N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
klimaatactivisme
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wat helpt beter om een doel te bereiken? Aardig vragen of je zin doorduwen, desnoods door de wet te overtreden? Voor dat laatste kiezen de klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR). Althans een deel van hen: zij bezetten de afgelopen maanden meerdere zaterdagen de A12 in Den Haag met als belangrijkste eis het stoppen van fossiele subsidies (nadat ze dat, naar eigen zeggen, lange tijd vriendelijk hadden gevraagd). En bleven zitten als de politie waarschuwde om te vertrekken. In januari werden er 720 mensen gearresteerd, in mei 1.579. Een veel grotere groep spreekt zich uit door niet op, maar naast de weg te gaan staan, in een solidariteitsdemonstratie.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het aantal activisten dat deelneemt (op en naast de weg), groeit hard – en dat is veelzeggend. Waren er eind vorig jaar enkele tientallen mensen aanwezig, in mei waren het er enkele duizenden. Deze zaterdag worden er nog meer mensen verwacht en een grote vraag is hoeveel mensen er blijven: de activisten kondigden aan vanaf zaterdag elke dag de A12 te bezetten, net zo lang totdat alle fossiele subsidies zijn afgeschaft.
XR predikt geweldloosheid en het radicale imago dat XR heeft of had, schrikt steeds minder mensen af. Bij de solidariteitsdemonstratie staan hele families met (kleine) kinderen, worden concerten gegeven, zingen en dansen mensen samen en worden bloemen uitgedeeld.
Het doet daarmee denken aan de antikernwapenbeweging uit de jaren tachtig. Die ontstond naast radicale vredesgroepen en richtte zich, in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog, nadrukkelijk tegen het gebruik van kernwapens. De mars in oktober 1983 in Den Haag, waarin 550.000 mensen meeliepen, geldt nog steeds als de grootste demonstratie in Nederland ooit. Juist door het niet-radicale karakter groeide de groep uit tot een volksbeweging, met steun van maatschappelijke organisaties, kerken en vakbonden.
XR is (nog) geen volksbeweging, maar de groep appelleert wel aan een groeiende onvrede onder burgers. Dat de overheid te weinig actie onderneemt tegen klimaatverandering. En aan het gevoel dat de grote systemen als de markt en de democratie niet meer voldoen om de grote problemen van deze tijd op te lossen.
Burgerlijke ongehoorzaamheid wordt ingezet als middel om een democratisch tekort te repareren, zeggen de activisten. Want de overheid heeft zich gecommitteerd aan vergaande klimaatafspraken, maar houdt zich daar niet aan, zoals ook de rechter oordeelde in de Urgenda-zaak. XR verwijst naar historische voorbeelden, zoals de Amerikaanse burgerrechtenactivist Martin Luther King en Mahatma Gandhi, leider van de Indiase onafhankelijkheidsstrijd, om hun strategie te legitimeren.
Tegelijk gebeurt er iets opmerkelijks. De groeiende groep klimaatactivisten strookt niet met het dalende belang dat kiezers aan het thema hechten – volgens de laatste peiling van I&O Research althans. Daarin stond klimaat sinds 2019 steevast in de topdrie van onderwerpen die kiezers het meest belangrijk vinden, maar in de laatste peiling van augustus zakte het onderwerp naar een vijfde plaats.
De woningmarkt vinden kiezers nu het belangrijkst, net als andere sociaaleconomische thema’s zoals armoedebestrijding en zorg. Dat het hebben en houden van droge voeten ook een vorm van bestaanszekerheid is, lijken mensen zich daarmee niet altijd te realiseren. De leefbaarheid van Nederland in de toekomst is niet gebonden aan politieke kleur, maar gaat iedereen aan.
Met vervroegde Tweede Kamerverkiezingen op komst liggen er grote vragen op tafel. Niet alleen hoe Nederland er na een termijn van vier jaar uitziet, maar juist over de verdere toekomst. Moet er een nieuw Deltaplan komen, om zeespiegelstijging aan te kunnen? Bouwen we huizen wel op de juiste manier om extremer wordend weer te kunnen weerstaan?
Voor al deze opgaven geldt dat plannen daarvoor nu moeten worden gemaakt. Het zou daarom goed zijn als partijen zich nu uitspreken over hoe zij denken Nederland leefbaar te houden over vijftig jaar en met welke plannen zij dat willen realiseren.
Het is heel begrijpelijk dat XR met wegblokkades aandacht vraagt voor misschien wel het grootste vraagstuk van deze tijd. Wel is het van belang de wet te respecteren – ook in het geval van een noodsituatie, zoals de toekomstige leefbaarheid van de aarde. Nederland zal de democratische rechtsstaat nog hard nodig hebben om klimaatproblemen te lijf te gaan.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC