Volgens hemzelf is Oliver Anthony een gewone maar ook een tikje miserabele jongen, met drie honden en een gitaar maar helaas zónder toekomstperspectief. Hij werkte in een fabriek, maar daar hield hij het niet vol. Hij lijdt aan depressies en diverse verslavingen. Zijn enige houvast: het kleine lapje grond dat hij bezit bij het stadje Farmville in de Amerikaanse staat Virginia. Daar probeert hij een bescheiden boerderij op te starten, tot nu toe zonder succes.
In een sombere bui, rondhangend op dat lapje grond, schreef hij het countryliedje Rich Men North of Richmond, over de deplorabele economische situatie waarin veel Amerikanen uit de zuidelijke staten zich volgens hem bevinden. ‘Ik heb mijn ziel verkocht, elke dag gewerkt’, zingt hij in het vorige maand verschenen nummer. ‘Ik heb overuren gedraaid voor een bullshitsalaris. Nu zit ik hier buiten mijn leven te vergooien. En daarna sleep ik me weer naar huis om daar mijn zorgen weg te drinken.’
Weinig nieuws onder de zon, zou je zeggen. De popmuziek is zo’n beetje ontstaan uit liedjes over ellende en sociale misstanden: de blues, de folk én de country kunnen niet zonder. Maar in de Verenigde Staten van nu lijkt niets meer normaal en alles politiek. Rich Men North of Richmond is een controversieel en polariserend strijdlied geworden, dat Amerika weer eens in twee kampen verdeelt.
Oliver Anthony (echte naam: Christopher Anthony Lunsford) leeft inmiddels in een andere wereld, mét toekomstperspectief. Zijn lied staat al weken op nummer één in de Amerikaanse hitlijst Billboard en verslaat daarmee artiesten als Taylor Swift, Olivia Rodrigo en Dua Lipa. Volgens de hitlijst-organisatie Billboard is dat uniek: niet eerder was een lied van een voorheen volstrekt onbekende artiest zo succesvol.
Over de auteur
Robert van Gijssel is sinds 2012 muziekredacteur bij de Volkskrant, met speciale interesse voor elektronische muziek en dance en de hardere muziekgenres.
Toen Rich Men North of Richmond begin augustus op YouTube verscheen, ging het nummer vrijwel direct viraal. De tekst sprak eerst vooral conservatieve opiniemakers aan, zoals de podcastpresentator Joe Rogan en rechtse politieke commentatoren als Matt Walsh van de nieuwssite The Daily Wire. Ze citeerden de rake zinnen van Oliver Anthony, over de ‘rijke mannen ten noorden van Richmond’ die geen oog hebben voor de gewone man. Anthony bedoelde daar natuurlijk de politieke elite te Washington mee, de politieke hoofdstad even ten noorden van de stad Richmond in Virginia. ‘Zij willen weten wat je denkt, ze willen weten wat je doet’, zingt Anthony.
Het lied werd daarna miljoenen keren bekeken op YouTube. Vervolgens vloog het nummer naar de toppositie van de streamingdiensten. En het werd door veel Amerikanen aangeschaft in de digitale liedjeswinkel iTunes, waarschijnlijk ook vanuit ideële motieven. Want ook dankzij dat verkoopsucces schoot Rich Men North of Richmond door naar die belangrijke Billboard-notering en stond het klaaglijke verhaal van Oliver Anthony vol in de schijnwerpers.
De campagne werkte. Het nummer werd opgepakt door de georganiseerde politiek, eerst op een verkiezingsdebat in de staat Wisconsin. De Republikeinse gouverneur en presidentskandidaat Ron DeSantis reageerde op het snerpende gitaarlied, dat tijdens het debat werd gedraaid. ‘Ons land is in verval’, zei hij. ‘En dat is een keuze. We moeten Joe Biden terug naar zijn kelder sturen en dit tij keren.’ Hij kreeg daarna bijval van Republikeinse collega’s, die het nummer ‘een anthem van de vergeten Amerikanen’ noemden.
De tegenpartij reageerde eerst voorspelbaar. Veel Democraten zien in het lied een samenzweringstheorie: een aanklacht tegen een vermeende, hoogopgeleide elite die burgers uitzuigt en controleert. Maar de laatste dagen scharen democratische politici zich juist achter het lied. De Democratische senator Chris Murphy uit Connecticut deelde het nummer op zijn sociale media, met de oproep ‘aan alle progressieve Amerikanen’ om ernaar te luisteren. Volgens hem wijst Oliver Anthony de weg uit de misère. ‘En links heeft betere oplossingen dan rechts.’
a. I think progressives should listen to this. In part, bc it’s just a good tune.
b. But also bc it shows the path of realignment. Anthony sings about the soullessness of work, shit wages and the power of the elites.
All problems the left has better solutions to than the right. https://t.co/pQ64yFeBBd
Dat de politiek aan de haal gaat met popmuziek is ook niet nieuw in de VS. Bij verkiezingscampagnes worden vaak strijdlustige liedjes gedraaid, soms tot groot verdriet van de makers. De rapper Eminem bijvoorbeeld beklaagde zich vorige maand over misbruik van zijn nummer Lose Yourself door de republikeinse Trump-supporter Vivek Ramaswamy.
Ook Oliver Anthony voelt zich misbruikt en verkeerd begrepen, liet hij vorige week weten in een vanuit zijn auto gefilmde YouTube-video. Politiek gezien staat hij in het midden, verklaarde hij. Zijn lied gaat niet over Joe Biden maar over het hele politieke systeem en alle slachtoffers daarvan. ‘Veel mensen proberen zich met mijn nummer belangrijker te maken dan ze zijn en daar erger ik me kapot aan’, zei hij. ‘Maar verder gaat het wel goed met me.’
Zijn succesverhaal is nog lang niet afgelopen. Volgens Amerikaanse media is een strijd losgebarsten onder platenmaatschappijen, die Oliver Anthony willen inlijven. Volgens de zanger zelf biedt hij moedig weerstand en slaat hij het ene na het andere miljoenenbod af, omdat hij geen zin heeft om straks op tournee te gaan met zes vrachtwagens. ‘Ik sta gewoon niet graag in de belangstelling.’
Het felle, maatschappijkritische nummer van Neil Young werd door talloze politici verkeerd begrepen. Ze kwamen niet verder dan de patriottistische titel en draaiden het lied te pas en te onpas, bij eindeloos veel verkiezingscampagnes.
Het iconische lied van John Fogerty, een rockende Vietnam-veteraan, was een aanklacht tegen klassenverschil én de oorlog, die vooral slachtoffers maakte onder gewone Amerikanen. Op campagnes werd het nummer vaak weggedraaid vóór de pijnlijkste tekstregels. Yeah, yeah, some folks inherit star-spangled eyes.’
Het klinkt vaderlandslievend, maar dat is de politieke campagneknaller Born in the USA niet. De tekst van Springsteen is wrang en gaat over de manier waarop Amerika omging met oorlogsveteranen en mensen die bereid waren hun leven te geven voor hun land. ‘I’m ten years burning down the road. Nowhere to run, ain’t got nowhere to go.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden