Dat klimaatverandering het Afrikaanse continent – zelf verantwoordelijk voor nog geen 4 procent van de wereldwijde uitstoot – onevenredig hard raakt, is geen nieuws meer. ‘Het is tijd dat we het omdraaien en er van een andere kant naar kijken’, zei de Keniaanse president William Ruto maandag tegen de duizenden aanwezigen bij de opening van de driedaagse klimaattop. ‘Er liggen ook enorme kansen.’
Meer dan twintig Afrikaanse leiders zijn samengekomen in de Keniaanse hoofdstad Nairobi om een overkoepelend plan op te stellen om Afrika weerbaarder te maken tegen klimaatverandering. Dat plan willen ze presenteren op de VN-klimaattop in Dubai later dit jaar. Het doel is, zoals Ruto zegt, niet om ‘een lijst aan problemen op te stellen’, maar om ideeën te bespreken en ‘oplossingen te ontsluiten’.
Over de auteur
Carlijn van Esch is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze woont en werkt in Sierra Leone.
Op de top, waar ook veel internationale politici, bedrijven en organisaties op zijn afgekomen, wordt veel gesproken over de enorme potentie die er op het continent is voor hernieuwbare energie, van waterkracht tot zonne-energie. Ook beschikt Afrika over grondstoffen die van groot belang zijn voor de energietransitie. Volgens Ruto moeten Afrikaanse landen dat potentieel inzetten om rijke landen te verleiden tot investeringen en andersom moeten Afrikaanse landen een eerlijke concurrentiepositie op de wereldmarkt krijgen.
Op dit moment gaat slechts 3 procent van de wereldwijde investeringen in groene energie naar Afrika, omdat veel bedrijven het nog te risicovol vinden. Om de opwarming van de aarde binnen de afgesproken 2 graden te houden, moet er volgens het Internationaal Energie Agentschap binnen tien jaar 2 biljoen dollar in de energietransitie worden geïnvesteerd. Dat is een verachtvoudiging van het huidige bedrag.
Een andere manier om financiering op te halen, is om rijke landen en bedrijven hun CO2-uitstoot te laten afkopen met bijvoorbeeld investeringen in natuurgebieden die CO2 opslaan of duurzame projecten. Bedrijven staan te springen om dergelijke CO2-kredieten te kopen, ‘een ongeëvenaarde economische goudmijn’ volgens Ruto. Maar dat ligt gevoelig, blijkt uit een brief van meer dan vijfhonderd organisaties naar de organisatoren van de top. Ze vrezen dat rijke landen de compensatieregelingen zullen gebruiken om hun fossiele praktijken voort te zetten, terwijl het moeilijk is om te controleren of de investeringen voldoende klimaatwinst opleveren.
Om Afrika te wapenen tegen de toenemende weersextremen zoals droogte, overstromingen en andere rampen is nu eenmaal veel geld nodig. Op de jaarlijkse VN-klimaattop komt het steevast aan bod: de rijke landen zijn als grootste uitstoter van broeikasgassen hoofdverantwoordelijk voor de klimaatcrisis en moeten dus de armere landen helpen. In 2020 werd hiervoor al een potje ingericht, maar dat is nog altijd half leeg. Op de vorige VN-klimaattop in Egypte kwam er een nieuw fonds waar arme landen bij klimaatschade aanspraak op kunnen maken, maar hoe precies moet nog worden uitgewerkt.
Het geduld van veel Afrikaanse landen raakt langzaamaan op. Door de krachten te bundelen en in te zetten op compensatieregelingen, hopen ze meer financiering los te krijgen. Internationale organisaties juichen de Afrikaanse klimaattop toe en roepen wereldleiders op om in de Afrikaanse oplossingen te investeren. VN-chef Antonio Guterres noemde specifiek de verantwoordelijkheid van de G20-landen om van Afrika ‘een supermacht op gebied van hernieuwbare energie’ te maken.
Verschillende landen hebben al nieuwe investeringen beloofd en de hoop is dat er woensdag op de laatste dag van de top nog veel volgen. De Britse minister van Ontwikkeling Andrew Mitchell was maandag een van de eersten met een toezegging van 49 miljoen pond, zo’n 57 miljoen euro. Een groot deel daarvan moet naar projecten gaan om in vijftien Afrikaanse landen ‘vrouwen, gemeenschappen die veel risico lopen en meer dan 400 duizend boeren zich weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering’.
De Duitse regering maakte bekend dat het Keniaanse schulden ter waarde van 60 miljoen euro wil kwijtschelden als Kenia toezegt dat geld in duurzame energie te investeren. Verwacht wordt dat Duitsland daarnaast met meer dan 400 miljoen euro aan andere investeringen over de boeg gaat komen.
Verreweg de grootste toezegging tot nu toe komt uit een heel andere hoek van de wereld: de Verenigde Arabische Emiraten gaan liefst 4,5 miljard dollar investeren in Afrikaanse duurzame energie en beloven ook 450 miljoen dollar aan CO2-kredieten te kopen. Sultan al-Jaber, baas van het nationale groene energiebedrijf van de Emiraten en voorzitter van de aanstaande VN-klimaattop, zei dinsdag dat de investering ‘een vliegende start geeft aan een pijplijn van rendabele, schone-energieprojecten op dit zeer belangrijke continent’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden