De Verenigde Staten kampen al jaren met een verwoestende opiatencrisis. Door agressieve marketing van farmaceuten en een gebrek aan regulering door de overheid, raakten deze eeuw miljoenen Amerikanen verslaafd aan pijnstillende middelen als oxycodon en fentanyl. Tijdens de coronapandemie nam het overmatig drugsgebruik nog verder toe.
De problemen zijn terug te zien in de sterftecijfers van de VS. In 2022 kwamen volgens de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC bijna 110 duizend Amerikanen om het leven door een overdosis – in de meeste gevallen van fentanyl. Na een jarenlange toename leek het aantal slachtoffers voor het eerst enigszins te stabiliseren: in 2021 stierven ongeveer evenveel mensen door een overdosis.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Narcan vormt een belangrijk onderdeel van de door president Joe Biden omarmde strategie die de gezondheidsschade moet terugdringen. Door het middel eenvoudiger verkrijgbaar te maken, hopen de Amerikaanse autoriteiten de sterftecijfers terug te schroeven. Apothekers mochten Narcan al verkopen, maar volgens The New York Times wilden veel van hen daar niet aan, omdat ze bang waren illegaal drugsgebruik in de hand te werken.
Als iemand door een overdosis aan pijnstillers is geveld, kan Narcan levensreddend zijn. Door een teveel aan oxycodon, fentanyl of heroïne kan bijvoorbeeld iemands ademhaling stoppen. De neusspray, met als werkzame stof naloxon, kan dit soort effecten binnen enkele minuten wegnemen, waardoor een slachtoffer weer begint te ademen.
Omdat iemand bij een overdosis zelf niet meer bij bewustzijn is, moet een omstander de neusspray toedienen. Volgens de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC is dat met Narcan zo eenvoudig dat iedereen het kan. In een doosje Narcan zitten twee sprays die ieder 4 milligram naloxon bevatten. Meestal is het toedienen van een spray afdoende. De CDC drukt mensen op het hart om bij een mogelijke overdosis niet te twijfelen en pas na een eerste spray de hulpdiensten te bellen.
Dat Narcan amper kwaad kan, heeft ongetwijfeld meegespeeld bij de goedkeuring voor de bredere verkoop van het middel. Volgens de CDC is het niet gevaarlijk voor mensen die toch geen overdosis van opioïden blijken te hebben. Bij verslaafden kan Narcan wel bijwerkingen veroorzaken die vergelijkbaar zijn met ontwenningsverschijnselen.
Supermarkten, benzinestations en drogisterijen: Amerikanen kunnen vanaf deze week haast op iedere straathoek terecht om een Narcan-neusspray aan te schaffen. Bekende supermarkt- en drogisterijketens als Walmart, Walgreens, Rite Aid en CVS hebben aangekondigd het middel te gaan verkopen. Ook online mag het middel verkocht worden. De adviesprijs is 45 dollar, omgerekend ruim 40 euro.
Eind maart maakte de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA bekend dat het de regelgeving versoepelde, maar het duurde nog even voor de fabrikant voldoende voorraad had opgebouwd. De hoop is dat het geneesmiddel op termijn ook in openbare ruimten als metrostations en bibliotheken voorhanden komt.
De statistieken zeggen van wel. Uit onderzoek van de CDC bleek dat in bijna 40 procent van de sterfgevallen door een overdosis, er iemand anders bij aanwezig was. Als deze omstanders vanaf dinsdag allemaal adequaat een neusspray zouden toedienen, scheelt dat tienduizenden doden per jaar. De CDC hoopt dat het bij je dragen van Narcan net zo vanzelfsprekend wordt als van bijvoorbeeld de anti-allergieprik EpiPen.
Wat de vrije verkoop van Narcan in de praktijk voor effect heeft, zal echter moeten blijken. Anti-drugsorganisaties vinden vooral de adviesprijs van Narcan te hoog. Niet alleen zou het middel voor het armere deel van de Amerikanen onbereikbaar blijven, deskundigen vrezen dat winkeliers het product uit angst voor diefstal achter de balie bewaren. Dat zou voor potentiële kopers een extra drempel opwerpen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden