Er zijn mensen die het benauwd krijgen bij het vooruitzicht van klimaatverandering en een almaar uitdijende wereldbevolking. Hoe gaan we al die monden voeden? Michiel Schoenmaeckers is minder pessimistisch. Hij denkt de oplossing te hebben.
Schoenmaeckers (41) is directeur van Van der Hoeven, een van de meest vooraanstaande kassenbouwers van Nederland. Het bedrijf is gevestigd in het Zuid-Hollandse Den Hoorn en levert wereldwijd hightech kassen. Zijn exemplaren, die te vinden zijn van Dubai tot Australië, lijken van binnen weinig meer op kassen uit het verleden. Ze zijn behangen met sensoren, koelsystemen en andere technische snufjes. Daardoor wordt het steeds gemakkelijker groente en fruit te telen in klimaten waar dat vijftig jaar geleden nog onmogelijk leek.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft veel over de luchtvaart en spoorwegen. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Dat is ook Saoedi-Arabië niet ontgaan. Het land, waar de oliedollars sinds de jaren zestig tegen de plinten klotsen, importeert nu 80 procent van zijn voedsel uit het buitenland. Dat kan niet eeuwig duren, zeker niet nu het de futuristische metropool Neom wil bouwen. Het wordt een stad midden in de woestijn. Het meest in het oog springende onderdeel van dat plan is The Line, twee reusachtige gebouwen van elk 170 kilometer lang.
De toekomstige negen miljoen inwoners willen zo onafhankelijk mogelijk worden van voedselimporten, en daar komt die Nederlandse kassenbouwer om de hoek kijken. Van der Hoeven heeft de opdracht binnengesleept om de eerste twee kassen in Neom te bouwen. Het gaat om twee relatief kleine locaties – elk 5 hectare, zo’n zeven voetbalvelden groot – waar tomaten, komkommers, aardbeien en kroppen sla zullen worden geteeld.
Het wordt beschouwd als een testfaciliteit: met welke technieken kunnen we het beste telen telen in een woestijnklimaat? Dat belooft nog best een karwei te worden, weet Marc Middeldorp (48), technisch expert bij de kassenbouwer. ‘Planten zijn net mensen: als ze stress hebben, gaan ze slecht produceren.’ Het is daarom belangrijk het binnenklimaat tot in de puntjes te beheersen. Dat is in het Westland, met zijn voorspelbare Nederlandse klimaat, te overzien. De hoge temperaturen en lage luchtvochtigheid in de woestijn zijn echter ‘veel uitdagender om het hele jaar te produceren’.
In de kassen moet daarom voortdurend lucht naar binnen worden geblazen. Middeldorp: ‘Deze lucht kun je gecontroleerd verwarmen of koelen. Je kunt spelen met de luchtvochtigheid.’ Bovendien hebben gewassen dagelijks duizenden liters water nodig om te groeien. Het land heeft weinig zoet water in de grond. De techniek die Van der Hoeven gebruikt, is in staat zeewater te ontzilten.
Na de verwachte oplevering in najaar 2024 is het bedrijf nog niet klaar. De Saoediërs zijn, net als steeds meer klanten van de kassenbouwer, geen telers maar investeerders. Daarom gaat Van der Hoeven na het bouwen ook vier jaar de gewassen telen, met een optie tot verlenging.
Als het project – ter waarde van 100 miljoen euro – een succes wordt, hoopt directeur Schoenmaeckers dat meer opdrachten zullen volgen. Het marktpotentieel is groot: naast de eerste 10 hectare heeft Neom ruim 1.000 extra hectare kassen nodig om de bevolking te voeden.
Ondanks de grandeur van de futuristische megastad is Van der Hoeven zich bewust van de kritiek op het land. Mensenrechtenorganisaties wijzen al jaren op de belabberde situatie in Saoedi-Arabië, waar vrouwen, lhbti’ers en andere minderheden worden achtergesteld of vervolgd. Ook voeren arbeidsmigranten vrijwel alle grote bouwprojecten uit; ze moeten soms onder erbarmelijke omstandigheden werken.
Die zorgen zijn intern uitgebreid besproken, zegt Schoenmaeckers. Hij verzekert dat de omstandigheden rond de bouw van de kassen in orde zullen zijn. ‘We hebben straks een hek om de bouwplaats staan. Binnen gaan geen gekke dingen gebeuren, dat is onze verantwoordelijkheid. De werkersploegen behandelen we als onze eigen mensen. Wat daarbuiten gebeurt, is buiten onze scope.’ Wel maakt het bedrijf zich via de glastuinbouwsector hard voor nog betere internationale standaarden bij de kassenbouw.
Schoenmaeckers ziet vooral hoe zijn kassen bijdragen aan de voedselvoorziening in steeds meer uithoeken van de wereld. ‘We geloven dat dit een unieke kans is om in het Midden-Oosten voedsel te produceren. Wij willen testen of dat lukt.’
De vraag naar kassenbouw zal alleen maar groeien, voorspelt Schoenmaeckers. Dat heeft onder meer te maken met het ‘steeds grilliger wordende klimaat’. ‘Er zijn meer en meer landen die kampen met extreem weer of watertekorten. Dat drijft de verbouw van veel gewassen naar de kas.’
Ook het toenemende protectionisme – landen willen voor sommige productieprocessen onafhankelijker worden van rivaliserende werelddelen – zal de industrie wind in de zeilen geven, denkt hij. ‘Er zal alleen maar een grotere vraag ontstaan naar het bouwen van kassen.’
Dat die behoefte aan voedselzekerheid nog niet altijd op waarde wordt geschat, heeft er volgens Schoenmaeckers mee te maken dat schaarste in Nederland een bijna onbekend begrip is. ‘We zijn na de VS de grootste exporteur van landbouwproducten. Alles is voorhanden en de prijzen zijn relatief laag. Wat dat betreft zijn we een beetje verwend.’
Waar: Den Hoorn
Sinds: 1953
Aantal werknemers: 140
Gemiddelde jaaromzet: 120 miljoen euro
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden