Zoals de nieuwe lijsttrekker Henri Bontenbal eerder al aankondigde, grijpt het CDA terug op de electorale succesformule van voorgangers als Dries van Agt en Jan Peter Balkenende. Zij spraken de kiezers ook in eerste instantie aan op hun omgang met elkaar.
In het programma uit zich dat vooral in het voornemen om ‘het maatschappelijk debat over fatsoen, waarden en normen te blijven voeren’, maar hier en daar leidt het ook tot concrete voornemens. Zo wordt de maatschappelijke dienstplicht verplicht voor alle jongeren: ‘Zij zetten zich een deel van hun tijd in voor de samenleving.’
Ook vindt het CDA dat de gedragsregels op de sociale media veel strenger moeten worden gehandhaafd: ‘Onze waarden en normen, fatsoen en respect gelden ook online. Daarom willen we anonieme accounts op sociale media kunnen verbieden.’
De tweede gouwe ouwe uit het CDA-programma is de sterke nadruk op het gezin als ‘het fundament van een sterke samenleving’. Gezinnen moeten ‘meer financiële rust en ruimte’ krijgen, bijvoorbeeld door een verhoging van de kinderbijslag voor alle gezinnen. ‘Voor gezinnen met een laag inkomen verhogen we ook het kindgebonden budget als extra ondersteuning in de kosten voor hun kinderen.’
Ook mikken de christendemocraten op een hervorming van het verlofstelsel. ‘We werken toe naar een simpele gezamenlijke regeling voor alle vormen van verlof. Hierdoor krijgen gezinnen meer keuzevrijheid wanneer ze verlof opnemen. Zo kunnen grootouders bijvoorbeeld verlof opnemen voor het oppassen op de kleinkinderen.’
Van oudsher is het CDA een warm pleitbezorger van familiebedrijven die niet winstmaximalisatie maar een gezonde bedrijfsvoering hoog in het vaandel houden. Dat blijft zo in het nieuwe programma: ‘Het CDA staat zij aan zij met de grote en kleine familiebedrijven om hun focus op de nieuwe generaties en de sterke worteling in de samenleving.’
In navolging van onder meer Pieter Omtzigts NSC, de PvdA/Groenlinks-combinatie en de SP maakt ook het CDA van ‘bestaanszekerheid’ een belangrijk thema. De partij wil onder meer een verhoging van het wettelijk minimumloon om ‘de bestaanszekerheid van werkende armen te vergroten’. Ook komt er een ‘een betaalbare en uitvoerbare basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor alle zzp’ers, als vangnet om grote inkomensrisico’s bij ziekte tegen te gaan’.
Het programma gaat maar ten dele in op de oplossing van de stikstofcrisis, de kwestie die het CDA in het afgelopen jaar soms tot wanhoop bracht. Nu de partij terug moet naar de kiezers, borduurt ze grotendeels voort op de weg die het demissionaire kabinet al was ingeslagen: alle sectoren ‘moeten een evenredige bijdrage leveren aan het oplossen van de stikstofproblematiek: luchtvaart, verkeer, scheepvaart, industrie en landbouw’.
Het toekomstplan voor de landbouw wordt niet tot in detail uitgewerkt, maar overgelaten aan de provincies en de sector. Van gedwongen uitkoop van veehouders is geen sprake. ‘We kiezen onder leiding van de sector en de provincies voor een gebiedsgerichte aanpak van extensivering, omschakeling, innovatie en verplaatsing, rekening houdend met het natuurlijk verloop in de sector’.
Wel wil de partij ‘met de hoogste prioriteit’ alsnog vergunningen regelen voor de zogeheten PAS-melders, veehouders die nu buiten hun eigen schuld om zonder vergunning zitten. Het programma maakt echter niet duidelijk waar de daarvoor benodigde stikstofruimte vandaan moet komen.
Voor wat betreft het immigratiebeleid sluit het CDA zich grotendeels aan bij de trend die vorige week werd ingezet door de VVD: Nederland moet bovenal ‘grip’ krijgen op het aantal immigranten. De partij ziet liefst dat asielzoekers alleen nog op uitnodiging komen. Daartoe moeten de Europese buitengrenzen beter worden bewaakt en worden afspraken gemaakt met Afrikaanse landen over opvang in de regio en terugkeer van asielzoekers die hier zijn afgewezen. Het huidige demissionaire kabinet is daarmee al begonnen in Tunesië, vooralsnog zonder veel succes.
Voor mensen die Nederland toch weten te bereiken wil het CDA een twee-statusstelsel: onderscheid tussen permanente vluchtelingen (bijvoorbeeld politiek vervolgden) en mensen die tijdelijk bescherming zoeken vanwege oorlog of natuurgeweld. Die laatsten worden nadrukkelijk slechts voor een beperkte termijn opgevangen.
Het CDA benadrukt dat arbeidsmigratie veel meer dan de asielopvang een beroep doet op de voorzieningen in Nederland. De partij wil daarom strengere eisen gaan stellen aan arbeidsmigranten: alleen toegang voor hen die aantoonbaar een toegevoegde waarde leveren. Ook werkgevers krijgen pas een vergunning om mensen van over de grens te halen als zij kunnen aantonen dat het nodig is en dat ze in staat zijn goed voor hun werknemers te zorgen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden