Na Elvis de muzikant leren we nu Elvis de echtgenoot kennen in Priscilla, Sofia Coppola’s film over de echtgenote van The King. Die gooit hoge ogen op het filmfestival van Venetië.
‘Het einde’, antwoordt Priscilla Presley, op de vraag welk moment in de film haar het meest raakt. De 78-jarige wrijft wat traanvocht uit haar albasten gelaat terwijl er een stilte valt in het Venetiaanse Palazzo del Casinò. Dan: applaus van de Italiaanse journalisten.
In dat einde, van Sofia Coppola’s biografische speelfilm Priscilla zien we de echtgenote van de ‘king of rock and roll’ wegrijden van Graceland, prompt nadat ze de scheiding heeft aangekondigd. Voor het zo ver is leren we Elvis kennen als een dwingende en controlerende echtgenoot, die de op 14-jarige leeftijd geschaakte officiersdochter Priscilla (hij ontmoette haar tijdens zijn diensttijd) geen eigen leven toestaat, terwijl hij in Hollywood verkeert met zijn tegenspeelsters. Helemaal een man van de jaren vijftig, ook in de jaren zestig en zeventig: zijn vrouw hoort thuis te zitten. Ook smijt hij een stoel vlak langs haar hoofd als ze onvoldoende enthousiast is over een nieuw liedje.
De sprookjesachtige romance, ooit deel van de Elvis-mythe, wordt hier gedeconstrueerd tot iets wat je ook ‘emotioneel misbruik’ kunt noemen, leidt een journalist zijn vraag aan Coppola in. Beschouwt de regisseur haar film, waarin Priscilla uiteindelijk dan toch haar eigen weg kiest, als een feministische vertelling? ‘Nee’, klinkt Coppola’s afgewogen antwoord. ‘Voor mij is dit een menselijk verhaal dat licht werpt op de pieken en dalen van een relatie.’
Anders dan haar vader Francis Ford, die tijdens de persconferentie van Apocalypse Now ooit poneerde dat zijn film niet over Vietnam ging, maar Vietnam wás, staat Sofia Coppola er om bekend dat ze zulke bravoure-volle uitspraken schuwt. Ze is op haar hoede tegenover de pers. Vandaag zelfs een beetje extra, wellicht ook omdat het onderwerp van haar film – Priscilla – pal voor haar neus zit, op de eerste rij in de perszaal. Dat ze ‘gewoon het boek’ verfilmde, herhaalt Coppola een keer of wat; Priscilla’s in 1985 gepubliceerde memoires Elvis and Me.
Echt heel jong oogt het schoolmeisje Priscilla (actrice Cailee Spaeny) als het tien jaar oudere idool haar inpalmt tijdens een feestje bij hem thuis; scènes waarin Coppola niet bespaart op het ongemak. Elvis, die een joekel van een moedercomplex meetorst, wil zijn ‘pure liefde’ liever niet besmeuren met seks, ook niet als Priscilla wat ouder is en ze al langer samen zijn; zij is er om dure cadeaus aan te schenken, of hem aan te horen over zijn niet naar wens verlopende acteercarrière.
Een jaar nadat hoofdrolspeler Austin Butler genomineerd was voor een Oscar voor zijn Elvis-vertolking, in de blockbuster van Baz Luhrmann, dient zich met Jacob Elordi nu een tweede kandidaat aan. De boomlange Australiër lijkt veel minder op de zanger, maar weet hem voortreffelijk te verbeelden; vooral zijn Elvis-spreekstem klinkt perfect. Voorafgaand aan zijn festival kondigde Alberto Barbera, de artistiek directeur van het filmfestival van Venetië, al aan dat Priscilla ‘het tegenovergestelde’ was van de uitbundige bioscoophit van Luhrmann uit 2022, waarin Elvis’ muzikale oorsprong en de kwade invloed van manager Colonel Parker centraal stonden. En dat hij had vernomen dat Priscilla blij was met Coppola’s portret, maar niet wist hoe de verdere familie van Elvis erover dacht.
‘Sofia deed haar huiswerk’, benadrukt Priscilla Presley tegenover de verzamelde pers. ‘En ik probeerde haar alles te geven wat ik had.’
En dan richt ze zich tot de ‘meneer’ in de zaal die Coppola even eerder vroeg hoe lastig het was om deze ontmoeting op toch wel heel jonge leeftijd juist in beeld te brengen. ‘Elvis stortte zijn hart bij me uit in Duitsland, deelde zijn angsten, het verlies van zijn moeder waar hij nooit overheen was geraakt. En ik was de persoon die echt naar hem luisterde en hem troostte. Mensen denken: o, het was seks. Absoluut niet. Ik had nooit seks met hem. Hij was heel aardig en zacht. Hij respecteerde het feit dat ik 14 jaar was. En ja, ik verliet hem. Maar niet omdat ik niet van hem hield. Hij was de liefde van mijn leven. Het was de levensstijl die zo zwaar voor me was. Ik denk dat iedere vrouw dat kan begrijpen.’
Priscilla dingt in Venetië mee naar de zaterdagavond uit te reiken Gouden Leeuw, de prijs die Coppola in 2010 al eens won voor haar gevoelige vader-dochterdrama Somewhere. Omdat de in Canada gedraaide film in zee ging met kleinere, onafhankelijke Amerikaanse filmbedrijven, die momenteel niet in de clinch liggen met de Amerikaanse acteursvakbond, kreeg het Amerikaanse deel van de cast ondanks de staking in de filmwereld toestemming om in Venetië promotie te verrichten voor de film.
In de tweede week van het festival ging ook Wander to Wonder van de Nederlandse filmmaker Nina Gantz (36) in wereldpremière. In haar bijzonder fraaie stop-motionproductie, die in Venetië is opgenomen in het Orizzonti-programma voor korte films, pogen drie fantasiefiguurtjes uit een poppenserie hun bestaan voort te zetten na het overlijden van hun geestelijk vader, boven wiens ontzielde lichaam al vliegjes cirkelen. Net als in haar eerdere stop-motionafstudeerfilm Edmond, waarvoor de in Londen woonachtige Nederlandse filmmaker in 2016 een Bafta won, de belangrijkste Britse filmprijs, is vrijwel alles in het veertien minuten lange Wander to Wonder handmatig vervaardigd. ‘Zelfs het vuur in de film, dat is van wol. Goed, tussen de augurken die ze eten zitten ook een paar echte, maar de rest is nep.’
Ze kwam jaren geleden al op het idee voor haar film, toen er in Engeland berichten verschenen over misstanden achter de schermen van populaire kinderseries uit de jaren zeventig. ‘Die series zelf waren altijd heel lief, onschuldig en aandoenlijk, maar eigenlijk ging het er niet altijd even fris aan toe. Maar zoals dat soms gaat met ideeën: dat gegeven zit er nu hooguit nog een klein beetje in. Er is wel nog het contrast tussen dat vrolijke verleden en het minder vrolijke nu. Ze gaan door, zelfs al ligt hun schepper dood op zijn rug. Tegen de klippen op; het eten raakt op, alles is vervuild.’
Uiteindelijk diende Gantz de hele set af te laten branden voor de laatste opnamen. ‘We hadden geen middelen om nóg een set te bouwen. Dus we hebben alles de studio uitgereden en daar in de tuin in de fik gestoken.’
Na een festivaltournee, die naar verwachting ook Nederland aandoet, zal het in Venetië naar de prijzen meedingende Wander to Wonder uiteindelijk ook te zien zijn op de Nederlandse televisie, bij de VPRO.
Sweet Dreams is gekozen tot de Nederlandse Oscarinzending. Het koloniale drama van de Nederlandse cineast Ena Sendijarević werd afgelopen zomer op festival van Locarno al bekroond met het Gouden Luipaard voor de beste actrice (Renée Soutendijk) en is later deze maand de openingsfilm van het Nederlands Film Festival. De inzending is gekozen door twintig afgevaardigden uit de Nederlandse filmwereld. In december wordt de shortlist bekendgemaakt, in januari de nominaties.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden