Een paar dagen geleden berichtte The New York Times dat een appartement op de 66ste Straat op Manhattan, tussen Madison en Park Avenue, voor 6,5 miljoen dollar te koop stond. De eetkamer zou bij uitstek geschikt zijn ‘voor een rustig ontbijt of gezellig diner,’ huisdieren zijn welkom in het wooncomplex en er is volop zonneschijn in de woning.
De verkoper is de voormalige burgemeester van New York, Rudy Giuliani (79), die het faillissement nadert (een telefoonrekening van 57.000 dollar kan hij volgens zijn advocaat al niet meer betalen) en die diverse rechtszaken tegemoet ziet. Zo is hij samen met Trump in de staat Georgia aangeklaagd omdat hij de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan zou hebben willen maken. Smartmatic, een bedrijf dat stemmachines en bijbehorende technologie produceert en dat volgens de eigen website op ‘al 1,95 miljoen verkiezingsklare machines heeft ingezet’ op onze planeet, heeft Giuliani (of Rudy, zoals hij ook wordt genoemd) en tv-zender Fox aangeklaagd voor smaad. Onder andere omdat Rudy in november 2020 in zijn eigen radioshow had beweerd dat de technologie van Smartmatic een Venezolaanse uitvinding zou zijn, bedoeld om verkiezingsuitslagen te manipuleren, en dat de ceo van dat bedrijf bevriend zou zijn met George Soros, iets wat in sommige kringen kennelijk ook als een misdrijf geldt. Overigens zijn beide beweringen onjuist.
Over de auteur
Arnon Grunberg schrijft voor de Volkskrant over verlangen, politiek en ondergang. Zijn laatste boek is De vluchteling, de grenswacht en de rijke Jood.
Iets meer dan twintig jaar daarvoor had Queen Elizabeth (1926-2022) besloten Rudy tot ridder te slaan, vanwege de heldhaftige manier waarop hij op 11 september 2001 New York, en in zekere zin Amerika, door die moeilijke dag had geleid. Het waren niet alleen de koningin van het Verenigd Koninkrijk en haar adviseurs die in Rudy na die aanslagen de hoop van het Westen zagen. Van Chirac tot Poetin, iedereen die iets betekende of wenste te betekenen associeerde zich graag met de man die in 2002 door Time was uitgeroepen tot man van het jaar onder de kop ‘Toren van kracht.’
Dat Rudy die elfde september 2001 kon schitteren kwam ook omdat de president van Amerika, George W. Bush, die dag schitterde door afwezigheid en zich verstopt had op een luchtmachtbasis in Nebraska. Later bleek dat er ook toen al van alles op Rudy was aan te merken; zo was hij er als burgemeester medeverantwoordelijk voor dat de communicatie tussen brandweer en politie, toch al twee rivaliserende instituten in New York, niet of matig functioneerde, waardoor er op 11 september veel meer doden zijn gevallen dan nodig was geweest. Maar de beeldvorming was sterker dan de feiten, en de commissie die later de gebeurtenissen van die dag onderzocht durfde Giuliani niet aan te pakken. Zijn vermogen tot intimidatie, dat hij ontwikkeld had als openbaar aanklager, heeft Rudy lange tijd veel gebracht.
De aanslagen van 9/11 redden niet alleen het presidentschap van George W. Bush, die plotseling een doel had in zijn leven: het bevechten van terrorisme, vooral daar waar het zich niet bevond. Zij snoerden ook de critici van Rudy in elk geval tijdelijk de mond. Zelfs critici die hem nog niet zo lang daarvoor met gegronde redenen bekritiseerd hadden vanwege zijn opvatting dat etnisch profileren de beste manier was om criminaliteit te bestrijden. Onder zijn bewind – hij was van 1994 tot 2001 burgemeester van New York – had de politie daar de gewoonte ontwikkeld zwarte mannen staande te houden en te fouilleren, enkel omdat zij zwart waren. Dat leidde ook tot politiegeweld tegen zwarte New Yorkers, iets wat Giuliani in die tijd nog met betrekkelijk veel succes kon goedpraten.
Na zijn burgermeesterschap ging hij miljoenen verdienen door speeches te geven en door veelal dubieuze bedrijven en personen te adviseren, bijvoorbeeld Keiko Fujimori, die in 2012 presidentskandidaat was in Peru, waar haar vader, de voormalige Peruaanse president Alberto Fujimori, in de gevangenis was beland omdat hij opdracht had gegeven tot moord en ontvoering tijdens zijn bewind. Keiko’s campagne was een nauwelijks verhulde poging haar vader uit de gevangenis te krijgen. Giuliani’s morele kompas gaf, nadat hij kortstondig een held voor het Westen was geworden, uiterst eenvoudig richting: goed is wat goed is voor Rudy en zijn portemonnee.
Een kleine twintig jaar nadat de Engelse koningin in woord en daad haar bewondering voor Rudy had doen blijken, gaf de Engelse komiek Sacha Baron Cohen op eigen wijze vorm aan zijn bewondering voor Rudy. In Borat Subsequent Moviefilm: Delivery Of Prodigious Bribe To American Regime For Make Benefit Once Glorious Nation Of Kazakhstan (2020), het vervolg op zijn film Borat uit 2006, wordt Rudy geïnterviewd door een jongedame, de Bulgaarse actrice Maria Bakalova, die op dat moment 24 jaar oud is en speelt dat ze een interviewer is die seksuele belangstelling heeft voor Rudy. Op een gegeven moment lijkt de burgemeester op zijn rug liggend op bed zijn geslacht uit zijn broek te willen halen, maar het is niet uit te sluiten dat zijn eigen verklaring, dat hij zijn hemd beter in zijn broek wilde stoppen, gewoon juist is. Op datzelfde moment komt Borat (Sacha Baron Cohen) de kamer binnengestormd en roept, ‘ze is 15, ze is te oud voor je.’
Natuurlijk, de val van publieke figuren is wereldwijd een spektakel waarvan het publiek nauwelijks genoeg kan krijgen. Maar in Nederland gaat het dan doorgaans om televisiepresentatoren die zich hebben laten gaan jegens ondergeschikten. De val van Rudy is van een andere orde, niet in de laatste plaats omdat de machtigen der aarde hem zo serieus namen en omdat hij zelf in 2008 niet zo ver verwijderd leek te zijn van het Amerikaanse presidentschap. Zijn val gaat ook verder dan imago- en daarmee financiële schade; de kans is groot dat hij de laatste jaren van zijn leven in de gevangenis zal doorbrengen.
De opkomst en ondergang van Rudy zijn, kun je zeggen, illustratief voor de ontwikkeling die Amerika de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Een man die in de jaren tachtig bekend stond als een uiterst effectieve openbaar aanklager, die de georganiseerde misdaad aanpakte en die de jakhalzen van Wall Street die aan handel met voorkennis deden met net zoveel genoegen aanpakte, en die op grond van die reputatie gekozen werd tot burgemeester van New York, neemt uiteindelijk de handelswijze van diezelfde maffia over. Dat is de waarheid van het Trump-tijdperk, dat nog niet geëindigd is, en waarin Rudy een kleine en opvallende rol speelde, een rol die nog niet helemaal is uitgespeeld: democratie is slechts een winkelpui waarachter de ingewijden het land mogen besturen zoals je een maffiafamilie bestuurt. De staat is slechts de voortzetting van de georganiseerde misdaad met andere middelen. Het is precies deze opvatting die van landen zogenoemde failed states maakt, maar gelukkig beseffen sommige Amerikanen dat het niet prettig is in een failed state te wonen.
In een boeiende biografie over Rudy, getiteld Guiliani – The Rise And Tragic Fall Of America’s Mayor (2022), schrijft de journalist Andrew Kirtzman dat hebzucht en machtswellust Guiliani’s kijk op de realiteit meer en meer verduisterden. Maar het was uiteindelijk de angst om irrelevant te worden die hem in handen van Trump deden belanden, al speelde bij dat laatste ook een dwingend gevoel van loyaliteit een rol.
De oude Grieken wisten al – en de Bijbel staat ook vol met dergelijke verhalen – dat de machtigen de neiging hebben hun macht voor eeuwig en vanzelfsprekend aan te zien, met fatale gevolgen: het geloof in de eigen onoverwinnelijkheid. Je zou ook kunnen zeggen dat de val niet alleen voor het publiek iets aantrekkelijks heeft, maar ook voor degene die valt, omdat vallen je de sensatie van vrijheid geeft, al is het maar gedurende die paar seconden dat je door de lucht zweeft. Bovendien hebben zij die echt diep vallen de gewoonte velen met zich mee te slepen. Zo komt de laatste illusie van grootsheid er altijd op neer dat jouw val uiteindelijk de val van iedereen moet zijn. Vermoedelijk was Giuliani zonder zijn beschermheer Trump niet zo diep gevallen, maar dat is hypothetische geschiedschrijving.
Kirtzman is in zijn biografie kritisch maar ook nauwkeurig en de lezer ontkomt niet aan enig mededogen met de man die op 19 november 2020 als een van Trumps advocaten in Washington een persconferentie gaf om te bewijzen dat de verkiezingen gestolen waren. Terwijl hij de bekende geloofsartikelen van Trump – waar Trump vermoedelijk zelf niet echt in geloofde – de wereld in slingerde, druppelde er haarverf over Rudy’s gezicht. Hij veegde het snel van zijn voorhoofd, schrijft Kirtzman, maar vergat het van de zijkant van zijn gezicht te vegen, zodat de verf van zijn bakkebaarden naar zijn kin droop. De wreedheid van de val zit in de details. Maar misschien was dit voor Rudy een prijs die hij alleszins bereid was te betalen voor het gevoel nog altijd relevant te zijn, wat in zijn geval betekende dat hij een acteur was op het grootste podium van de wereld.
Om de man die zijn haarverf niet onder controle had beter te kunnen duiden, loont het even terug te gaan naar het begin.
Rudy werd geboren in een Italiaans-Amerikaanse familie in Brooklyn. Het katholicisme speelde in zijn familie nog een hoofdrol en zijn oom en zijn neef zaten bij de maffia. De oom werd beschermd door een andere oom die politieagent was. Tien jaar voor zijn geboorte, in 1934, had zijn vader Harold samen met een medeplichtige een melkman in East Ha Source: Volkskrant