gezien waarbij de situatie zo acuut was dat een begeleider fysiek mocht ingrijpen. Als het echt fout gaat, dan moet je de politie bellen.’
De overheid heeft de taak om adequate zorg te bieden, zegt Tromp. ‘Daar heeft een kind recht op. Dit is een instelling voor hoogspecialistische zorg. Maar hier gebeurde álles behalve dat. Kinderen kregen geen toereikende diagnostiek, geen behandeling op basis van hun problematiek, en geen passend onderwijs – een ander fundamenteel recht. Zeer pijnlijk.’
Ook andere gesloten jeugdzorginstellingen doen het niet goed, zegt hij. ‘Jongeren komen er vaak slechter uit dan ze erin gingen. Het systeem is gewoon niet opgewassen tegen de huidige gedragsproblemen. Er zijn jongeren die knetteragressief zijn en niet aarzelen om een mes tussen je ribben te steken.’ Daar komt bij dat er ook jongeren worden geplaatst die daar niet thuishoren en de anderen naar beneden trekken, zegt hij.
‘Rechters plaatsen jonge delinquenten die worden verdacht van ernstige geweldsmisdrijven soms in afwachting van hun strafzaak in de civiele jeugdzorg, omdat ze denken dat dit beter voor hen is. Maar daardoor zie je jongeren met messen binnenkomen. Met pistolen. We hebben er zelfs een met een bijl gehad.’
Het is tijd, zegt Tromp, voor een fundamentele herbezinning.
Hij wil dat de situatie bij Woodbrookers wordt aangegrepen om de gesloten jeugdzorg in zijn geheel te sluiten. Momenteel zijn er nog ruim 1.100 kinderen daar geplaatst. Het streven van staatssecretaris Van Ooijen om alle grote gesloten jeugdzorginstellingen begin 2025 te sluiten gaat volgens Tromp mislukken. ‘Dit stagneert volledig. Zoals het nu gaat, haalt de sector de deadline niet.’ Volgens hem zou het grootste deel van de jongeren beter op hun plaats zijn in de ggz.
Dit rapport had nooit verborgen mogen blijven, vindt Tromp. ‘En hoe bestaat het dat het bestuur van Jeugdhulp Friesland hierover niet het boetekleed aantrekt?’
Dat Meike zichzelf beschadigt en batterijen gaat slikken, heeft nog een andere reden.
In september 2021, twee maanden na de opname, vertelt Meike aan een begeleider dat een jongen van de groep zich seksueel grensoverschrijdend heeft gedragen. Op een tekening geeft ze aan waar hij haar zou hebben aangeraakt. Omdat de zaak nog onder de rechter is, wil haar moeder er niet over uitweiden. Wel zegt ze dat het om ernstig gedrag gaat en dat het zou zijn gebeurd op het moment dat de begeleiders werden weggeroepen voor ‘assistentie’ op een andere groep.
Volgens het rapport zou de beschuldigde jongen ook al eerder seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond. Meike doet aangifte bij de zedenpolitie en de jongen wordt overgeplaatst, al krijgt zijn nieuwe instelling niet te horen wat er gebeurd zou zijn.
Hoewel ze daar wel toe verplicht zijn, melden Woodbrookers en Jeugdhulp Friesland het incident niet bij de inspectie. Binnen de instelling weet verder niemand hoe haar aangifte is afgelopen. ‘Er is geen navraag gedaan bij de politie’, aldus het rapport. Ook wordt Meike niet behandeld voor eventuele trauma’s.
Vanaf die tijd wordt Meike nog angstiger dan ze al was, zegt haar moeder.
De ouders van Meike verbazen zich in die tijd over de amicale sfeer tussen jongeren en medewerkers, veelal invalkrachten. ‘Het was een beetje hangen, een beetje chillen. Ze reden rondjes met de jongeren in grote auto’s’, zegt haar moeder. Betrokkenen spreken van een ‘jeugdsooscultuurtje’. Om te laten zien hoe onprofessioneel sommige medewerkers volgens haar te werk gaan, laat Meike’s moeder een document zien waaruit blijkt dat een medewerker een volle doos medicatie achterlaat op de kamer van haar dochter, waarna ze een overdosis neemt.
Woodbrookers werkt sinds april 2021 met invalkrachten van uitzendbureau Ultracare, opgericht door de in juli wegens drugsproductie veroordeelde Laid E. Ouders maken zich volgens Follow the Money al langer zorgen over de invalkrachten van Ultracare, die volgens hen nauwelijks ouder zijn dan hun kinderen. ‘Het had niets met hoogspecialistische hulp te maken’, zegt een van hen. Volgens de Leeuwarder Courant zouden zzp’ers jongeren bij Woodbrookers hebben geholpen met het binnensmokkelen van drugs.
Er zijn dan al jaren aanwijzingen dat er een vermenging van onder- en bovenwereld plaatsvindt rond de instelling. Zo stelde Veiligheidshuis Fryslân – waarin politie, justitie, gemeenten en hulpverleners samenwerken – in 2020 in de Leeuwarder Courant dat het tientallen signalen binnenkreeg over kwetsbare jongeren in Friesland, onder meer bij Woodbrookers, die worden geronseld, drugs krijgen en onder druk worden gezet om seksuele handelingen te verrichten.
In november 2022 doet Jeugdhulp Friesland zelfs aangifte van seksueel misbruik en criminele activiteiten tegen enkele eigen medewerkers. Twee begeleiders van Woodbrookers zouden orale seks hebben gehad met een jongen van 17, stelt de advocaat van de jongen in de Leeuwarder Courant. Toch wordt de zaak in maart geseponeerd wegens gebrek aan bewijs.
Uit onderzoek blijkt dat er steeds meer criminelen actief zijn in de zorg. Zo vond het RIEC Oost-Nederland alleen al in Twente zeker 22 zorgbedrijven die verweven waren met ‘ondermijnende criminaliteit’. 15 van deze zorgbedrijven werden in verband gebracht met hennepteelt. Bij 10 van deze bedrijven hadden bestuurders en eigenaren een crimineel verleden. Sommige medewerkers werkten met vervalste diploma’s en verklaringen omtrent het gedrag (VOG).
Een adviseur van de gemeente Ede, die anoniem wil blijven omdat ze met straatjongeren werkt, ontdekte het fenomeen. ‘Ik zag jongeren met meerdere veroordelingen op hun naam ineens uit ons zicht verdwijnen’, zegt ze. ‘Later hoorde ik dan van de politie: we hebben X aangehouden in een dikke auto, hij zegt dat-ie nu in de zorg werkt en veel geld verdient als zzp’er.’
‘De zorg is zo makkelijk te gebruiken als dekmantel’, zegt ze. ‘Jongens die in de drugs zitten gaan gewoon op jeugdzorggroepen werken en werven daar dan klanten of koeriers. Je kunt makkelijk misbruik maken van deze kwetsbare jongeren. En als ze klagen, luistert niemand.’
Door de krapte in de zorg wordt er nauwelijks gecontroleerd op diploma’s en VOG’s, zegt ze. ‘Dan wordt er ’s middags een invalkracht ingeschakeld voor de avonddienst. Dat gaat meestal op basis van vertrouwen. Dit gebeurt op grote schaal, want overal zijn tekorten. De aantallen in de rapporten zijn maar het topje van de ijsberg.’
Meike overleeft het inslikken van de knoopcelbatterij na drie dagen kunstmatige coma op de intensive care. Daarna krijgt ze dagenlang sondevoeding, omdat haar slokdarm is beschadigd. Volgens documenten in bezit van de Volkskrant zal ze in totaal minstens vier keer knoopcelbatterijen inslikken, waarvan het grootste deel onder narcose verwijderd moet worden.
‘Soms slikte ze er ook nog een fles Dreft erachteraan’, zegt haar moeder. ‘Ze wilde gewoon dat deze situatie stopte.’
De onderzoekers stellen in het rapport dat het mede te wijten is aan Woodbrookers dat er bij beide casussen ‘van crisis naar crisis’ is gegaan. Er werd steeds gereageerd op de incidenten, in plaats van te proberen deze ‘proactief vóór te zijn’.
Uiteindelijk besluit een arts van ziekenhuis Nij Smellinghe in te grijpen. ‘De kinderarts in Drachten was een van de eersten die echt luisterde’, zegt Meikes moeder. Ze vertelt hoe haar dochter op een dag met vier medewerkers van Woodbrookers naar de Spoedeisende Hulp komt. ‘Op een gegeven moment vroeg de arts: wat doen al die mensen hier? Hij stuurde ze allemaal weg, want hij wilde alleen met onze dochter praten. Toen nam ze hem in vertrouwen. Ze zei: ik moet daar weg, je moet me helpen. Zo is het gaan rollen.’
De arts noemt het slikken van de knoopcelbatterij ‘een absoluut dieptepunt’ en schrijft in een brief dat de zorg voor Meike onmiddellijk opgeschaald moet worden en dat er zo snel mogelijk een psychiater naar haar moet kijken. ‘Het is niet ondenkbaar’, waarschuwt hij, ‘dat voortgaande inadequate zorg anders leidt tot het overlijden van (...). En dan hebben we in ons zorglandschap, waar we zo trots op zouden moeten zijn, toch echt iets niet goed gedaan.’
Vlak na deze brief wordt Meike overgeplaatst. Pas in een nieuwe instelling is er eindelijk een psychiater die haar goed onderzoekt en een diagnose stelt: ze heeft autisme, gecombineerd met een posttraumatische stressstoornis en een angststoornis.
Volgens haar advocaat Chris Sent had Meike met deze diagnose nooit tussen kinderen met gedragsstoornissen geplaatst mogen worden en verklaart dit waarom ze steeds meer zelfbeschadigend gedrag en agressie vertoonde. ‘Ze kon geen kant op en ze kon niet anders’, zegt de advocaat, die Jeugdhulp Friesland afgelopen zomer aansprakelijk stelde.
Meike’s moeder zegt vaak te hebben geprobeerd om haar situatie te verbeteren. ‘Dat was moeilijk’, zegt ze, ‘ook omdat ze vaak onbereikbaar was. We voelden ons daarin niet geholpen door medewerkers.’ In het rapport staat dat de samenwerking met ouders stagneert. ‘We kregen het idee dat ze ons het liefst niet zagen daar. Omdat we er zo bovenop zaten, vonden ze ons maar lastig. Eigenlijk konden we er soms alleen maar zijn. Maar we kwamen áltijd, ook al stuurde Meike ons soms al na vijf minuten weg. Mijn dochter is een ontzettend sterk meisje, maar ze is door Woodbrookers ernstig beschadigd. Dit meisje verdient een excuus. Dit hadden ze haar nooit aan mogen doen.’
De Volkskrant vroeg de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd of en hoe er na het rapport uit september 2022 is ingegrepen, en waarom het zo lang geheim is gebleven. De inspectie zegt niet inhoudelijk te kunnen reageren op de afhandeling van meldingen, maar dat het rapport van de zorginstelling is. ‘Het is aan hen om te beslissen of ze dit openbaar maken.’ Ook gaat de inspectie niet in op vragen over pijnprikkels of het niet melden van mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag door Woodbrookers. Wel stelt de inspectie dat het ‘vastpakken en vasthouden’ van jongeren is toegestaan als er geen alternatieven zijn en dit in het behandelplan staat.
Advocaat Sent wijst op rapporten van de commissie-De Winter en de commissie-Samson, die de schadelijke gevolgen van de jeugdzorg eerder al blootlegden. Ze zegt niet te begrijpen dat er nog altijd zulke misstanden zijn. ‘Ik vraag me af: waar hebben we in Nederland een inspectie voor, als zo’n ingrijpend rapport geen gevolgen krijgt?’
Reageren? tips@volkskrant.nl. Mails zullen vertrouwelijk worden behandeld.
Jeugdhulp Friesland wil niet reageren op dit artikel. Bestuurder Johan Krul laat na uitgebreide vragen van de Volkskrant weten dat de inspectie donderdag heeft aangekondigd dat zij ‘gezien alle recente aandacht’ versneld langs zal komen en dan ook ‘deze actuele signalen’ zal onderzoeken. Krul zegt dit onderzoek niet te willen ‘doorkruisen’ met een reactie in de media.
De gemeenten Leeuwarden, Smallingerland en Súdwest-Fryslân besloten begin dit jaar dat Woodbrookers de deuren moest sluiten. De open afdeling is inmiddels leeg. De gesloten zorg had op 1 juli moeten sluiten, maar dat was volgens Jeugdhulp Friesland niet haalbaar, omdat er geen alternatieve plekken zijn. Op de gesloten afdeling verbleven deze zomer nog elf jongeren. Woensdag is er een spoeddebat. ‘De zorg is er nu zo slecht’, zegt Carlijn Niesink, raadslid van de ChristenUnie in Leeuwarden. ‘Je kunt je afvragen of de jongeren niet sowieso daar weg moeten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden