‘Je hebt een gezegde: de vis begint te rotten bij de kop’, zei Barbara Kalla, hoofd van de vakgroep Nederlands aan de universiteit van Wrocław, deze week in de krant. ‘Als je op een hoog niveau als de politiek niet geeft om talenstudies, heeft dat gevolgen.’ De reportage beschreef de verrassende populariteit van de studie Nederlands in Oost-Europese landen. Deels ingegeven door economische motieven, maar ook wel gewoon omdat studenten het werk van Frans Kellendonk en woorden als ‘krakkemikkig’ en ‘roddelen’ zo konden waarderen.
Ik moest aan het artikel denken toen ik dit weekend het conceptverkiezingsprogramma van de VVD doorbladerde (ik kan me inderdaad ook leukere weekendlectuur indenken, maar een column op maandag vraagt enige offers en discipline). Het eerste en veruit het langste hoofdstuk is geheel gewijd aan migratie. De een na de andere juridisch op z’n minst twijfelachtige maatregel passeert de revue. Vluchtelingen moeten bij aankomst hun telefoon uit laten lezen om ze later op leugens te kunnen betrappen. We gaan bij de EU lobbyen om een tijdelijke volledige asielstop mogelijk te maken. Arbeidsmigranten van buiten de EU mogen niet langer aanspraak maken op ons socialezekerheidsstelsel.
Donderdag lekte een document uit dat een weerslag vormde van de coalitiegesprekken vlak voor de kabinetsval begin juli. Uit dit migratie-akkoord dat het kabinet net niet sloot voordat het net wel viel blijkt dat de VVD op veel van de punten uit haar verkiezingsprogramma allang haar zin had kunnen hebben als ze niet zo nodig een kleinzielig statement had hoeven maken. Dan was het migratietheater dat ons de komende maanden te wachten staat ons bespaard gebleven, kortom: voor iedereen een gemiste kans.
Alleen expats kwamen er in het conceptakkoord goed vanaf: hun belastingvoordeel, vijf jaar lang 30 procent van het loon belastingvrij ontvangen, zou blijven bestaan. Het enige wezenlijke verschil tussen expats en vluchtelingen lijkt mij altijd dat vluchtelingen een veel betere reden hadden om hun land te verlaten. Maar de VVD spreekt van hoogwaardige arbeid (waar dan automatisch laagwaardige arbeid tegenover staat) en mensen die werk doen ‘dat voor Nederland belangrijk is, zoals in de energietransitie en de technieksector’. Laat het Mona en Caroline maar niet horen dat aspergestekers en slachthuismedewerkers minderwaardige arbeid verrichten – dat wordt nog een pittige formatie.
Een stuk minder concreet is het verkiezingsprogramma waar het onderwijs betreft. Dan moeten we het doen met kreten als ‘Scholen helpen met basisvaardigheden. De basisteams basisvaardigheden breiden we uit.’ En ‘Iedere leerling en student moet Nederlandse normen en waarden kennen en daarnaar handelen. De normen zijn nu te vaag’ – waarna die normen niet verhelderd worden. Of de klapper: ‘Reken- en taalvaardigheid worden onderdeel van elk schoolvak’. Huh? Mijn taalvaardigheid begeeft het hier even, want dat je op school aan rekenen en taal doet lijkt me te vanzelfsprekend om in je verkiezingsprogramma te zetten. Een teken dat de echte ideeën op waren.
Wat een echt idee zou kunnen zijn, is ervoor zorgen dat we verder kijken dan de basisvaardigheden, bijvoorbeeld door het literatuuronderwijs uit te breiden en het aantrekkelijker te maken om Nederlands te studeren. Na je studie Nederlands vijf jaar lang 30 procent van het loon belastingvrij! Er zal tijdelijk een tekort aan universiteitsdocenten Nederlands ontstaan, maar ook daarvoor kunnen we tegenwoordig Oost-Europese arbeidsmigranten invliegen. Hoogwaardige arbeid. Iedereen tevreden. Bonus: de Nederlandse taal koesteren is nou net een vorm van protectionisme waarvoor we geen kwetsbare mensen in de Tunesische woestijn hoeven te dumpen.
Source: Volkskrant