In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.
‘Je verandert die jongen zijn leven’, zegt iemand bewonderend tegen Leigh Anne Tuohy (Sandra Bullock) in Blind Side (2009), waarin zij een arme dakloze zwarte jongen tot een succesvolle American-footballspeler weet te kneden. ‘Nee, hij verandert het mijne’, antwoordt ze dan.
Het is een dialoog die de afgelopen weken een heel andere lading heeft gekregen. Michael Oher, op wiens levensverhaal de film gebaseerd is, heeft de witte, rijke familie die hem in huis nam aangeklaagd. Volgens hem hebben ze van hem en zijn verhaal misbruik gemaakt om er financieel beter van te worden. Vooral zíj zouden geld hebben gekregen voor de op hun boek gebaseerde film die hem bovendien afschildert als dommekracht die volledig afhankelijk was van hun hulp.
Plots ging iedereen weer naar de veertien jaar oude film kijken. Liberale columnisten noemden Blind Side zelfs ‘de ergste white saviour-film’ - zo’n typische feelgooddraak waarin een wit personage mensen van kleur uit de ellende redt – of die nu naar slechte school te gaan (Dangerous Minds, 1995) of verwikkeld zijn in een oorlog (van Lawrence of Arabia, 1962, tot The Great Wall, 2016).
Het is het soort films waartegen steeds meer weerstand komt. Ze komen voort uit goede bedoelingen; de films willen een wit, zich met de hoofdrolspeler identificerend publiek zich laten bekommeren om de problemen van De Ander. Maar ze hebben ook witte acteurs in de belangrijkste rollen, verspreiden de boodschap dat mensen van kleur hun eigen boontjes niet kunnen doppen én wekken de valse suggestie dat een beetje vriendelijkheid en ruimdenkendheid op individueel niveau iets groots als ongelijkheid makkelijk oplossen.
Je zou kunnen veronderstellen dat de Blind Side-controverse aantoont hoe anders we naar dit soort narratieven zijn gaan kijken, de afgelopen veertien jaar. Maar dat klopt niet – al in 2009 werd Blind Side bekritiseerd; desalniettemin won Sandra Bullock wél een Oscar met haar vertolking. Drie jaar later werd The Help (2012), waarin een witte schrijfster een boek publiceert over de slechte omstandigheden van Afro-Amerikaanse dienstmeisjes, gewoon vier keer genomineerd voor een Oscar. En geen film werd op dit gebied zó veroordeeld als Green Book – die desalniettemin in 2019 de belangrijkste filmprijzen won voor beste film, beste scenario en beste acteur (Maharshala Ali).
Het zou kunnen dat de Blind Side-controverse de formule nu wél definitief om zeep helpt, maar het toont ook aan dat verandering een complexer proces is.
Source: Volkskrant