‘Wij willen graag verantwoordelijkheid nemen in een nieuw kabinet.’ BBB laat over de eigen aspiraties weinigen verwarring bestaan in het vrijdag gepresenteerde verkiezingsprogramma met de titel ‘Van vertrouwenscrisis naar Naoberstaat’.
In het ruim 120 pagina's dikke programma predikt de partij meerdere keren bescheidenheid: helaas beschikt BBB niet over ‘een toverstaf’ en alle gewenste veranderingen zullen een kwestie zijn van ‘kleine stapjes over vele jaren’. Tegelijkertijd komt de partij soms met plannen die bij potentiële coalitiepartners twijfels kunnen oproepen over de realiteitszin.
Dat begint al met de aanpak van de stikstofcrisis – een van de belangrijkste motoren achter de opkomst van de partij, die in 2021 nog maar met één zetel in de Tweede Kamer kwam, maar nu met zestien zetels in de Eerste Kamer een factor van belang is geworden. ‘De lockdown vanwege de wurgende stikstofregels die Nederland zichzelf heeft opgelegd, van agrarische ondernemers, infrastructurele projecten en bouw, moet zo snel worden beëindigd’, aldus BBB.
Frank Hendrickx is politiek verslaggever voor de Volkskrant. In 2022 won hij de journalistieke prijs de Tegel voor zijn stuk over de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden en co. Hendrickx was eerder correspondent in VS en Rusland.
Om dat te bereiken moet de huidige stikstofwet helemaal van tafel. BBB wil een beleid waarbij de stikstofdepositie niet meer centraal staat, maar natuurherstel, ook al hebben juristen en wetenschappers eerder al aangegeven dat zo'n alternatief stelsel niet op korte termijn beschikbaar is. De zogenoemde PAS-melders krijgen ‘een generaal pardon’ en worden in één klap gelegaliseerd. Het aantal Natura 2000-gebieden wordt ingeperkt en innovatie moet in de toekomst een einde maken aan de te grote stikstofuitstoot. Daarnaast mag de automobilist van BBB weer 130 op de snelweg.
BBB legt niet uit waarom die aanpak de komende jaren wel kan lukken, terwijl voorgaande kabinetten bij vergelijkbare plannen telkens werd teruggefloten door rechters of op Europese afspraken stuitten. Een kleine opening laat BBB wel voor het geval het bij de formatie niet lukt om het stikstofbeleid helemaal om te gooien. ‘Zolang de stikstofwet er wel is moeten we deze uitvoeren met oog voor mens en ondernemers.’
BBB denkt dat de afschaffing van het huidige stikstofbeleid niet ten koste zal gaan van de bouw of grote infrastructurele projecten. De partij rekent op coulance vanuit Brussel vanwege het grote maatschappelijke belang van sommige projecten.
Om de bouw te stimuleren wil BBB een grote rol van de overheid, die vaker garant kan staan voor projecten, en minder strenge regels. Zo moeten de huidige duurzaamheidseisen voor nieuwbouw bevroren worden.
Daarnaast wil BBB iets doen aan ‘de vraagkant van de woningmarkt’ door de komst van asielzoekers en buitenlandse studenten te beperken. De financiering van universiteiten en hogescholen moet veranderen, zodat het Nederlandse onderwijs minder aantrekkelijk wordt voor buitenlanders.
Als het aan BBB ligt, komt er daarnaast een asielquotum van maximaal 15 duizend statushouders per jaar. ‘Alle asielzoekers die hoger dan dit quotum in ons land willen komen, kopen we af bij de Europese Unie onder de nieuwe migratiedeal.’
Verder wil BBB het Vluchtelingenverdrag aanpassen of opzeggen, al toonde een onderzoek van het kabinet Rutte-III eerder aan dat zo'n stap zeer gecompliceerd is en relatief weinig oplevert, vanwege Europese afspraken. Een nieuw kabinet moet indien mogelijk ‘een opt-out’ bedingen voor het Europese asiel- en natuurbeleid, zodat Nederland niet meer gebonden is aan oude afspraken.
BBB erkent in het verkiezingsprogramma dat ook arbeidsmigratie invloed heeft op de woningnood, maar benadrukt tegelijkertijd het economische belang van die groep. ‘We zijn in toenemende mate afhankelijk van arbeidsmigranten in ons arbeidsproces’, aldus BBB. Ook de agrarische sector is vaak afhankelijk van buitenlandse werknemers.
De partij van Van der Plas wil vooral voorkomen dat tijdelijke arbeidsmigranten te veel gebruikmaken van ‘reguliere woningen’. Ze moeten dicht bij hun werk ondergebracht worden in ‘goede huisvesting tegen een marktconforme prijs’. Hoe die restricties precies te verenigen zijn met het Europese vrije verkeer van personen en diensten, waar de partij ook aan zegt te hechten, wordt niet helemaal duidelijk.
Naast de juridische vragen die sommige plannen oproepen, zullen potentiële coalitiepartijen ook hun vragen hebben bij de financiële consequenties van BBB's verkiezingsprogramma. De partij, die zich ziet als ‘een beweging in de geest van de Katholieke Volkspartij’, wil zwaar investeren in de leefbaarheid van de regio, onder andere door de bereikbaarheid te vergroten. Daarnaast moeten scholen, politiebureaus, eerste hulpposten en brandweerkazernes ook openblijven in kleine gemeenten.
Op sociaal-economisch gebied wil BBB eveneens fors investeren. De bijstandsuitkeringen en het minimumloon moeten omhoog, de btw op groenten en fruit naar nul, fysiotherapie en mondzorg komen terug in het basispakket, er moet fors extra geld bij in de ouderenzorg, onder andere voor ‘moderne bejaardenhuizen’, en als het even kan, wordt het eigen risico afgeschaft.
De financiële haalbaarheid van die plannen zal waarschijnlijk ook tijdens de campagne een punt van discussie blijven. BBB zal het verkiezingsprogramma niet laten doorrekenen door het Centraal Planbureau.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden