De 33-jarige Zweed werd tijdens een vakantie in april 2022 door de Iraanse autoriteiten gearresteerd op verdenking van spionage, zo bracht The New York Times maandag naar buiten. Het nieuws werd de volgende dag bevestigd door EU-buitenlandchef Josep Borrell, die benadrukte dat Europese autoriteiten zich ‘onophoudelijk’ inzetten om hem vrij te krijgen.
Met de gijzeling van Floderus zou het Iraanse regime Zweden onder druk willen zetten om de Iraanse Hamid Noury vrij te laten. Als voormalig assistent-aanklager zit Noury in Zweden een levenslange gevangenisstraf uit voor zijn betrokkenheid bij de executies van honderden oppositieleden van het Iraanse regime eind jaren tachtig.
Floderus lijkt terecht te zijn gekomen in een uitdijend rijtje van buitenlanders die door Iran worden vastgezet. Daarna kunnen ze als strategisch ruilmiddel worden ingezet tijdens onderhandelingen met westerse landen.
Drie maanden geleden werd bijvoorbeeld de vrijlating van de Belgische Olivier Vandecasteele beklonken, in ruil voor een Iraanse terrorist die in België was veroordeeld tot een gevangenisstraf van 20 jaar wegens zijn betrokkenheid bij een verijdelde aanslag op een beweging van de Iraanse oppositie in Parijs. Als onderdeel van de gevangenenruil werden ook een Deen en twee Oostenrijkers met een Iraans paspoort op vrije voeten gesteld.
Dat het nu om een EU-diplomaat gaat, laat volgens de Iraans-Nederlandse Iran-deskundige Peyman Jafari, verbonden aan de Princeton-universiteit, zien dat er iets is veranderd in de houding van Iran ten opzichte van het Westen en de EU. ‘De diplomatieke lijnen met het Westen zijn steeds dunner geworden, waardoor Iran minder te verliezen heeft.’
Nadat de Amerikaanse regering, onder aanvoering van toenmalig president Trump, zich in 2018 terugtrok uit het nucleaire akkoord, bleef de EU zich inzetten om de deal nieuw leven in te blazen. ‘Iran hoopte dat er via de EU iets kon worden bereikt. Dat is niet gelukt. Daardoor zijn de relaties tussen de EU en Iran verwaterd; Iran zag geen reddingsboei meer in de EU’, zegt Jafari.
De onderlinge verhoudingen met de EU staan sowieso al op scherp. Allereerst hekelt de EU de militaire steun van Iran aan Rusland in de oorlog met Oekraïne. Daarnaast was er de scherpe kritiek van de EU op het hardhandig neerslaan van de protesten in Iran in 2022, die volgden op de dood van Masha Amini na mishandeling door de Iraanse zedenpolitie. In beide gevallen stelde de EU sancties in tegen leden van de Iraanse regering.
‘De hoop in Iran op verbeterde relaties met het Westen is opgegeven. Tegelijkertijd keert Iran de blik juist steeds meer naar het oosten‘, zegt Jafari. Hij wijst op de toenadering van Iran tot de Brics. Dit alternatief voor de G7, bestaande uit Brazilië, Rusland, India, China, en Zuid-Afrika, besloot tijdens een top eind augustus om Iran en vijf andere landen een lidmaatschap aan te bieden.
Die ontwikkeling moet volgens Jafari ook worden gezien in het licht van het al langer woedende conflict tussen gematigde hervormers en conservatieve hardliners in Iran. Onder de gematigde voormalig president Rohani werd met de nucleaire deal toenadering gezocht tot het Westen. Het klappen van het akkoord heeft die koers echter radicaal ondermijnd. ‘De afgelopen jaren hebben de hardliners steeds meer macht gekregen. Zij hebben het staatsapparaat veel uniformer in handen gekregen en gebruiken dat om het Westen onder druk te zetten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden