‘In 1995 werd ik chef van een wijkbureau met 130 politiemensen in de Haagse Schilderswijk. Daar heb ik ontzettend veel geleerd. Het was de tijd van het wilde Den Haag, met veel sociale spanningen en heftige demonstraties. De Schilderswijk was een achterstandswijk met kleine, slechte huizen, grote gezinnen, veel verschillende culturen die onderling konden botsen, en er woedde een heftige strijd tussen Koerden en Turken. Je had de PKK aan de ene kant, en ook de Grijze Wolven hadden daar een vestiging.
‘De bewoners en de politie waren op het moment van mijn komst op z’n zachtst gezegd geen vrienden, wat zich onder meer uitte in Oud- en Nieuwfeesten waarbij we werden beschoten met lawinepijlen, onze auto’s in de brand werden gestoken en de ME die al dagen van tevoren in een soort oorlogsgebied klaarstond.
‘De nationale politie bestond nog niet, politiebureaus waren zelfvoorzienend. We hadden onze eigen recherche, onze eigen Jeugd en Zeden, eigen mensen voor Bijzondere Wetten, eigen blauw op straat. We waren een soort nationale politie in het klein, met een compact maar complex verzorgingsgebied.
‘Ik was pas twee jaar chef toen ik werd wakker gebeld over een tragische brand in het huis van een Koerdische familie. Daarbij kwamen vier kinderen en hun moeder om, een vijfde kind overleed later in het ziekenhuis. Het leek erop dat die brand was aangestoken. Dan weet je: dit is niet alleen een drama voor dat gezin, dit wordt politiek heel gevoelig.
Meteen kwamen er veel speculaties op gang: de Grijze Wolven waren de daders, rechtsextremisten accepteerden geen buitenlanders, de PKK zou het gezin hebben afgeperst om bij te dragen aan de strijd tegen Turkije, de vader zou de brand hebben aangestoken. Alle speculaties gingen voorbij aan het leed van dat zo zwaar getroffen gezin.
De spanningen liepen hoog op, met alle scenario’s kon je wekenlang de talkshowtafels vullen. Ankara, dat destijds lid wilde worden van de EU, verweet Nederland dat het de mond vol had over mensenrechtenschendingen in Turkije, maar dat wij niet in staat waren dit Turkse gezin te beschermen. Een Turkse minister kwam in Nederland verhaal halen, er waren kransleggingen, er werden stille tochten gehouden, het was een pandemonium.
‘Hoewel het wereldnieuws was, was er geen enkele bemoeienis van de korpsleiding of het Openbaar Ministerie, wij draaiden dat onderzoek gewoon zelf, in ons kleine bureau. Dat zou nu ondenkbaar zijn, maar toen vroeg niemand zich af: is deze kwestie niet een maatje te groot voor bureau De Heemstraat?
‘We formeerden een onderzoeksteam van zo’n twintig mensen. Daarin zaten van die echte recherchebeesten, die geven niet op. De brand was ontstaan vlak achter de voordeur. Doordat het gezin in een bovenwoning woonde, zaten ze als ratten in de val. Uit het onderzoek bleek dat er benzine onder de voordeur door was gegooid. Rechercheurs hebben de mat achter die deur kunnen veiligstellen. Die mat was helemaal verkoold, maar de technische recherche kon toch fracties benzine ontleden. Benzinemerken hebben een eigen profiel door wat er allemaal aan stoffen is toegevoegd. Onze mensen zijn alle tankstations langsgegaan, achterhaalden welk station overeenkwam met de signatuur van de benzine, en konden zo terughalen wie daar kort voor de brand allemaal hadden getankt in een jerrycan.
‘Zo kwamen ze uit bij de neef van die Koerdische familie. Hij had geen reden om te tanken in een jerrycan: hij had geen boot of motormaaiertje of zoiets. De recherchecoördinator belde me en zei: ‘Ik denk dat we goed zitten.’ Nadat ook andere sporen waren uitgelopen, werd die neef aangehouden. Al vrij snel bekende hij.
‘De reden voor de brand was even zinloos als simpel: hij was boos op de vader van dat gezin. Die had tegenover anderen gezegd dat zijn neef niet met geld kon omgaan en slecht voor zijn kinderen zorgde. Daardoor was die neef zo beledigd dat hij besloot tot vergelding. Het ging dus om familie-eer. Hij wilde zijn oom een lesje leren.
‘Dit incident laat niet alleen zien waartoe verongelijkte mensen in staat zijn, maar ook dat een situatie heel anders kan zijn dan wat op het eerste oog logisch lijkt. Er was geen politiek motief. Alle roeptoeters die in galop gingen met hun polariserende speculaties, zaten er mijlenver naast.
‘Het is een les waaraan ik wel vaker heb vastgehouden. Als er lastige situaties zijn, bijvoorbeeld met geweld door politieambtenaren, en iedereen al met een oordeel klaar staat, zeg ik altijd: laten we even wachten totdat we alle omstandigheden kennen.
‘En nog een les: op het moment dat de hele wereld toekeek en een mening had, hebben onze mensen waardenvrij hun werk gedaan, waarna alle geopolitieke spanning direct wegebde. Prachtig recherchewerk. Het laat zien hoe belangrijk het is dat je in alle hectiek de rust bewaart en onbevooroordeeld je eigen koers vaart.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden