Gierst lijkt de grote klapper van de G20 te worden. India vestigt als gastheer van de vergadering van de twintig grootste economieën ter wereld zijn hoop op deze antieke graansoort als lichtpuntje op een top met een onzekere uitkomst. Met wereldwijd onderzoek naar dit droogtebestendige gewas de mondiale voedselcrisis bestrijden: dat is een van de weinige onderwerpen waarover de G20-mogendheden het wellicht eens zouden kunnen worden.
Voor het overige is het verdeeldheid troef op de top die dit weekend plaatsvindt in New Delhi. De G20 komt doorgaans pas met actieplannen voor problemen in de wereldeconomie als alle leden het eens zijn. Tijdens de vorige G20, vorig jaar november op het Indonesische eiland Bali was dat moeilijk, maar met een diplomatieke krachttoer lukte het net om op papier te krijgen dat er verschillende meningen over de oorlog bestaan. Tien maanden later zijn de posities zo verhard dat India geschiedenis dreigt te schrijven met een G20 die voor het eerst in het bestaan van deze praatclub geen slotverklaring oplevert.
Over de auteur
Marije Vlaskamp schrijft voor de Volkskrant over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
De afgelopen maanden hebben China en Rusland in de voorbereidingen vrijwel alle pogingen getorpedeerd om tot consensus te komen over de grote thema’s, zoals fondsen voor het opvangen van de schade door klimaatverandering en hervorming van het internationale financiële stelsel. Bij ieder denkbaar G20 onderwerp steekt de geopolitieke verdeeldheid rond de oorlog in Oekraïne de kop op. Westerse democratieën en hun vrienden willen een veroordeling van de Russische invasie in de slotdocumenten terugzien, maar daaronder zetten Moskou en Beijing, dat zegt neutraal te zijn maar op de achtergrond Rusland steunt, weer geen handtekening.
Dat gebrek aan eensgezindheid is een tegenvaller voor de Indiase premier Narendra Modi, die met de G20 de grootsheid van zijn cultuur, land en zijn eigen bestuur wil etaleren. Allerlei activiteiten voor de G20 in heel India zien eruit als een verkapte campagne voor Modi, die volgend jaar voor verkiezingen staat. Er is Modi alles aan gelegen meer uit het Indiase voorzitterschap te halen dan vrijblijvende discussie en een groepsfoto.
Modi zal willen schitteren in zijn rol als pleitbezorger van de grote groep opkomende economieën in Latijns-Amerika, Azië en Afrika, de zogenaamde Global South. Net als China hamert India bij westerse landen op hervormingen van multilaterale financiers en wil het meer haast met fondsen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, onderwerpen die voor een grote groep niet- westerse opkomende economieën in Latijns-Amerika, Azië en Afrika urgenter zijn dan de strijd in Oekraïne.
Veel van deze landen willen niet worden gedwongen een positie in de oorlog te kiezen. De geopolitieke verdeeldheid over Rusland en Oekraïne, die doorsijpelt in vrijwel elk G20- overleg, leidt steeds de aandacht af van echte oplossingen voor slepende kwesties zoals de schuldenlast van bijna failliete Afrikaanse en Aziatische economieën. Bovendien verergeren de oorlog in Oekraïne en de internationale sancties tegen Rusland een reeks al langer bestaande problemen in het mondiale Zuiden. Daar moet men nu bijvoorbeeld opnieuw rekening houden met hogere voedselprijzen nadat Rusland onlangs uit de graandeal met Oekraïne is gestapt. Discussies over maatregelen lopen echter vast in verdeeldheid over de oorlog en zo is de vicieuze cirkel compleet.
Om deze cirkelgang te doorbreken pleit zowel New Delhi als Beijing al maanden voor een terugkeer naar het oorspronkelijke domein van de G20: de gezondheid van de wereldeconomie. Als deze concurrenten om het informele leiderschap over het mondiale Zuiden hun onderlinge geschillen opzij kunnen zetten om samen een vuist te maken tegen de westerse industrielanden die de G20 domineren, had deze top er heel anders uit kunnen zien.
Nu komt de Chinese president Xi Jinping niet eens naar New Delhi en daarmee is hij de eerste Chinese president die de G20 overlaat aan zijn premier. Rond Xi’s afzegging gaan allerlei geruchten, maar vermoedelijk zijn de militaire oefeningen die India tijdens de G20 in de buurt van de grens met China houdt, in Beijing verkeerd gevallen. China en India zijn verwikkeld in slepende territoriale conflicten, die vorige week extra werden aangezet door een nieuwe Chinese landkaart. Daarop staan allerlei betwiste gebieden in Azië als Chinees grondgebied getekend.
Xi’s afzegging is een knauw voor de Indiaas-Chinese betrekkingen, die door het grensconflict al ijzig zijn. Modi’s recente toenadering tot Washington is Xi ook een doorn in het oog. De Amerikaans-Indiase militaire samenwerking wordt inniger en India weert, net als de VS, Chinese bedrijven uit strategische sectoren. Zonder Xi en Poetin, die het ook laat afweten, heeft de Amerikaanse president Joe Biden in New Delhi de wereldleiders die wel komen voor zichzelf. Wellicht een gelegenheid om te proberen neutrale landen, zoals Brazilië en Indonesië, in het Amerikaanse kamp te trekken.
Zo zuigt geopolitieke rivaliteit de kracht uit de G20. Neem dat gierst-onderzoek onder auspiciën van de G20. China schijnt dwars te liggen omdat er een paar woorden Sanskriet in het voorstel staan. Dat is geen door de Verenigde Naties erkende taal, dus China maakt bezwaar, al heeft Beijing niets tegen het gierstplan. Zo wordt zelfs het kleinste succesje in New Delhi een strijd.
Nigeria wil als grootste economie op het Afrikaanse continent toetreden tot de G20. Wat betreft India zijn alle 55 leden van de Afrikaanse Unie welkom. De Afrikaanse Unie, nu slechts aanwezig als ‘uitgenodigde internationale organisatie’, zou dan dezelfde status krijgen als de Europese Unie, dat geldt als één lid. Ook Duitsland en Italië vinden een grotere rol voor Afrika terecht.
Al zijn er geen officiële toelatingscriteria, behalve dat een land iets moet voorstellen in de internationale economie, de G-20 neemt niet gemakkelijk nieuwelingen op. Een uitdijend gezelschap doet afbreuk aan de slagkracht, aldus de organisatie, die nu goed is voor 85 procent van de wereldeconomie en ruim 75 procent van alle internationale handel.
De G-20 is opgericht in 1999 als aanvulling op de G-7, destijds G-8 omdat Rusland nog aan tafel zat. Sinds de inval in Oekraïne doet Moskou niet meer mee aan de G-8, dus is dat nu G-7. In 1999 was er door de Aziatische financiële crisis een bredere discussie over de wereldeconomie nodig, vandaar het nieuwe initiatief G-20.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden