N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Gezondheidszorg Eén op de drie zorginstellingen leed in 2022 verlies en het rendement van alle organisaties halveerde bijna. „De bliksem is op sommige plekken ingeslagen”, schrijft advieskantoor EY in een dinsdag gepubliceerd rapport.
Zorginstellingen hadden het in 2022 financieel zwaar. Eén op de drie leed verlies en het rendement van alle instellingen bij elkaar halveerde bijna, concludeert accountants- en adviesbureau EY dinsdag in de jaarlijkse Barometer Nederlandse Gezondheidszorg. Daarin bekeek EY de jaarverslagen over 2022 van 785 in Nederland werkzame zorgaanbieders, die samen goed zijn voor bijna 80 miljard euro aan bedrijfsopbrengsten.
Partner en mede-initiatiefnemer van de barometer Ralph Poulssen verwacht dat de financiële situatie in de zorg dit jaar alleen maar verder zal verslechteren. „Het is een glijdende schaal die door zal zetten, onder meer vanwege afgesproken loonsverhogingen en lagere vergoedingen van verzekeraars.”
Tijdens de contractonderhandelingen tussen zorginstellingen en zorgverzekeraars eind vorig jaar waarschuwden zorginstellingen al dat de vergoedingen die verzekeraars boden niet toereikend waren. Maar verzekeraars zagen weinig financiële ruimte: in het Integraal Zorgakkoord was juist afgesproken te proberen zorgkosten behapbaar te houden. En hogere vergoedingen betekent hogere premies. Poulssen: „Daar hebben verzekeraars rekening mee te houden. Maar dat moet wel met oog voor de zorginstelling.”
Binnen de zorgsector ziet EY grote verschillen. De ziekenhuizen deden het financieel redelijk goed, terwijl de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en de ouderenzorg het financieel lastiger hadden. Maandag meldde accountantskantoor BDO in een rapport al dat de financiële situatie in de ouderenzorg „ronduit alarmerend” is.
Instellingen waren met name meer geld kwijt aan het inhuren van zzp’ers (die kosten stegen van 7,8 naar 8,7 procent) en aan de gestegen rente, bouwkosten en pandhuren. EY adviseert daarom onder meer het aantal ingehuurde zzp’ers te verminderen. „Die zijn nu nodig vanwege het personeelstekort”, zegt Poulssen. „Mensen gaan weg of vallen ziek uit. Dan moet je kijken naar de werkdruk, kun je die verlagen door bijvoorbeeld het aantal administratieve handelingen te verminderen?”
Instellingen waren met name meer geld kwijt aan het inhuren van zzp’ers
Ook de coronapandemie heeft nog een nasleep. Een aantal financiële regelingen om zorginstellingen te helpen, is inmiddels voorbij. Maar bijvoorbeeld in de ouderenzorg zijn door oversterfte vanwege het virus niet meer alle bedden gevuld, waardoor een deel van deze instellingen financieel niet rondkomt.
Dan zijn er de personeelskwesties die de zorg al langer parten spelen. De arbeidsmarkt was vorig jaar nog altijd krap en het aantal vacatures nam licht toe. Ongeveer 1 op de 25 banen in de zorg was niet ingevuld. Het ziekteverzuim onder personeel was met 7,6 procent hoger dan in 2019 (6 procent).
„Na de donkere wolken die we vorig jaar signaleerden, kunnen we nu gerust stellen dat de bliksem op sommige plaatsen in de Nederlandse gezondheidszorg is ingeslagen”, schrijft EY in het rapport. Zeker 25 zorgaanbieders publiceerden hun jaarverslagen nog niet. EY verwacht dat zij voornamelijk verliezen zullen rapporteren.
Door de slechte cijfers kunnen veel zorgaanbieders afspraken met de bank niet meer nakomen. Dat kan voor banken reden zijn een aanbieder onder bijzonder beheer te plaatsen, wat betekent dat zij kritisch kijken naar alles wat er in een zorginstelling gebeurt. „Ze gaan zich bemoeien met het bedrijf”, zegt Poulssen. Daarnaast zullen banken terughoudender zijn met het financieren van nieuwe projecten en met het verlengen van lopende financieringen.
Dat is problematisch, zegt Poulssen, omdat zorginstellingen – vooral in de ouderenzorg, waar de problemen het grootst zijn – met innovatie en digitalisering de personele problemen deels het hoofd zouden kunnen bieden. „Daar zijn financiële middelen voor nodig.”
Naast ander personeelsbeleid noemt Poulssen algehele kwaliteitsverlaging als mogelijke oplossing. „We zijn in Nederland gewend aan instellingen die uitstekende zorg verlenen. Maar misschien moeten we het doen met zorg die gewoon ‘goed genoeg’ is.”
Dat zou dan wel collectief, door álle zorgaanbieders, omarmd moeten worden, zegt Poulssen. “Als de een uitstekend blijft en de ander goed genoeg, brengt iedereen z’n vader of moeder naar de uitstekende zorginstelling. En dan gaat dus geen enkele instelling de kwaliteit verlagen. Dat is het nadeel van de keuzevrijheid en de marktwerking in Nederland.” Overheidsbeleid zou zo’n kwaliteitsverlaging moeten bewerkstelligen, zegt hij.
Poulssen wil niet zeggen dat de zorg in Nederland minder marktwerking behoeft. „Dat vind ik een grote uitspraak. Maar hoe we het geheel die kant op hebben gegooid de afgelopen jaren, was te veel van het goede. Daarom moeten we nu rigoureus kijken naar de organisatie van ons zorgstelsel. Iets moet anders.”
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC