De man, die een Marokkaanse achtergrond heeft, reisde zes weken geleden met zijn vrouw van zijn woonplaats Tilburg naar zijn vakantiebestemming in Marokko. Bij een overnachting in Spanje werd hij ’s ochtends door de politie van zijn bed gelicht. Hij zou lid zijn van een Arnhemse terreurgroep en daarom een inreisverbod voor het land hebben, zegt zijn advocaat Samira Sabir.
Opmerkelijk is dat de man in Nederland niet als terreurverdachte in beeld is, bevestigt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie tegenover de Volkskrant. Sabir: ‘Waar de Spaanse autoriteiten zich op baseren, is ons daarom volstrekt onduidelijk.’
Het geval staat niet op zichzelf. Tientallen Nederlanders met een migratieachtergrond hebben de afgelopen jaren iets soortgelijks meegemaakt op reis, zegt Adil el Kanfoudi, oprichter van mensenrechtenorganisatie Muslim Rights Watch. ‘Het zijn mensen die ooit in beeld zijn gekomen tijdens radicaliseringsonderzoeken, maar die, volgens hun politiedossier, van niets concreets worden verdacht’, zegt hij. Hun persoonsgegevens zijn desondanks in internationale politiesystemen terechtgekomen. En zelfs als Nederland de signalering tegen hen opheft, blijft die in het buitenland soms bestaan, bleek tijdens een rechtszaak vorige maand.
Demissionair minister van Dilan Yesilgöz (Justitie en Veiligheid, VVD) erkent het probleem, zo schreef ze in juni aan de Kamer, maar roept mensen op om zelf navraag te doen bij het land dan hen de toegang ontzegt. Blijkt daaruit dat iemand voorkomt in het internationale politiesysteem van Interpol, dan moet de betrokkene zich tot die organisatie wenden, aldus de minister.
Er lopen in Nederland op dit moment dertig procedures om de signaleringen ongedaan te maken. El Kanfoudi staat de getroffenen bij, onder wie ook de Tilburger die in Spanje wordt vastgehouden.
‘Niet goed. Hij zit met zes anderen in een kleine cel, waar het enorm warm is. Er wordt gerookt, drugs gebruikt en er is geweld. En nu hij in hongerstaking zit, raakt hij lichamelijk steeds meer verzwakt. Voor deze man kwam het bovendien allemaal uit het niets. Hij heeft niet eens een strafblad.’
‘Bij terrorismebestrijding werken ze met risicoprofielen. Als je contact hebt gehad met iemand die de politie verdacht vindt, dan kan dat al reden zijn om jou in de gaten te houden. Er wordt dan een dossier over je aangemaakt, zonder dat je zelf direct een gevaar vormt.’
‘De Landelijke Eenheid van de politie kan vervolgens een ‘signalering’ plaatsen in het Schengeninformatiesysteem, waarmee in de Europese Unie informatie over terrorismebestrijding wordt uitgewisseld. Of in het systeem van Interpol, waar landen als Israël, Turkije en Oekraïne bij zijn aangesloten. Je persoonsgegevens gaan dan rond, zonder dat je het weet.’
‘Mensen die dit overkomt, worden tijdens het reizen meestal bij grenscontroles tegengehouden en komen het land niet in. Maar er zijn ook mensen die in Nederland al problemen krijgen. Bijvoorbeeld bij hun werkgever of het openen van een bankrekening.’
‘De politie heeft sinds kort een link op haar website geplaatst waar je je kan melden als je het vermoeden hebt dat er een signalering tegen je is. Maar we hebben meerdere gevallen gezien waarbij de politie in eerste instantie zei: ‘Nee, wij hebben geen signalering geplaatst’, terwijl het vervolgens wel zo bleek te zijn. Er is dus maar één manier om er echt achter te komen en dat is via de rechter.’
‘De overheid is de regie kwijt over waar hun eigen politiegegevens belanden. Dat is hier het probleem. En toch vertikt het kabinet het om erbovenop te zitten. Ik vermoed dat ze bang zijn voor een schadeclaim.’
‘Feitelijk niets. Want wat ga je doen? Naar 41 landen toe om te zeggen dat je geen terrorist bent? Waarom zouden ze jou wel geloven en de autoriteiten niet? Er is maar één persoon die er echt iets aan kan doen en dat is de minister van Justitie. We starten daarom binnenkort een rechtszaak om de staat te dwingen om actief persoonsgegevens uit het buitenland terug te halen.’
‘In Spanje wordt hij tot nu toe nergens anders van verdacht, behalve van het overtreden van zijn inreisverbod. Zij baseren zich daarbij op een vermeende link met een Arnhemse terreurgroep. Daarom trekken wij het lijntje door naar hier. De signalering moet wel vanuit Nederland zijn gestart.’
‘Hij gaat sinds zijn hongerstaking steeds verder achteruit, dus we houden ons hart vast. De Spaanse politie kan hem zestig dagen vasthouden zonder verdere aanklacht. Het is afwachten of ze daarna met iets komen, waardoor ze hem langer vast kunnen houden. Als ze dat doen, dan weten we tenminste wat ze tegen hem hebben, want op dit moment hebben we geen idee.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden