Een Syrisch gezin heeft Frontex eind 2021 voor de rechter gedaagd. Het gezin kwam in 2016 aan in Griekenland, waar een asielverzoek werd geregistreerd. Elf dagen later stuurden Frontex en de Griekse autoriteiten de familie naar Turkije. Griekenland nam de asielaanvraag niet in behandeling en er lag ook geen uitzettingsbesluit.
Vluchtelingen hebben in Europa asielrecht. Dat is het recht om in Europa te blijven als je gevaar loopt in je land van herkomst. Als iemand een asielaanvraag doet, volgt een procedure die controleert of iemand daadwerkelijk recht heeft op asiel. Daar komt een besluit uit. Tegen dat besluit kan de vluchteling nog bezwaar maken.
Als definitief wordt besloten dat iemand geen recht heeft op asiel, volgt de tweede stap: een uitzettingsbesluit. In dat besluit wordt vastgesteld of een persoon ook daadwerkelijk uitgezet mag worden. Mensen mogen namelijk niet zomaar op straat worden gezet.
Doordat de Europese grenswacht de gezinsleden heeft uitgezet, zijn ze slachtoffer geworden van een zogenoemde pushback. Dat stelt de advocaat van het Syrische gezin, Lisa-Marie Komp. Mensen worden dan zonder een voorafgaande procedure naar een ander land uitgezet. Frontex pakt het gezin daarmee het recht op asiel af. "Je mag niet zomaar mensen naar een ander land uitzetten", vertelt Komp. "Voordat je iemand uitzet, moet je eerst beoordelen of iemand recht heeft op asiel. Dat is hier niet gebeurd."
Daarnaast heeft Frontex volgens de advocaat van het gezin de zogenoemde non-refoulement geschonden. Deze maatregel stelt dat het verboden is om asielzoekers terug te sturen naar een land waar zij gevaar lopen. "De gezinsleden werden naar Turkije gestuurd, maar in Turkije liepen zij het risico dat ze weer werden uitgezet naar Syrië. En in dat land lopen ze gevaar, omdat er duidelijk een burgeroorlog gaande is", aldus Komp.
Ook meent de advocaat dat de grenswacht de rechten van de vier kinderen heeft geschonden, door ze tijdens de reis naar Turkije van hun ouders te scheiden. "Alleen het eenjarige kind mocht uiteindelijk naar z'n moeder toe, omdat het ontroostbaar was", vertelt Komp. De ouders en kinderen mochten tijdens de vlucht met niemand praten en werden in Turkije direct gevangen gezet. Na zo'n twee weken werden ze vrijgelaten, maar het lukte hen niet om aan basisbehoeften te komen, zoals onderdak, water en hygiëne. Ze vluchtten naar Irak.
Frontex is de Europese grenswacht. De taak van die grenswacht is om lidstaten van de Europese Unie te ondersteunen als dat nodig is. Dat gebeurt bijvoorbeeld als veel vluchtelingen de grens oversteken of als lidstaten moeite hebben om de grens te bewaken. Frontex wordt daarmee dus eigenlijk alleen ingeschakeld als er chaotische situaties ontstaan, waar de kans groot is dat rechten van mensen geschonden worden.
In een mandaat, een soort opdracht, staat dat Frontex verplicht is om erop toe te zien dat rechten worden nageleefd in alle missies waarin Frontex lidstaten ondersteunt. Met andere woorden: als Frontex wordt ingeschakeld, moet de grenswacht controleren of lidstaten de wet naleven.
Het gezin wil erkenning voor het schenden van mensenrechten door Frontex. "Het is de taak van de Europese grenswacht om lidstaten te ondersteunen en de wet te handhaven, maar nu wijst Frontex steeds naar lidstaten als er iets misgaat", aldus Komp. "We willen duidelijk maken dat niemand, dus ook niet Frontex, boven de wet staat."
Als de rechter Frontex inderdaad verantwoordelijk houdt, zal de grenswacht zijn werkwijze moeten aanpassen. De Europese rechter doet woensdag in Luxemburg een uitspraak over de zaak.
Source: Nu.nl algemeen