De situatie is ‘ronduit alarmerend’, stelt advies- en accountancyorganisatie BDO, die zoals elk jaar in de jaarrekeningen van 789 ouderenzorginstellingen dook. Het bedrijf vreest ook ‘een kaalslag’, waarbij ‘faillissementen niet zijn uit te sluiten’. Van de 789 ouderenzorgorganisaties leden er vorig jaar 238 verlies, dus 30 procent van de instellingen.
In de ggz, de jeugdzorg en de gehandicaptenzorg is de situatie al niet veel beter. Uit de ‘zorgbarometer’ van EY, een andere adviesorganisatie, blijkt dat van de 112 onderzochte ggz-instellingen er 41 verlies maakten. In de jeugdzorg gaat het om 31 van de 74 organisaties, in de gehandicaptenzorg is de score 30 op 117. ‘Wij maken de barometer al decennia, nooit eerder zagen we zo’n bocht naar beneden’, zegt Rob Leensen, partner bij EY.
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Het lijkt onvermijdelijk dat patiënten en cliënten de gevolgen gaan ondervinden van de slechte financiële resultaten. Niet alleen als een instelling failliet gaat (en de zorg dus wegvalt), maar ook omdat zorginstellingen zich genoodzaakt zullen zien om de kosten te drukken. Aangezien personeel altijd de grootste kostenpost van een organisatie is, is de meest voor de hand liggende oplossing: minder personeel. Dat leidt weer tot minder dagbestedingsactiviteiten, minder persoonlijke aandacht, en minder zorg.
Uit het BDO-rapport: ‘Op dit moment moeten ouderen en zorginstellingen al steeds vaker een beroep doen op veelal overbelaste mantelzorgers. Deze ontwikkeling zal de komende jaren alleen maar verder doorzetten.’
De oorzaken van de enorme terugval in financiële resultaten laten zich raden: de inflatie liep op, de salarissen van medewerkers stegen en de rentelasten namen toe. Maar er zijn ook oudere verpleeghuizen die ondanks de wachtlijsten kampen met lege bedden: na de oversterfte door corona komen er geen nieuwe ouderen meer voor in de plaats, die kiezen ervoor te wachten op een plek in een moderner verpleeghuis. ‘Als een verpleeghuis niet 98 procent van de bedden heeft gevuld, maakt het verlies’, aldus Leensen.
Een andere belangrijke kostenpost is die van de inzet van zzp’ers. Ouderenzorgorganisaties waren daar in 2022 in totaal 2,3 miljard euro aan kwijt, 10 procent van hun omzet. Dat is 374,5 miljoen euro meer dan een jaar eerder.
Door het personeelstekort is de werkdruk hoog, waardoor steeds meer werknemers zich als zzp’er verhuren. Op die manier hebben ze meer controle over hun rooster. Dat verhoogt vervolgens weer de werkdruk voor de mensen in loondienst die achterblijven.
De vooruitzichten voor de komende jaren bieden weinig hoop op verbetering. De laatste coronasteunmaatregelen liepen in 2022 af. Nu de sector er financieel zo matig voorstaat, zullen banken hun rentes verhogen en strengere betalingseisen stellen. De loonkosten zullen alleen maar verder stijgen door nieuwe cao-afspraken, terwijl tegelijkertijd het demissionaire kabinet vanaf 2024 de duimschroeven aandraait: het landelijke budget voor ouderenzorg mag de komende jaren minder hard groeien. Het betekent een bezuiniging in 2024 van 1,2 procent die oploopt tot ongeveer 3 procent in 2026.
Daarnaast krijgen zorgorganisaties de komende jaren 8 procent minder budget voor hun huisvesting, en zijn de zorgverzekeraars voornemens te korten op de tarieven.
Het is een stapeling van maatregelen die BDO doet huiveren: ‘Wij vrezen dat de druk op de ouderenzorginstellingen te groot wordt.’ Ook Leensen van EY is ongerust: ‘We komen in een perfect storm terecht.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden